Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 36 բառահոդված (էջ 1/4)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 30, սյունակ 1 Էջ 30
ԱԿԱՍ III (գ-ակատ «փոքր») «սակավ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *eg- «կարիք, պակասություն» (անմիջական նախաձեւ՝ *əg-) -ատ ածանցով
արմատից՝ -ատ ածանցով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
egeō
«կարիք ունենալ, զուրկ լինել»
հ. իսլ.
ekla
«կարիք»
Էջ 32, սյունակ 1 Էջ 32
ԱՀՈԿ «արատ, թերություն, պակասություն, հանցանք, վնաս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական āhōk
իրանական աղբյուրից. հմմտ. մ. պ. āhōk
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ահոկել, ահոկութիւն, անահոկ
Մատենագիտություն
H. AG 95; Աճ. ՀԱԲ 114
Էջ 40, սյունակ 1 Էջ 40
ԱՂՔԱՏ (-ի, -աց) «աղքատ, մուրացիկ, խեղճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leig- «պակասավոր, խեղճ» (անմիջական նախաձեւ՝ *(o)lika-)
թերեւս *(o)lika- նախաձեւից՝ *leig/k- «պակասավոր, խեղճ» արմատից։ Ավելի հավանական է բխեցնել *ln- «քաղցած, վատ» արմատից, որտեղից՝ աղձ «կարիք»։ Նախ՝ հնդեւրոպական *leig/k-ը, ամենայն հավանականությամբ, կապված է *el-k-, *el-g- (>հայ. աղկաղկ) արմատի հետ, երկրորդ՝ «աղքատ», «կարիքավոր» իմաստներն ավելի առաջնային են «խեղճ» փոխաբերական իմաստի համեմատությամբ, երրորդ՝ աղքատ-ի համար *oliko-ի դեպքում պետք է ենթադրել *աղիք սկզբնաձեւ, որ քիչ հավանական է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղքատանալ, աղքատութիւն, աղքատակցութիւն, աղքատ(ա)սիրութիւն, աղքատախնամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ὀλίγος
«փոքր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 137
Տե՛ս նաեւ
Էջ 45, սյունակ 1 Էջ 45
ԱՄԻՍ (-ոյ, -եան) (ներգ. յամսեան) «ամիս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հայերենի ա- հաւելուածը բացատրւում է կամ որպէս ամ «տարի» բառի ազդեցութիւն կամ որպէս նախնական կոկորդայինի արտացոլում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամսագլուխ, ամսատուր, ամսամուտ, ամսաւրեայ, ամսական, ամսակէս, ամսային, ամսատան, ամսանահանջ, ամսապակաս, երեքամսեայ, եռամսեայ, եւթնամսեայ, նորամսութիւն, չորեքամսեայ, երկամսեայ, կիսամսեայ, վեցամսեակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
māsa
«լուսին, ամիս»
հուն. հռն.
μείς
դոր.
μής
լատ.
mēnsis
ռուս.
месяц
«ամիս»
Մատենագիտություն
H. AG 417; Աճ. ՀԱԲ 157-158
Էջ 85, սյունակ 1 Էջ 85
ԱՐԱՏ I (-ոյ, ուշ՝ -ուէ, -աւ) «արատ, պակասություն, բիծ, կեղտի նշան, վնաս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *arəd- *g' > ծ եւ տ արտացոլմամբ
արած-ի տարբերակը՝ *g' > ծ եւ տ արտացոլմամբ, ինչպէս *bhrg' - > բարդի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արատաւոր, արատել, անարատ, անարատութիւն
Էջ 86, սյունակ 1 Էջ 86
ԱՐԲ «գինարբուք», արբ- «խմել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *srebh- «ծծել, կլանել» (անմիջական նախաձեւ՝ *srbh-` *srebh-, *srobh-)
Բաղադրություններ` արբանել (լրացնում է ըմպել բայի պակասավոր ժամանակները` արբի, ա՛րբ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արբանել, արբենալ, արբիլ, արբեցութիւն, գինարբուք, գինարբու, ջրարբիլ, դառնարբոյց, հարբեցութիւն, հարբել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ροφάω
լատ.
sorbeō
«ագահորեն ծծել, կլանել»
լիտվ.
sribli
«մեծ կում անել, խապշտել»
Մատենագիտություն
H. AG 423; Աճ. ՀԱԲ 299
Էջ 107, սյունակ 1 Էջ 107
ԱՔՈԿ «վատ. անպատեհ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Իմաստափոխված բարբառային ձեւ ահոկ «հանցանք, վնաս, պակասություն» բառի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 371
Էջ 129, սյունակ 1 Էջ 129
ԲԻԾ (-ի, -ից, -աց) «մաշկի արատ, նշան, կեղտ. բշտիկ, արատ, պակասութիւն, վէճ, վէճի նիւթ, կեղտոտ, պիղծ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bheid- «ճեղքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhidio- (կամ *bhid-s-))
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական` *bhidio- (կամ *bhid-s-)` *bheid- «ճեղքել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բծել, բծկան, բծկանութիւն, բծամիտ, բծաւոր, անբիծ, ամբիծ, անբծութիւն, ամբծութիւն, բազմաբիծ, խժբիծ, խժբժել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhinádmi
«ճեղքում եմ, պոկում եմ, կոտրում եմ»
հ. հնդկ.
bhidā
«խզում, խզուածք, ճեղք, պատռուածք»
հ. հնդկ.
bhidyā
«քայքայում»
լատ.
findō
«ճեղքել»
լատ.
fissam fissūra
«ճեղք»
գոթ.
beitan
«կծել»
հ. վ. գերմ.
bizzo, bizza
«կտոր, սեպ»
Էջ 148, սյունակ 1 Էջ 148
ԳԱՅԹ (գիթ-) «սայթաքում, սխալ, մոլորություն, հանցանք, անկայունություն»
Էջ 214, սյունակ 1 Էջ 214
ԵՂԻ «դեռահաս՝ կաթնահամ ցորեն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lēso- «սակավ, թույլ, պակասել» (անմիջական նախաձեւ՝ *lei- (*elei-))
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
λιαρος
«մեղմ, քնքուշ, փափուկ»
գերմ.
laisiz
«նվազ, սակավ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None