Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 49, սյունակ 1
ԱՅՍ
I
«այս, սա»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'o
«այս»
դերանվանական հիմք
Կազմված է -ս ցուցական տարրով, որ առկա է նաեւ սա-ի եւ -ս հոդի մէջ եւ ծագում է հնդեւրոպական *k'o «այս» դերանվանական հիմքից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այսինքն,
այսուհետեւ,
յայսմհետեւ,
այսպէս,
յայսկոյս,
այսչափ,
այսպիսի,
այսօր (այսաւր),
այսր,
այսրէն,
ցայսօր,
այսանակ,
այսբար,
այսգոյն,
այսգունակ,
այսկերպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
ce
«դեսը»
լիտվ.
szis
«սա»
ռուս.
сей
«այս»
Մատենագիտություն
H. AG 487;
Աճ. ՀԱԲ 174;
Pok. IEW 609-610
Էջ 139, սյունակ 1
ԲՈՒՇՏ
(-ոյ)
«միջափամփուշտ, պալար, ուռուցք, բշտիկ, պղպջակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *beu-
«ուռչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *b(h)(e)u-)
ոչ լիովին պարզ -շտ տարրով
ոչ լիովին պարզ -շտ տարրով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղարբուշտ,
փաղարբուշտ,
փալարբուշտ,
բշտիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
բոյն, բոյլ
*bh-ով
հուն.
φοα
«բշտիկ, ցան»
*bh-ով
հայ.
պոյտն
*b-ով
հուն.
βύβα, βονβῶν
«աճուկ, աճուկային ուռուցք»
*b-ով
լիտվ.
bubsėti
մ. ն. գ.
bulbeln
«պղպջալ, պղպջակներ արձակել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 197, սյունակ 1
ԴԺՊԱՐԻՇՏ
(դժպաշտ-)
«ամբարիշտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *dužparišt
Հյուբշմանը (AG 142) համարում է հայկական կազմություն՝ իրանական տարրերով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դժպաշտութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 665
Էջ 221, սյունակ 1
ԵՐԲ
«երբ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *e-
հ.-ե. արմատ՝ *bher-
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhr-)
բայց կազմության մեկնությունը դժվարություններ է հարուցում. բաղկացած է ե- (հ.-ե. *e-) եւ րբ- (հ.-ե. *bher- ` *bhr-) տարրերից. իմաստով եւ ձեւով մոտ է հուն. οφ—
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երբեմն,
երբեք,
երբեմնի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
οφ—
Էջ 271, սյունակ 1
ԹՈՅԼ
(թոյլ), -ոյ, -ի, -ից
«թույլ, մեղկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tel-
«բարձրացնել, կրել, տանել. համբերել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tolio-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թույլանդամ,
թույլատարագ,
թույլտվութիւն,
թուլամորթ,
թուլանալ,
թուլատարր,
նոր՝ թուլակազմ,
թույլատրել,
անթույլատրելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
իռլ.
tláith
«թույլ, մեղմ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 318, սյունակ 1
ԽԱՌՆ
(-ի, -ից)
«խառն, անմիատարր, խառնակ, պիղծ, միասին, (հգն.) զուգավորություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ խեթ. harna
«շարժել, խառնել, խռովել, գրգռել»
բառից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խառնել,
խառնելիք,
խառնաբանջար,
խառնագնաց,
խառնախումբ,
խառնակ,
խառնակել,
խառնուած,
գիրկընդխառն,
ընդխառնել,
երկախառնել,
ոգեխառնել,
գիշերախառն,
նոր-խառնակից,
խառնակչութիւն,
խառնակեցութիւն,
խառնաշփոթ,
խառնաշփոթութիւն,
խառնճուկ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 314
Տե՛ս նաեւ
Էջ 321, սյունակ 1
ԽԱՐԽԱԼԵԼ
(խարխարել, խարխլել, խարխիլ)
(խարխուլ (խարխուր) «խարխուլ»)
«խարխլել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«պտտելով շարժել, ցատկել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khr- (*khor-, *khər-))
*k/kh անցումով
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *khr- (*khor-, *khər-) *k/kh անցումով *(s)ker- «պտտելով շարժել, ցատկել» արմատից։ Ինչպիսի՞ն է հարաբերութիւնը ուրարտ. harharšu «քանդել» բայաձեւի հետ։ Եթե ճիշտ է խար արմատի հնդեւրոպական ծագման վարկածը, ապա ուրարտ. բառը փոխառութիւն է հայերենից, մանաւանդ որ ունի -š- բայական տարրը, այլապես թերեւս գործ ունենք ուրարտերենից փոխառեալ ձեւի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարխալանք,
խարխարիչ,
խարխարումն,
խարխարուն,
անխարխար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kiráti
««ցանում է, շաղ է տալիս. գցում է, շպրտում է»»
հուն.
σκαίρω
««ցատկել, ցատկոտել»»
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԵՐԱՆԴԵՄ
«բարեմիտ, բարեխոհ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. խեր
«բարիք»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. անդեմ
«-միտ (միտք)»
դիտված է որպես յուրատեսակ երկտարր (հիբրիդային) կազմություն:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 362
Էջ 341, սյունակ 1
ԽՈՇՏԱՆԳ
(խոշտանկ, խոշտանք)
«չարչարանք, տանջանք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված. թերեւս կարելի է առանձնացնել տանգ = տանջ տարրը, բայց ի՞նչ է խոշ-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոշտանգել,
խոշտանգանք,
հոշտանգանք,
խոշտանգալից,
խոշտանգումն,
դիւրախոշտանք,
անխոշտանգ
Էջ 461, սյունակ 1
ՀԻՒԹ
I
(-ոյ, ուշ՝ -ի, -ից)
«նիւթ, տարր, հիւթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sipto-
«ծորալ, հոսել, կաթել»
հ.-ե. արմատ՝ *seip/b-
«ծորալ, հոսել, կաթել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւթաբեր,
հիւթեղ,
հիւթանիւթ,
անհիւթանիւթ,
նմանահիւթ,
պատշաճահիւթ,
պղնձահիւթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. ֆրիզ.
sever
«լորձունք, թուք»
սերբ.
sipiti
«մանր մաղտել (անձրեւի մասին)»
թոխ. Ա
sip-
«յուղել, օծել»
թոխ. Ա
sep
«յուղել, օծել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 98-99
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։