Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 86, սյունակ 1
ԱՐԲԵԿ
(ԲՀ)
«խիստ, քաջ, առավել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *abhor-
«ուժեղ, սաստիկ»
< +-եկ < -եակ
Եթե բառս հավաստի է, ապա հնարավոր է նրա հնդեւրոպական ծագումը` *abhor- «ուժեղ, սաստիկ» նախաձեւից (< +-եկ < -եակ):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ.
abor
«շատ, հույժ»
գոթ.
abrs
«ուժեղ, սաստիկ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 794, սյունակ 1
-ԱԿ
I
«աղյուսակ, անտառակ, գավառակ, գետակ, լճակ, տնակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -ak
որ որոշ տարածքներում թերեւս ունեցել է փոքրացուցիչ արժեք (հմմտ. գնդակ-գունդ, նկանակ-նկան, սրահակ-սրահ իրանական փոխառությունները): հնարավոր է ենթադրել -ակ-ով կազմությունների բաղարկում հ.-ե. *kon > հայ. -կ(ն) ածանցով բնիկ հնդեւրոպական բառերի հետ, ինչպես -իկ եւ -ուկ ածանցների դեպքում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղյուսակ,
անտառակ,
գավառակ,
գետակ,
լճակ,
տնակ,
գնդակ,
նկանակ,
սրահակ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 803, սյունակ 1
-ԵԱԿ
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -ya-ka-
Ինչպէս ցոյց են տալիս սարիկ/սարեակ, սպասիկ/սպասեակ տարբերակները՝ համապատասխան իրանական հիմքերով, մենք գործ ունենք իրանական -īk ածանցի հին -ya-ka- ձեւի հետ. սակայն որոշ դէպքերում առկա է հին -ի հիմքակազմ տարրի եւ -ակ-ի զուգորդում՝ հինգ, -ի - հինգեակ, մաշկ, -ի - մաշկեակ, ինչպէս նաեւ աւելի ուշ շրջանում -ի-ով վերջացող բառերի դէպքում՝ կողեակ, որդեակ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկեակ,
իննեակ,
հարիւրեակ,
բամբատեակ,
ինքնեակ,
ջերմնեակ,
սարիկ,
սարեակ,
սպասիկ,
սպասեակ,
հինգեակ,
մաշկեակ,
կողեակ,
որդեակ
Էջ 804, սյունակ 1
-(Ե)ԿԻ(Ն)
«նախկի(ն), կրկին, երեքկին, չորեքկին, հ(ի)նգեկին, վեցկին, եաթնեկի(ն), տասնեկի(ն), յիսնեկի(ն)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ինչպէս երեւում է բերուած օրինակներից, -կի(ն) տարբերակը բառեր է կազմում ցածր թուականներից` մինչեւ վեց-ը ներառեալ, -եկին(ն)-ը` աւելի բարձրերից. հինգ թուականից կազմւում է եւ՛ -կին-ով, եւ՛ -եկին-ով ձեւեր. -եկին(ն)-ի համար կարելի էր ենթադրել -եակ եւ -ին (հմմտ. առաջին) կամ -ի բաղադրիչներ (Greppin, 1973, 67, 1975, 78), սակայն այս դէպքում անբացատրելի է մնում -կի(ն) տարբերակը, որ դժուար է դիտել որպէս -եկի(ն)-ի կրճատ ձեւ կամ բացատրել որպէս -իկ եւ -ի(ն) բաղադրիչների միացում. հարցի լուծումն առաւել եւս դժուարանում է, եթէ կապ կայ -եկի(ն)-ի, -կի(ն)-ի եւ -եկի միջեւ:
Մատենագիտություն
Greppin 1973, 67, 1975, 78
Տե՛ս նաեւ
Էջ 805, սյունակ 1
-ԵՐԵԱԿ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *penkʷe-ro-
հ.-ե. արմատ՝ *-er-
«հակադրական ածանց»
որ *-(e)ro-ի աթեմատիկ ձեւն է
Կազմված է -եր տարրից՝ -եակ ածանցով. սրանից -եր-ը հինգեր ձեւի մեջ հավանաբար ծագում է հ.-ե. *penkʷe-ro ձեւի *-e-ro-ից. մյուս ձեւերում -եր-ը կամ համաբանական է՝ հինգեր- ձեւի ազդեցությամբ առաջացած, կամ գալիս է հ.-ե. *-er- հակադրական ածանցից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եաթներեակ,
հինգերեակ,
վեցերեակ,
տասներեակ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։