Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 35 բառահոդված (էջ 1/4)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 43, սյունակ 1 Էջ 43
ԱՄԲԱՐԻՇՏ (ամպարիշտ, անբարիշտ) «անհավատ, անաստված, չարագործ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական պարիշտ
Կազմված է ան- ժխտականով՝ իրանականից փոխառյալ պարիշտ ձեւից՝ ն-ի եւ պ-ի հետագա առնմանական փոփոխությամբ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամբարշտել, ամբարշտանալ, ամբարշտագոյն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 149
Էջ 46, սյունակ 1 Էջ 46
ԱՄՈՒՐ (-ոյ, -ի, -աց) «ամուր, պինդ, ամուր տեղ, ամրոց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mei- «ամրացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *moi-ro-) «փայտի կառույց»
ձայնավորի՝ առայժմ անբացատրելի փոփոխությամբ եւ ա-ի հավելմամբ (*o-°). հայ. ամուր-ի եւ վեդ. հնդկ. āmur բառերի նմանությունը պատահական է.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամրախիթ, ամրանալ, ամրաձածուկ, ամրական, ամրակողմն, ամրաշէն, ամրասրահ, ամրապարիսպ, ամրոց, ամրութիւն, անամրութիւն, մենամուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
mūrus
«պատ, պարիսպ, պատնեշ, պաշտպանություն» (հին՝ moiros)
լատ.
moe-nia
«պարիսպ, ամրություններ, ամրացված տեղ, քաղաք, քաղաքասահման, շենք, բնակարան, պալատ» (այլ ածանցով)
գերմ.
*mairja
«(սահմանա)գիծ, (սահմանա)սյուն»
հայ.
մոյթ
անբացատրելի ձայնավորմամբ
Մատենագիտություն
Pok. IEW 709; Mayrhofer, KEWA 673
Տե՛ս նաեւ
Էջ 47, սյունակ 1 Էջ 47
ԱՄՓՈՓ
Ստուգաբանություն ()
Տե՛ս նաեւ
Էջ 53, սյունակ 1 Էջ 53
ԱՆԳԶ II (անգզ) «ունկ, կանթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ank- «ծռել, թեքել»
անգզ «մի գիշատիչ թռչուն» բառի իմաստային մի զարգացումն է: Աճառյանը, (ՀԱԲ 1, 184) բխեցնում է պրսկ. angul(a), (angēla) «օղակ, կնճկամայթ» բառից, որի հնչյունական նման փոփոխությունը անհավանական է:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 184
Էջ 115, սյունակ 1 Էջ 115
ԲԱՂԽՈՎՔ (բաղխովն) «փոփոխումն» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
եբրայական անվան աղավաղված ձեւ:
Էջ 128, սյունակ 1 Էջ 128
ԲԻԶՈՆ «փոփոխում» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ:
Էջ 164, սյունակ 1 Էջ 164
ԳՆԱԿ «ամփոփ, հավաք»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Մեկ անգամ հանդիպած բառ, որ այլ տեղում բերված է գնդաձեւ գրությամբ եւ կարող է լինել գնդակ բառի սխալագրությունը:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 195, սյունակ 1 Էջ 195
ԴԵՒ (*դէ, դիւ, դիւաց) «բարի ոգի, հրեշտակ, չար ոգի սատանա, կուռք (°)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական dēv
փոխատու լեզու՝ ավ. daēva
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիւաբուխ, դիւագին, դիւախանգարել, դիւակամ, դիւահար, դիւափոփոխ, դիւացամոլ, դիւամոլ, դիւանալ, դիւապաշտ, դիւապետ, դիւատուր, անդեւ, չարադեւ, բազմադեւ, դեւապետ
Մատենագիտություն
H. AG 140; Աճ. ՀԱԲ 658
Էջ 196, սյունակ 1 Էջ 196
ԴԵԶ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dheig'h- «(կավ, խմոր) հունցել, շաղախել, ձեւավորել, քսել»
Հնարավոր է նույն արմատից ծագող իրանական ձեւի միջնորդություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիզան, բոցադեզ, բազմադեզ, բոլորադեզ, երկայնադեզ, փոփրադեզ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dēhī
«թումբ, պատնեշ, ամբարտակ»
ավ.
duēzayeiti
«դիզում է, կանգնեցնում է, բարձրացնում է»
հուն.
tēīxos
«պատ, պարիսպ»
Մատենագիտություն
H. AG 439; Աճ. ՀԱԲ 659
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՌՈՅԹ (դռութ, դռոթ, դրուդ, գրոհ-ի ազդեցութեամբ՝ դրոհ) «խմբային հարձակում, գրոհ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhers- «համարձակվել, հանդգնել, հարձակվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhērs >դր) -ոյթ ածանցով
Աւելի քիչ հաւանական է բխեցնել *dher- «քրթմնջալ, թնդալ» բնաձայնական արմատից՝ r-ի սաստկական բնոյթի փոփոխութեամբ ու-ի:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դրոթել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dharṣati
««համարձակ է, հանդգնում է»»
հուն.
θάρσος
««համարձակութիւն»»
գոթ.
gadaursan
««համարձակվել»»
հ. անգլ.
gedyrst
««համարձակութիւն»»
հուն.
θόρυβος
««աղմուկ, ճիչ»»
գոթ.
drauhts
««արշաւանք»»