Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 334, սյունակ 1
ԽԾՈՒԾ
«զվաձք, զզած վուշի կամ կանեփի մնացուկ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *kei-d-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *s(s)kei-d-)
փոխատու լեզու՝ վրաց. xweça
«քերթել, թելը մաքրել»
փոխատու լեզու՝ մեգր.-ճան. xoc
«կեղեւը հանել»
Գոհացուցիչ ստուգաբանություն չունի: Հավաստի չեն ինչպես հնդեւրոպական, այնպես էլ կովկասյան ծագման վարկածները: Առաջին դեպքում քիչ հավաստի է կապը *s(s)kei-d- «կտրել, անջատել» արմատի հետ (*khei-dio- կամ *khei-d-s-°): Երկրորդ դեպքում՝ նշվող կովկասյան աղբյուրները (Աճառյան, Ջահուկյան) իմաստորեն եւ հնչյունապես բավարար չեն խծուծ կրկնավոր ձեւը բացատրելու համար: Բնաձայնական-պատկերավոր կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խծծել
Էջ 352, սյունակ 1
ԽՈՌՈՎ
«խռովք, շփոթություն, կռիվ, պատերազմ, խռով, խռովված, շփոթված»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)krāu-
«դիզել, կուտակել»
փոխատու լեզու՝ վրաց. xrv, xrova, xroba
«ռհմակ, հոտ, բազմություն»
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *(s)krāu- «դիզել, կուտակել» արմատի հետ. հմմտ. լիտվ. kraũti «իրար վրա դնել, դիզել, կուտակել», krūvà «կույտ»։ - Ջահ.: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 426) բխեցնում է «կովկասյան» (իմա՝ քարթվելական, հատկապես վրացական) աղբյուրից՝ մատնանշելով վրաց. xrv, xrova, xroba «ռհմակ, հոտ, բազմություն» բառը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խռովել,
խռովութիւն,
խռովական,
խռովիչ,
խռովուտ,
խռովարար,
անխռովութիւն,
խռովայոյզ,
խռովկան,
խռովկոտ,
խռովուկ,
խռովխոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
kraũti
«իրար վրա դնել, դիզել, կուտակել»
լիտվ.
krūvà
«կույտ»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 426
Էջ 434, սյունակ 1
ԿՐԱՌՈՅ
«կովարար (՞)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 444, սյունակ 1
ՀԱՅԻԼ
«նայել, դիտել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հնդեւրոպական ծագումը, բայց եղած վարկածները բավարար հավաստիություն չունեն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հայելի,
հայեցացք,
երկնահայեցաց,
քաղցրահայեցաց,
յառաջահայեցաց,
իմաստնահայեցաց,
լուսահայեցաց,
ծովահայեցաց,
ընդվայրահայեցաց,
դժնահայեցաց,
հայեցակարգ,
հայեցավոր,
հայեցողություն
Էջ 456, սյունակ 1
ՀԵՂ
«թափել, լցնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«լցնել, թափել, հոսել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հեղու,
հեղուած,
հեղուկ,
հեղումն,
մշտահեղ,
բազմահեղ,
արիւնահեղ,
հեղեղ,
հեղեղել,
հեղեղատ,
հեղեղատել,
հեղեղաշատ,
հեղեղաջուր,
ջրհեղեղ,
հեղուկաչափ,
հեղեղանման,
զեղալ,
զեղումն,
բազմազեղ,
բազմազեղումն,
հանկարծազեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
pilti
«թափել, լցնել»
ռուս.
поло-водье
«վարարում, հորդութիւն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 76;
Pok. IEW 798
Տե՛ս նաեւ
Էջ 464, սյունակ 1
ՀՈԼՈՄԵԼ
«ոռոգել»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pol-
«լցնել, թափել, հոսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pel-)
հմմտ. հայ. հեղուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
pilti
«թափել, լցնել»
ռուս.
половодье
«վարարում, հորդություն»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 593, սյունակ 1
ՇՈՐԻԿ
«քսու, խառնակիչ, խռովարար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ պ. šōr
«խռովություն»
Անստույգ բառ: Թերեւս փոխառություն իրանական աղբյուրից.
Էջ 706, սյունակ 1
ՎԱՐԱՐ
I
«վարար, հորդ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *(a)uer-
«հոսել»
Ծագումն անհայտ է: Որեւէ կապ ունի՞ հնդեւրոպական *(a)uer- «հոսել» արմատի հետ (ինչ-որ լեզվից փոխառությո՞ւն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գետավարար,
վարարիլ
Էջ 706, սյունակ 1
ՎԱՐԱՐ
II
(վրիբակ)
«վավաշոտ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
փոխաբերաբար կապված է նախորդ՝ «վարար» իմաստի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
վարարել,
վրիբակութիւն,
վրիբակել
Տե՛ս նաեւ
Էջ 706, սյունակ 1
ՎԱՐԱՐԿԵԼ
«պատել, շրջապատել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
*-արկ-ել*-ով հին կազմություն:
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։