Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 35, սյունակ 1
ԱՂԱՓ
«փուշտ, ամորձապարկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lāb-
«թոյլ կախուել»
հ.-ե. արմատ՝ *leb/p-
«թոյլ կախուել»
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *lāb-, *leb/p- «թոյլ կախուել» արմատի հետ (*laph > աղափ-°)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ստ. գ.
labbe
«շրթունք»
հ. վ. գ.
lefs
«կենդանու շրթունք»
հ. վ. գ.
leffel
«նապաստակի ականջ»
Էջ 36, սյունակ 1
ԱՂԷՏ
-ի, -ից -աւք
«գութ, ցավ, վիշտ, չարիք, փորձանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lei-
«դադարել, փոքրանալ, անհայտանալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *oleid-)
*lei- <*elei-
ամենից ավելի հավանական է բխեցնել հ.-ե. *oleid- ձեւից... Ավելի քիչ հավանական է համեմատությունը *ol- «ոչնչացնել, վնասել, փչացնել» արմատի ածանցյալների հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղետական,
աղետաբեր,
աղիտաբեր,
աղետանալ,
աղետալ,
աղետաւոր,
աղիտարար,
բազմաղետ,
չարաղետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խալ.
litt
«քիչ, վատ»
գ.
leiden
«հանդուրժել, տառապել»
հայ
եղեռն
հայ
ողբ
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, OIDПAЯ 150;
Աղայան, ԲՍՀ 17-18
Էջ 44, սյունակ 1
ԱՄԵԹ
«հաստատուն, կայուն, փորձառու, բերրի»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *omo-
«եռանդով հարձակվել, ամուր կանգնել, ամրացնել»
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *omo- «եռանդով հարձակվել, ամուր կանգնել, ամրացնել» (հմմտ. հ. հնդկ. ámatra- «ամուր») արմատի հետ։ Քիչ հավանական է Գ. Ղափանցյանի ենթադրությունը ավ. maētha «տատանվող, անհաստատ» բառի՝ ժխտական լինելու մասին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամեթագոյն,
ամեթանալ,
ամեթութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ámatra-
«ամուր»
Էջ 56, սյունակ 1
ԱՆԴՐՈՅԹՔ
«որձ, որձկանք»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կազմուած է ինչ-որ անդր- արմատից (կապ ունի՞ անդրալ «գրգռուել» բայի հետ)՝ -ոյթ ածանցով։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 83, սյունակ 1
ԱՐԱԳԻԼ
(-ի, -աց)
«ձկնկուլ, արագիլ՝ ciconia»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կասկածելի են ինչպես համեմատությունը հուն. πελαργός (Աճ. ՀԱԲ 1, 292) բառի հետ, այնպես էլ շումերական աղբյուրից բխեցնելու փորձը (Ղափանցյան)։ Աճառյանը հուն. բառի նախնական ձեւը համարում է *περαγλός եւ հայերենի հետ միասին բխեցնում է փոքրասիական աղբյուրից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 292
Էջ 84, սյունակ 1
ԱՐԱՍՏՈՅ
(արագոյ, երաստոյ), ուշ` յ-ոյց
(արագոյ, երաստոյ)
«որձաքար»
(երկրաբանական)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հնարավո՞ր է արդյոք ար- (արու, արական) եւ աստոյ «կայուն, հաստատուն, ամուր» կազմություն
Էջ 88, սյունակ 1
ԱՐԴ
I
(-ու)
«ձեւ, կերպ, կարգ, կազմ, արված գործ, վաստակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ar-
«հարմարեցնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ar-t- (*rt-/*ar-))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արդակ,
արդակագոյն,
արդել,
արդակել,
արդուած,
արդիւն,
արդար,
արդարեւ,
անարդ,
անարդի,
անարդակ,
խորանարդ,
գմբեթարդ,
ծորձորարդ,
վիմարդ,
վիմարդեան,
զիարդ,
յարդ,
յարդար,
յարդարել,
յարդարիչ,
յարդարուն,
նուագայարդար,
երգայարդար,
սեղանայարդար,
զարդ,
զարդասէր,
զարդասիրիկ,
զարդակից,
զարդարել,
զարդարագիր,
զարդարանք,
զարդարուն,
զարդուն,
արդուկ,
արդուկել,
բեմայարդար,
զարդագիր,
պատկերազարդ,
նկարազարդ,
սիւնազարդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rtu-
«կարգ, կանոն, արդիւնք»
հուն.
άρτύς
«կարգ»
լատ.
artus
«հոդ»
Մատենագիտություն
H. AG 423- 424;
Աճ. ՀԱԲ 307-308
Էջ 91, սյունակ 1
ԱՐԿ
II
«ձգում, նետում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *(h)ark
փոխատու լեզու՝ ավ. harǝk-
Դժուարութիւնն այն է, որ (h)ark արմատը քիչ է տարածուած իրանական լեզուներում, մանաւանդ առանց h-ի:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արկանել,
արկած,
արկանելի,
վերարկու,
գլխարկ,
հիմնարկել,
աղիւսարկ,
երգարկ,
արկնոց,
արկեատ,
քարարկել,
անուանարկ,
ակնարկել,
առարկ,
առարկել,
բանսարկել,
բանսարկու,
բանտարկել,
ենթարկիլ,
խնկարկու,
խնկարկել,
կանխարկ,
խուզարկ,
խուզարկու,
ձեռնարկել,
յուղարկել,
յուղարկաւորութիւն,
սիրարկու,
փոխարկել,
փորձարկութիւն,
շարարկութիւն,
առարկայ,
առարկայական,
խաղարկութիւն,
խաղարկել,
փորձարկել,
ձեռնարկ,
խնդրարկու,
սակարկութիւն,
թուարկութիւն,
ներարկել,
կիրարկել,
գլխարկաւոր,
գլխարկակար,
գլխարկավաճառ,
յարկ,
յարկանել,
յարկել,
յարկակից,
վերնայարկ,
միջնայարկ,
ներքնայարկ,
ետնայարկ,
միայարկ,
կրկնայարկ,
եռայարկ,
գետնայարկ,
ստորնայարկ,
բազմայարկ,
երկյարկանի,
վեցյարկանի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
harǝk-
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 321-322;
Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 133, սյունակ 1
ԲՈՀ
I
(բոխ-)
«լորձունք, թուք (՞)»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Պատկերաւոր-բնաձայնական կազմութիւն: Հաւանաբար սրա հետ նոյնն է ԲՀ-ի բոհ «նիւթ կամ բոռ» (ուղղելի է «հիւթ կամ թուք») բառը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բոհբոհել,
բոհբոխել
Էջ 136, սյունակ 1
ԲՈՍՈՐ
-այ
«արիւն, արնագոյն, արնակարմիր, կարմիր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. βοσόρ
փոխատու լեզու՝ եբր. bāsərā
քաղաքանուն, որ հայ հեղինակների մեկնաբանութեամբ եւ բարկութեամբ` «...կարմրութիւն ձորձոց իւրոց ի Բոսորայ», ստացել է նշուած իմաստները։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բոսորաբուխ,
բոսորած,
բոսորակայլակ,
բոսորային,
բոսորատիպ,
բոսորերանգեան,
բոսորագեղ,
բոսորագոյն,
բոսորաներկ,
բոսորավառ,
բոսորափայլ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 473
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։