Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 107 բառահոդված (էջ 1/11)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 35, սյունակ 1 Էջ 35
ԱՂԱՐԻԿՈՆ (ախարիկոն, դարիկոն) «մի սունկ՝ շամպինյոն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀγαρικόν
փոխատու լեզու՝ արաբ. agārīqōn
թերեւս արաբ. միջնորդութեամբ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 122
Էջ 54, սյունակ 1 Էջ 54
ԱՆԴԵԱՅ (-եաց, -եայց) (անդի) «խոշոր եղջերավոր անասուն, նախիր, խոշոր եղջերավոր անասունների հոտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *andh- արմատից
որտեղից՝ հայ. անդ «հանդ, վարելահող, արտ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անդեորդ, անդիորդ, անդւորդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
կիմր.
enderig
«ցուլ եզ»
կիմր.
anner
բրետ.
ounner
«երինջ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 64, սյունակ 1 Էջ 64
ԱՇԽ ««մարդ եւ անասուն» (°) (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Աշխ- բառի սխալագրութիւնն է (Ամալյան):
Էջ 69, սյունակ 1 Էջ 69
ԱՊՈՂՓԱՅԵԼ ««տեղեկանալ, հասուն լինել» (բբ)»
Ստուգաբանություն ()
Կեղծ բայաձեւ, որ ստացվել է Ապողփանէս հատուկ անվան` ԲՀ-ում որպես հասարակ անուն դիտված եւ «տեղեկացեալ, կամ իմացեալ» բացատրված ձեւից. տե՛ս Ամալյան, ԲՀ 29 եւ 349։
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 29 եւ 349
Տե՛ս նաեւ
Էջ 76, սյունակ 1 Էջ 76
ԱՍ I (-ի, -ից) «ասվածք, խոսք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ag- «ասել» g > ս անցմամբ, ինչպէս *eg(ō) > ես փոխանակ *եծ-ի, թէեւ ծ-ն առկա է առ-ած բառում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասել, ասացած, ասող, ասուն, անասուն, վիպասան, վիպասնել, սրբասաց, գովասանական, բարե(ա)սաց, կանխասաց, ճարտ(ար)ասան, այլասացիկ, արտասանել, բացասական, բացասել, ստորասել, ապուտութիւն, ապաստել, ապուստել, բացասել, ապուշել, ապոսել, ապումնել, անապուտելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
āha
«խոսեց»
հուն.
ἠκτ
«ասել»
լատ.
ajo
«ասել, խոսել, հաստատել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 266; Pok. IEW 290
Տե՛ս նաեւ
Էջ 81, սյունակ 1 Էջ 81
ԱՍՐ (-աւ, -սու, -սունց, -սրոց, -սերբ) «բուրդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pek'u- «բուրդ, ոչխար, անասուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *pok'u-)
«բուրդ, ոչխար, անասուն» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասուեայ, ասուի, ասուեղ, ասրեայ, ասրաբեր, ասրեղէն, ասրավաճառ, ասուեակ, ասուեղէն, ասրատակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pásu
«անասուն»
գոթ.
faihu
«ունեցվածք, կարողություն»
Մատենագիտություն
H. AG 421; Աճ. ՀԱԲ 282-283
Էջ 82, սյունակ 1 Էջ 82
ԱՏՈՒՔ «հասուն, հուռթի, տռուզ, լիքը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sā- «հագեցած, կուշտ, հագեցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sā-d-)
«հագեցած, կուշտ, հագեցնել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ատոքանալ, ատոքութիւն, ատոքատեսիլ, ատոքահատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ádos
«հագեցվածութիւն»
Էջ 86, սյունակ 1 Էջ 86
ԱՐԲՈՒՆ (ուշ՝ -ք, -ց, -բամբք) «առույգություն, կարողություն, հասունություն, չափահասություն, չափ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *abhor- «ուժեղ, սաստիկ»
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *abhor- «ուժեղ, սաստիկ» արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ.
abor
«շատ, հույժ»
գոթ.
abrs
«ուժեղ, սաստիկ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Տե՛ս նաեւ
Էջ 95, սյունակ 1 Էջ 95
ԱՐՋԱՌ (-ոյ, ուշ՝ -ի, -աց) ««խոշոր եղջերաւոր անասուն, տաւար» (բրբ. «ջահել եզ»)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *er(i)- «եղջերաւոր անասուն (այծ, ոչխար, կով, այծյամ)»
հ.-ե. արմատ՝ *per- «ծնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pr-tiat-)
Կապ ունի՞ *er(i)- «եղջերաւոր անասուն (այծ, ոչխար, կով, այծյամ)» արմատի հետ, որտեղից թերեւս ծագում են էրինջ, ալոջ բառերը: Կասկածելի է կապը նաեւ *per- «ծնել» արմատի հետ, որտեղից՝ հայ. որթ (հորթ) բառը (*pr-tiat- > առ ՞)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արջառեանց, արջառաջիլ, արջառամահ, արջառակաչի
Մատենագիտություն
Pok. IEW 326
Էջ 97, սյունակ 1 Էջ 97
ԱՐՓ (-ի, -ից, արփի, -ւոյ, -եաւ) «եթեր»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապ ունի հնդեւրոպական *ser- «կարմիր, կարմրավուն» արմատից ծագող լիտվ. sirpti «հասունանալ» (*«կարմրել» կամ «դեղնել») բայի հետ՝ *srph>արփ (ըստ Պետերսոնի՝ Walde- Pokorny 2, 499)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արփագեղ, արփամերձ, արփային, արփաճաճանչ, արփայագնաց, արփեգնաց, արփենի, արփիզարդ, արփիակեզ, արփիադեմ, գերարփի, լուսարփի, հրաշարփի, արփնաթել, երեքարփին, եաթնարփին, արփող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
sirpti
«հասունանալ»
Մատենագիտություն
Walde- Pokorny 499