Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 38, սյունակ 1
Ա(Ղ)Խ
(-ի, -ից)
(ԱԽ)
«փականք, օղակ, կահկարասիք, ունեցվածք, վաճառքի բեռ, ճանապարհորդների բազմություն, ամբոխ, ցեղ, զարմ, ժողովուրդ, մարմնի հոդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. ‘ahl
«ընտանիք, ցեղ մարդիկ»
փոխատու լեզու՝ արաբ. yalaq
«փականք, կողպեք»
Փոխառություն սեմական աղբյուրից։ Անհավանական է բխեցնել խուրիերենից՝ *alla(e)lhi «տիրային» ենթադրական բառից (Դյակոնով)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ա(ղ)խել,
աղխամադխ,
աղխազուր,
ալխազուր,
ա(ղ)խստրոյզ,
աղխատրուզել,
բազմաղխադխ,
աղխաղխակոյտ,
ճարտարաղխ,
ախանտեալ,
ա(ղ)խաղան
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 486
Էջ 428, սյունակ 1
ԿՈՒՌ
(կուռ-ք, -ոց «կուռք»)
«կոռած, բանուկ, հոծ, խիտ, սպառազեն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
ուրարտերենից կամ ենթաշերտային այլ լեզվից, որի ժառանգորդները պահպանվել են նաեւ կովկասյան լեզուներում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կռապաշտ,
կռածոյ,
կռած,
կռան,
կռանագործ,
կռանակուռ,
կռանել,
կռուվիզ,
անկուռ,
երկաթակուռ,
երդմնակուռ,
թեւակուռ,
պատկերակուռ,
մարմարակուռ,
խաւարակուռ,
կարծրակուռ,
ոսկրակուռ,
քար(ա)կուռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
kuriwi
««կուռ, սերմ, հոծ»»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 662
Էջ 455, սյունակ 1
ՀԱՔՈՅԶԼ
(հայքօղ)
««որդի» (ԲՀ՝ «որդի» կամ «որդն»)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ծագումն անհայտ է
Էջ 468, սյունակ 1
ՀՈՒՊ
(-ոյ, ուշ` -ի, -ից)
«մոտ, կից, սեղմ, անմիջապես»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ub-
«սեղմել»
Աճառյանը, (ՀԱԲ 3, 124) առանձնացնում է հնից եկող հուպ «մոտ» եւ հուպ «սեղմում, սեղմելը» արմատները եւ երկրորդն է համեմատում հ. հնդկ. ubjάti ձեւի հետ, իսկ առաջինը համեմատում է լատ. sub «տակ, մոտ» բառի հետ, որ ծագում է *sub- ձեւից: Հնարավոր է երկու ձեւերի բաղարկում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հպիլ,
հպաբար,
հպատուր,
հպելիք,
դիւրահուպ,
երկրահուպ,
վաղահուպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ubjάti
«ցած է սեղմում»
լիտվ.
ūbyti
«շտապեցնել»
Մատենագիտություն
Աճառյան (ՀԱԲ) 124
Էջ 531, սյունակ 1
Էջ 606, սյունակ 1
ՈՐԴՆ
(-ան, -ունք, -անց)
«որդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«պտտել, ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uert-)
t-ով աճած
Ի՞նչ յարաբերութիւն ունի հնդեւրոպական *uer- «պտտել, ծռել» նախաձեւի, հատկապէս սրա *t-ով աճած *uert- արմատի հետ. հնարաւոր է սկզբնային *u-ի անկում o-ի մոտ (*uort-m > որդ-ն)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
որդնալից,
որդնածին,
որդնահատ,
որդնիլ,
որդնոտ,
որդնոտիլ
Էջ 607, սյունակ 1
ՈՐԹ
III
(-ոյ)
«կողով, քրոց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«պտտել, ծռել»
*-t-ով աճած
որդն բառի նման կապված է հնդեւրոպական *uer- եւ սրա` *-t-ով աճած *uer-t- «պտտել, ծռել» արմատի հետ` սկզբնային *u-ի անկմամբ *o-ի մոտ` *uor-th-o->որթ-ոյ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 630, սյունակ 1
ՊԱՐԱՐ(Տ)
«պարարտ, գեր, բերրի, պարարտություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *paðar(t)-
ըստ Benveniste-ի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պարարել,
պարարուն,
պարարտանալ,
պարարտութիւն,
պարարտամարմին,
մարմնապարար,
որովայնապարար,
երկնապարար,
որդնապարար,
հոգեպարար,
շտեմարանապարար,
ակնապարար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ.
pδ’r
«կերակրել»
սողդ.
pδ’rti
«կերակուր»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 541
Էջ 800, սյունակ 1
-ԱՐԷՆ
(-երէն)
«փոխարէն, աւրէնսերէն, հեթանոսերէն, ողբերէն, ստամբակերէն, քրիստոսերէն, հրէարէն (հրէայերէն, հռովմէարէն) (հռոմմարէն, հռովմերէն), պարթեւարէն, քաղդէարէն, ասորերէն, հայերէն, յուներէն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Առկա է երկու վարկած. ըստ մի շարք հայագէտ-իրանագէտների (Հիւբշման, Նիբերգ, Լիդեն եւ ուրիշներ)՝ ծագում է -աւրէն-ի համար հիմք ծառայած ašdēn «կերպ, եղանակ» բառի adēn տարբերակից։ այս ենթադրութիւնն ունի երկու թոյլ կողմ, առաջին՝ եթէ -աւրէն-ը անկախ գործածւում է հայերէնում, ապա արէն անկախ տարբերակ չկա. երկրորդ՝ համոզիչ կերպով չի լուծւում -ա-րէն-ի -երէն տարբերակի հարցը. վերջինիս համար ենթադրւում է -ե-ով կամ ի-ով հիմք, բայց -երէն-ով բառերի մէջ այդպիսի նախնական հիմքային ձեւ չի հայտնաբերւում (ինչու՞, օրինակ, ողբ, -ոյ բառից պէտք է կազմվէր ողբերէն ձեւը). գոյութիւն ունեցող հեթանոսաւրէն - հեթանոսերէն զուգահեռ ձեւերից երկրորդն ունի -երէն տարբերակը եւ ոչ -արէն-ը. հաւանականութիւն չունի նաեւ այն վարկածը, ըստ որի -արէն/-երէն-ը կազմուած է -ար/-եար եւ -էն տարրերից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փոխարէն,
աւրէնսերէն,
հեթանոսերէն,
ողբերէն,
ստամբակերէն,
քրիստոսերէն,
հրէարէն,
հրէայերէն,
հռովմէարէն,
հռոմմարէն,
հռովմերէն,
պարթեւարէն,
քաղդէարէն,
ասորերէն,
հայերէն,
յուներէն
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։