Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 8 բառահոդված
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 580, սյունակ 1 Էջ 580
ՇԱՄՏ-ՈՒԹԻՒՆ «չորրորդապետություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Բաղադրություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շամշպետ
Էջ 613, սյունակ 1 Էջ 613
ՉՈՐՔ -ից «չորս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ketuores
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
չորիր, չորրորդ, չորրեակ, չորեակ, չորրեկ, չորեքտասան, չորեքեան, (-քին), չորեքկուսի, չորքոտանի
Մատենագիտություն
H. AG 485; Աճ. ՀԱԲ 631
Էջ 658, սյունակ 1 Էջ 658
ՌՈՒՊ I (ռռուպ) «քառորդ, չորրորդ մասը»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. rub‘
Մատենագիտություն
H. AG 275; Աճ. ՀԱԲ 148
Էջ 670, սյունակ 1 Էջ 670
ՍԱՏՆԱՍՈՒՐ «Քրիստոսի խաչափայտի չորրորդ բեւեռ» (կրոն.)
Ստուգաբանություն (բաղադրական)
Ծագում է սատանատուր բառից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 181
Էջ 736, սյունակ 1 Էջ 736
ՏՐԵ I (-եայ) «հայկական չորրորդ ամիս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. tīr «Շնիկ (աստղ)»
փոխատու լեզու՝ պ. tīr «արեգակնային 4-րդ ամիս»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 435-436
Էջ 759, սյունակ 1 Էջ 759
ՓԱՌԱՁՆՈՏ (փառանձնոտ, փառագնոտի, փարագնոտի) «մի մոլորակ, լուսնթագ, ավելյաց ամսի չորրորդ օրը»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 805, սյունակ 1 Էջ 805
-(Ե)ՐՈՐԴ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-ro- *-o-ն պահպանվել է հաջորդ -րդ-ից առաջ
հ.-ե. արմատ՝ *-dhro-
Այս ածանցի -րորդ բաղադրիչի -րր-ն ծագում է հ.-ե. *-ro-ից, որի *-o-ն պահպանվել է հաջորդ -րդ-ից առաջ` *երկիրորդ > երկրորդ, *երիրորդ > երրորդ, *չորիրորդ > չորրորդ. -րդ-ն հավանաբար ծագում է հ.-ե. *-dhro- ածանցից (հմմտ. -որդ) հինգերորդ բառի մեջ նույնպես առկա է *-ro-ն, իսկ -ե-ն հիմքային է (*penkʷe-ro- հինգերո-). ավելի բարձր թվականների -երորդ-ի -երո-ն կամ հինգերորդ-ի համաբանական ազդեցության արդյունք է, կամ գալիս է *-ro-ի *-ero- տարբերակից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկրորդ, երրորդ, չորրորդ, հինգերորդ, վեցերորդ, եթներորդ
Էջ 810, սյունակ 1 Էջ 810
-ՈՐԴ «ավելորդ, լծորդ, կցորդ, մնացորդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-dhro- «գործողության միջոց, գործիք» (անմիջական նախաձեւ՝ *-u-) նախորդող *-u-ով
Հավանաբար ծագում է հ.-ե. *-dhro- ածանցից՝ նախորդող *-u-ով. հ.-ե. այս ածանցը ցույց է տալիս գործողության միջոց, գործիք, բայց հետո հայերենում ընդլայնել է իր գործառության շրջանակները՝ անձերի դեպքում նշանակելով անձերի անուններ (անդորդ, սայլորդ եւ այլն), թվականների դեպքում նախորդ -ր-ի (տե՛ս) հետ միասին՝ կարգ (երկրորդ, երրորդ, չորրորդ եւ այլն)։ այս վարկածը առանձնապես հավանական կլինի, եթե ճիշտ է Բ․ Օլսենը, որ կոկորդ-ը բխեցնում է *gʷo-gʷor-tro- (*-tro-ն *-dhro-ի տարբերակն է)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ավելորդ, լծորդ, կցորդ, մնացորդ, անդորդ, սայլորդ, երկրորդ, երրորդ, չորրորդ
Տե՛ս նաեւ