Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 54 բառահոդված (էջ 1/6)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 24, սյունակ 1 Էջ 24
ԱԹՂԵՏՍԱՅՔ (հգն.) «ըմբիշներ, գոտեմարտողներ, աթլետներ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀθληταί
Մատենագիտություն
H. AG 339; Աճ. ՀԱԲ 89
Էջ 69, սյունակ 1 Էջ 69
ԱՊԻԶԱՐ «նզովք, անեծք, նզովված, անիծված»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *apēzār
փոխատու լեզու՝ պ. bēzār «խորշող, ատող, տանջված, հոգնած»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *apēzār։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
bēzār
«խորշող, ատող, տանջված, հոգնած»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 234-235
Էջ 97, սյունակ 1 Էջ 97
ԱՐՏՈՒՅՏ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *t-r- բնաձայնական
հ.-ե. արմատ՝ *trozdos-/*trodos-
հ.-ե. արմատ՝ *tet(e)r- «տատրակ» առանց բաղաձայնական տեղաշարժի
հ.-ե. արմատ՝ *t/dreut/d- «արտույտ» նախաձեռն
բնաձայնական *t-r- պարունակող մի ձեւից։ Հայերենի համար ենթադրելի են *t/dreut/d- (> արտույտ) կամ *t/drut(d)- (> արտուտ) նախաձեռները։ Ժողովրդական ստուգաբանություն է արտույտ < *արտ + ույտ = ուտ (իբրեւ «արտ ուտող»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արտուտիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. խոլ.
truit, druit
«սարյակ»
ռուս.
дрозд
«կեռնեխ»
լատ.
tordus
հուն.
τρύφων
«տատրակ»
Էջ 101, սյունակ 1 Էջ 101
ԱՒԺԱՆԴԱԿ (-ի, -աց) (աժ(ը)նդակ, ուժ(ը)նդակ) «օգնող, նպաստող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական aw
փոխատու լեզու՝ իրանական *žand
Կազմված է aw (< abi) նախածանցով՝ *žand արմատից (Բենվենիստ. ըստ Բեյլիի, հ.-ե. *bhend- «բռնել, պահել»)։ Ավելի քիչ հավանական է ենթադրել իրան. *abi+ujant նախաձեւ (Периханян, МЭСДЯ 1 102)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւժանդակել, աւժանդակութիւն, ձեռնաւժանդակել, աւժանդակիչ, աւժանդ
Մատենագիտություն
Периханян, МЭСДЯ 102
Էջ 122, սյունակ 1 Էջ 122
ԲԱՐՈՒՐ (պարուր) «պատրվակ, կեղծ պատճառ, պատճառ, առիթ, ամբաստանություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bher- «բերել, տանել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bherð-ro-)
Քիչ հավանական է բնիկ հնդեւրոպական ծագումը *bherð-ro- (*bher-) «բերել, տանել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բարել, բարուրիլ, բարրանք, բարուրանք, բարրելի, անստիպաբարուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ.
brith
«ծնունդ, դատողություն»
մ. իռլ.
fert
«արարք պլան, ծնունդ»
հ. իռլ.
brāth
«դատ»
կիմր.
brawd
«դատողություն»
բրետ.
breut
«պաշտպանողական ճառ, պաշտպանություն»
Էջ 143, սյունակ 1 Էջ 143
ԳԱ (բրբ. գո-) «գալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uadh- «քայլել, գնալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *uadh-mi) dh-ի անկմամբ
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 500) *dh-ն համարում է աճական եւ գտնում, որ հայերենը պահպանել է մաքուր արմատ, սակայն նրա բերած խեթ. wai- «գալ» զուգահեռը հետազոտողները ավելի հակված են դիտելու որպես բաղադրյալ կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գալուստ, արեւագալ, զգալ, զգայուն, զգաստ, զգաւն, ապագայ, անգայ, բացագայայլ, յառաջագայայլ, շրջագայայլ, պարագայայլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
vadō
«գնալ, ուղեւորվել»
հ. անգլ.
wadan
«ճանապարհորդել, առաջանալ, ծանծաղուտով անցնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 500
Էջ 152, սյունակ 1 Էջ 152
ԳԱՐԻՇԱՏ «անփուտ (չփտող) փայտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
բուն աղբյուրը չի հավաստված (հնդկակա՞ն):
Էջ 161, սյունակ 1 Էջ 161
ԳԻԾ ուշ՝ -ի, -աց, -ից, -ոյ «գիծ, գիր, գրվածք, հետք, սպի, ուղիղ շարք, տող»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ui-g'- «ուղիղ գնալ, ընթանալ, ուղղություն վերցնել, ուղիղ, շարք» (անմիջական նախաձեւ՝ *ui-g'- (*uei-, *ueie-, *ui-))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գծել, գծած, գծագրել, նախագիծ, նկարագիծ, ուղղագիծ, անգծելի, գծագրիչ, գծաւոր, օրինագիծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
uita
«շարք»
հ. հնդկ.
vīthī, vīthī
«շարք, ուղիղ, ճանապարհ»
լատ.
via
«ուղիղ, ճանապարհ»
Էջ 165, սյունակ 1 Էջ 165
ԳՈԹԻ (-գոդի) «-պաշտ, պաշտող»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *guhedh- «խնդրել, տենչալ, պահանջել» (անմիջական նախաձեւ՝ *guhodhiio-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծառագոդի, ծառագոբի, ծառաց գոբի
Էջ 175, սյունակ 1 Էջ 175
ԳՈՒԼԱՓ «ագահորեն ուտող, ագահակեր»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կազմված է գո- (՞) եւ լափ (լափել բայի արմատը) բաղադրիչներից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գուլափել
Մատենագիտություն
Ջահ. None