Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 155 բառահոդված (էջ 1/16)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 20, սյունակ 1 Էջ 20
ԱԳԱՊ «վաղ քրիստոնեաների համաճաշկերոյթ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀγάπη «սէր, ագապ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ագապատեր, ագապատուն
Մատենագիտություն
H. AG 338; Աճ. ՀԱԲ 76-77
Էջ 35, սյունակ 1 Էջ 35
ԱՂԱՒՆԻ «աղաւնի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *albho- «սպիտակ» (անմիջական նախաձեւ՝ *aləbhniā-)
հ.-ե. արմատ՝ *aləu- «սպիտակ, փայլուն»
իմաստային զարգացման համար հմմտ. լիտվ. bal-andis «կարապ» (*«սպիտակ»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաւնեակ, աղաւնեկ, աղաւնեվաճառ, աղաւնետուն, աղաւնակերպ, աղաւնաձագ, աղաւնարատ, աղաւնին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άλφος, άλωφος
«սպիտակ» (Հեսիքիոսի բառարանում)
լատ.
albus
«սպիտակ»
հ. վ. գերմ.
albiz
«կարապ»
ռուս.
лебедь
«կարապ»
լիտվ.
bal-andis
«կարապ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 30-31
Տե՛ս նաեւ
Էջ 39, սյունակ 1 Էջ 39
ԱՂՈՒԵՍ (-ու (-ետու, -ետունք եւ այլն)) (աղուվես, ավելի վաղ՝ աղուես) «աղվես»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *alopek՛u- (անմիջական նախաձեւ՝ *lup-, *ulp-)
Բաղադրություններ՝ աղուեսաբուն, աղուեսենի, աղուեսադրոշմ, աղուեսակերպ, աղուեսախաբան, աղուեսացու, աղուեսաձուք, գիշերաղուես։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղուեսաբուն, աղուեսենի, աղուեսադրոշմ, աղուեսակերպ, աղուեսախաբան, աղուեսացու, աղուեսաձուք, գիշերաղուես
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
lopāśá
«աղվես, շնագայլ»
հուն.
άλϖπεξ
«աղվես»
Մատենագիտություն
H. AG 415; Աճ. ՀԱԲ 135
Էջ 42, սյունակ 1 Էջ 42
ԱՄԱՌՆ (-ր/-ան) «ամառ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sem- «ամառ» (անմիջական նախաձեւ՝ *semrom-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամառային, ամառային, ամարանի, ամարաստան, ամռային, ամառնամուտ, ամառանոց, ամառանոցային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ամ
հ. իռլ.
samrad
հ. վ. գ.
sumar
«ամառ»
Մատենագիտություն
H. AG 416; Աճ. ՀԱԲ 146
Էջ 44, սյունակ 1 Էջ 44
ԱՄԵԹ «հաստատուն, կայուն, փորձառու, բերրի»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *omo- «եռանդով հարձակվել, ամուր կանգնել, ամրացնել»
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *omo- «եռանդով հարձակվել, ամուր կանգնել, ամրացնել» (հմմտ. հ. հնդկ. ámatra- «ամուր») արմատի հետ։ Քիչ հավանական է Գ. Ղափանցյանի ենթադրությունը ավ. maētha «տատանվող, անհաստատ» բառի՝ ժխտական լինելու մասին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամեթագոյն, ամեթանալ, ամեթութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ámatra-
«ամուր»
Էջ 62, սյունակ 1 Էջ 62
ԱՆՏԱՌ (-ի, -աց, -ովք, ուշ՝ նաեւ -ից) «անտառ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *deru- «ծառ» (անմիջական նախաձեւ՝ *sm-doru-) բաղադրիչներից
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *sm-doru-՝ *sm- «համա» եւ *doru- (*deru) «ծառ» բաղադրիչներից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անտառախիտ, անտառակ, անտառանալ, անտառատուն, տատասկանտառ, անտառաբնակ, անտառագեղ, անտառազարդ, անտառազուրկ, անտառապահ, անտառապան, անտառապետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dāru
«փայտ»
հուն.
δόρυ
«ծառ»
խեթ.
taru
«ծառ, փայտ»
Էջ 64, սյունակ 1 Էջ 64
ԱՇԽԱՏ «հոգնութիւն, չարչարանք, աշխատանք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *axšāt
փոխատու լեզու՝ պրթ. axšād
փոխատու լեզու՝ մ. պ. (մանիք.) axšād
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշխատել, աշխատութիւն, աշխատասէր, անաշխատ, բազմաշխատութիւն, դառնաշխատ, աշխատազուրկ, աշխատավարձ, աշխատաւոր, աշխատատրական, աշխատունակ, անաշխատունակ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 216; Ջահ. ՀԼՊ 514
Էջ 64, սյունակ 1 Էջ 64
ԱՇԽԱՐ(Հ)ԱՒԱՆԴ (-ի, -ից) «պանդոկ, գինետուն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 65, սյունակ 1 Էջ 65
ԱՇՈՒՆ (-նան) «աշուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *os-en- «աշուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *os-skh-on-, *es-en-, *os-en-)
Բնիկ հնդեւրոպական, բայց բուն նախաձեւի վերականգնումը դժվարություն է հարուցում.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշնանաբեկ, աշնանային, աշնանայք, աշնանատունկ, աշնանի, աշնային, աշնայնի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
asans
«բերքահավաք, հունձք. ամառ»
պրուս.
assanis
ռուս.
осень
«աշուն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 123
Էջ 78, սյունակ 1 Էջ 78
ԱՍՊԱՃԱՐԱԿԱԿԱՆ «հովուական, վաշկատուն, թափառական»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *asp(a)čarakakān
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից:
Մատենագիտություն
H. AG 108; Աճ. ՀԱԲ 272