Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 26, սյունակ 1
ԱԼՈՆ
«տեղիւս, հոմանի»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 30, սյունակ 1
ԱԿԱՏՍ
(-ի, -ից)
«ակոս, վարի ժամանակ խոփի առաջացրած երկարավուն փոս»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Թերեւս փոխառություն որեւէ հնդեւրոպական centum տիպի լեզվից՝ *ag- «քշել, տանել» (հայ. ած-) արմատից, որտեղից՝ խեթ. aggala, հ. հուն. αὖλαξ «ակոս»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ակասաբեկ,
ակասաձեւ,
ակասաձիգ,
ակասել,
ակասախոտ,
ակոսատր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խեթ.
aggala
հ. հուն.
αὖλαξ
«ակոս»
Էջ 39, սյունակ 1
ԱՂՏ
I
«կեղտ, ընկերք, խարամ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ld-
«փտել, նեխել, հոտել»
Բաղադրութիւններ՝ աղտեղի, աղտղել, աղտեղանալ, աղտանալ, աղտահանք, աղտեղութիւն, աղտել (աղտեալ «նեխած, ապականված»)։ Հնչյունապես անհավանական է համեմատությունը...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղտեղի,
աղտղել,
աղտեղանալ,
աղտանալ,
աղտահանք,
աղտեղութիւն,
աղտել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
oltar
«կեղտի կտոր»
հ. իռլ.
ylda
«նեխահոտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 305
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՂՏԷԶ
«անստույգ գործածված բառ՝ գոհս աղտէզ կապակցության մեջ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
պետք է ուղղել գոհս աղտեղիս
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՂՁ
(-ի, -ից)
«կարիք, պահանջ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«քաղցած. վատ (?)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *l(k)-sk', *el-k-)
այստեղից է աղցիկփեղց (ախցիփեղց) կրկնավոր ձեւը։ Հավանաբար *el- արմատի ածականով ձեւ է նաեւ *el-g-ը, որից՝ աղկաղկ «թշվառ, աղքատ», եւ *lugk-ը, որից համարվում է աղքատ բառը, թեեւ ավելի հարմար է այն միացնել աղձ ձեւի հետ եւ բխեցնել *ln արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղձաւոր,
աղձատրութիւն,
աղձատապէս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
álkti
«քաղցած լինել»
լիտվ.
alkanas
«քաղցած»
հ. սլ.
alŭkati
«քաղցել, քաղցած լինել»
չեխ.
lakati
«պահանջ ունենալ»
ռուս. (հ. սլ.)
алкать
«ցանկանալ, ծարավել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 137
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՂՔԱՏ
(-ի, -աց)
«աղքատ, մուրացիկ, խեղճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leig-
«պակասավոր, խեղճ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(o)lika-)
թերեւս *(o)lika- նախաձեւից՝ *leig/k- «պակասավոր, խեղճ» արմատից։ Ավելի հավանական է բխեցնել *ln- «քաղցած, վատ» արմատից, որտեղից՝ աղձ «կարիք»։ Նախ՝ հնդեւրոպական *leig/k-ը, ամենայն հավանականությամբ, կապված է *el-k-, *el-g- (>հայ. աղկաղկ) արմատի հետ, երկրորդ՝ «աղքատ», «կարիքավոր» իմաստներն ավելի առաջնային են «խեղճ» փոխաբերական իմաստի համեմատությամբ, երրորդ՝ աղքատ-ի համար *oliko-ի դեպքում պետք է ենթադրել *աղիք սկզբնաձեւ, որ քիչ հավանական է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղքատանալ,
աղքատութիւն,
աղքատակցութիւն,
աղքատ(ա)սիրութիւն,
աղքատախնամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ὀλίγος
«փոքր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 137
Տե՛ս նաեւ
Էջ 44, սյունակ 1
ԱՄԲԵՏ
-ի, -ից
(ամբոյտ, ամպոյտ, անբոյթ)
««խլուրդ» (անբոյտ «մի դեղաբոյս՝ արծվաճանկ, գողենի, asplenium scolopendrium», այլ՝ «հովագ կամ միեղջերու»)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *bheu-
«աճել, բարգավաճել»
Հազիվ թե կազմված լինի ան- նախամասնիկով՝ ինչ-որ *բետ ( *բոյտ) արմատից, (հազիվ թե՝ հնդեւրոպական *bheu- «աճել, բարգավաճել» արմատից, որտեղից՝ բոյս)։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 47, սյունակ 1
ԱՍՈՒՐԻ
(ամուրեայ, ամարեայ), -եաց
«անամուսին (ազապ կամ այրիացած)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pō-u-
«փոքր, որդի, ձագ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *n-putro-)
*n- ժխտական
որտեղից ավ., հ. պ. puθra «որդի, զավակ»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
puθra
«որդի, զավակ»
հ. պ.
puθra
«որդի, զավակ»
Մատենագիտություն
Adontz, Mélanges Boisacq 12;
Ջահ. ՀԼՊ 188
Էջ 48, սյունակ 1
ԱՅԾ
(-ի, -ից, հգն. այծիք (այծի, -եաց))
«այծ կենդանի»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այծեամն,
Այծեմնիկ,
այծենի,
այծեաց,
յայծ(ա)քաղ,
էշայծեամն,
այծենական,
այծացած,
այծամարդ,
այծեղջիւր,
այծառ,
այծար,
ածաղ,
քարայծ,
այծկիր,
այծաղիաց
Էջ 51, սյունակ 1
ԱՆԱՂԱՅՏ
«գարշ կամ աղտեղի»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 179) ուղղում է անաղարտ, բայց Ամալյանը (ԲՀ 347) ժխտում է՝ ենթադրելով անուղղայ բանի սխալագրություն՝ ըստ սրա որոշ բացատրությունների՝ («անզեղջ, կամ գարշ, կամ անհաւան կամ աղտեղի»)
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 179;
ԲՀ 347
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։