Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 38, սյունակ 1
ԱՂՃ
I
«աղտ, կեղտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«փտել, նեխել, հոտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ldi- կամ *ld-s-)
աղտ բառի տարբերակը՝ *ldi- կամ *ld-s-՝ *el- «փտել, նեխել, հոտել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղճոթիւն,
աղճայեղծ,
աղծապղծութիւն,
աղծել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
oltar
«կեղտի կտոր»
հ. խլ.
ylda
«նեխահոտ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 89, սյունակ 1
ԱՐԺԱՆ
-ի, -ից, -աց (մ. հ., արեւմտ. արժան, արեւել. էժան)
«պատշաճ, վայելուչ, պատշաճ բան, դրամակնիք, արժէք, դիւրագին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. arzān
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արժանանալ,
արժանայիշատակ,
արժանապէս,
էժանագին,
արժանել,
էժանանալ,
արժանաւոր,
էժանութիւն,
արժանաւորել,
արժանաւորութիւն,
արժանահաւատ,
արժանապատիւ,
արժանապարտ
Մատենագիտություն
H. AG 92;
Աճ. ՀԱԲ 315
Տե՛ս նաեւ
Էջ 96, սյունակ 1
ԱՐՏԱԿԷՏ
(-ի, -ից)
«?»
Ստուգաբանություն ()
Ակնհայտորեն կազմված է արտա- եւ կետ բաղադրիչներից եւ «կետ կարթիւ արտակիտիւ» տեքստաշարում հակադրվում է կետ բառին։
Էջ 96, սյունակ 1
ԱՐՏՈՅՏ
(արտուտ, արտիւտ, արտատ)
«արտույտ (թռչուն)»
Ստուգաբանություն ()
Էջ 156, սյունակ 1
ԳԵՐ
II
«վեր, բարձր, ավելի քան»
(գործածված որպես նախդիր եւ հունաբան երկերում որպես նախածանց՝ հուն ὑπέρ-ի իմաստով)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«բարձրացնել»
արմատից
ըստ ձեւի եւ իմաստի ընդհանրության՝ հայ-հուն-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերահրաշ,
գերագոյն,
գերակատար,
գերապայծառ,
գերապատիւ,
գերբնապէս,
գերիմաստ,
գերուհի,
գերբնական,
գերմարդ,
գերմարդկային,
գերիշխան,
գերիշխանութիւն,
գերակշիռ,
գերակշռել,
գերադաս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
αείρω, αίρω
«բարձրացնել»
Էջ 216, սյունակ 1
ԵՂՏԻՒՐ
(հին՝ եղտեր, այլեւ՝ աղտիւր)
«ջրարբի տեղ, ճահիճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«փտել, նեխել, հոտել, բորբոսնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *el-d-, *l-d-)
-իւր վերջածանցով
*el- «փտել, նեխել, հոտել, բորբոսնել» արմատից (*-d- աճականով)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հոլ.
uldna
«բորբոսնել»
հ. հոլ.
ylda
«բորբոսահոտ»
հ. վ. գ.
oldar
«կեղտի կտոր, կեղտի փշուր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 305
Էջ 227, սյունակ 1
ԵՐԿԻՆ
(-ի, -ից, ուշ՝ -աց)
«երկինք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dei-
«փայլել, շողալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *d(i)ui-n-)
*-u աճականով՝ «շողացող երկինք»
Կան հնչիւնական դժուարութիւններ: Հնարաւոր է երկիր բառի համաբանական ազդեցութիւնը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկնաբերձ,
երկնագէտ,
երկնագոյն,
երկնակեաց,
երկնահայեաց,
երկնահար,
երկնասլաց,
երկնաւոր,
յերկնուստ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
*dyau
«երկինք»
հ. հնդկ.
divām
«օր»
հայ.
տիւ
հ. սլավ.
dьnь
լիտվ.
diena
«օր»
Էջ 230, սյունակ 1
ԵՔԹԵՐԱՆ
(եբթերան, սխալմամբ՝ (ն)եբտիւրբան)
««ձկնային» (որպես հատուկ անուն գործածված Երուսաղեմի տոների մեկի համար)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ιχθυηραν
տառադարձություն
Մատենագիտություն
H. AG 349;
Աճ. ՀԱԲ 73
Էջ 331, սյունակ 1
ԽԻՍՏ
(-ի, -աց)
«կարծր, պինդ, դժվարին, խիստ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ai-d-
«խփել, հրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khid-to-)
այս դեպքում հայերենում գործում է *dt > *tt > st անցումը, եւ նա պատկանում է *tt > st անցմամբ բնութագրվող տարածքին (արեալին), այսինքն` իրանական, հունական, բալթիական եւ սլավոնական լեզուներին։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 370) դնում է կասկածելի ստուգաբանությունների մեջ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խստութիւն,
խստապահանջ,
խստանալ,
անխստապահանջ,
խստաձայն,
խստաբերութիւն,
խստաշունչ,
խստասիրտ,
խստերախ,
խստիւ,
խստաբար,
խստել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
khēda
«ճնշում, ծանր բեռ»
հ. հնդկ.
khidáti
«պոկում է, սեղմում է»
հայ.
խիթ, խթել, խեթ
*t ածականով
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 370
Էջ 421, սյունակ 1
ԿՈՏԻՒՂ
«սողուն մարմինների եւ հեղուկի մի չափ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κοτύλη
Մատենագիտություն
H. AG 359;
Աճ. ՀԱԲ 640
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։