Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 25, սյունակ 1
ԱԼԱՐԵԼ
«ամաչել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *al-
«թափառել, մոլորվել, հոգեպես խառնվել, իրենից դուրս գալ»
*-ար ածանցով կազմված
Կապ չունի ալարել «ծուլանալ» բայի հետ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀλύω
«հուզված լինել, շփոթված լինել, խուճապի մատնվել, իրենից դուրս գալ»
լատվ.
aluôt
«մոլորվել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՊԲՀ 85-86
Տե՛ս նաեւ
Էջ 33, սյունակ 1
ԱՂԱԿԱՏ
«զեղխ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *al-
«թափառել, մոլորվել»
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *al- «թափառել, մոլորվել» արմատի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղակատանք
Էջ 34, սյունակ 1
ԱՂԱՄՈՂ
«ծուռ, շեղ, ոլորուն, ցրուած»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *al-
«թափառել, մոլորվել»
կրկնությամբ կամ մող (=մոլ(որ) արմատի հետ բարդվելով
Կազմուած է բնիկ հնդեւրոպական աղ արմատի կրկնութեամբ կամ մող (=մոլ(որ) արմատի հետ բարդուելով։ Աղ-ի աղբիւրն է հնդեւրոպական *al- «թափառել, մոլորուել» արմատը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղամողիլ,
աղամողել,
աղամողումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
álaomai
«թափառել, մոլորվել, շեղվել»
հուն.
ále
«թափառում, խռովք, ցնդվածություն, խելագարություն»
հուն.
ály-o
«հուզված լինել, շփոթված լինել, խուճապի մատնվել»
հուն.
álé(u)omai
«շեղվել, խուսափել»
լատ.
ambulo, -āre
«շրջել, ման գալ»
լատվ.
aluot
«թափառել, շրջել, մոլորվել»
թոխ. A, B
al
«անջատել, բաժանել հեռանալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 111
Տե՛ս նաեւ
Էջ 34, սյունակ 1
ԱՂԱՆԴ
(-ոյ, -ի, -աց, -ից)
«բուն դավանանքից շեղվող դավանանք, հերձված, աղանդավորախումբ, կախարդանք, կրոն, դավանանք»
(կրոն.)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *al-
«թափառել, մոլորվել»
արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղանդավոր,
աղանդագործ,
աղանդամիտ,
չարաղանդ,
բաղդէաղանդ,
այլաղանդ,
աղանդութիւն,
աղանդել,
աղանդասար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
աղաւաղ (աղեւաղ)
հուն.
álateia
«սխալմունք, մոլորություն»
Էջ 35, սյունակ 1
ԱՂԱՓԱՂ
(-ի, -աց)
(աղեւաղ)
«աղաւաղուած, խեղաթիւրուած, փչացած, ապականուած, տկար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *al-
«թափառել, մոլորվել»
կրկնաւոր ձեւ
կրկնաւոր ձեւ՝ բնիկ հնդեւրոպական *al- «թափառել, մոլորուել» արմատից։ Աւելի քիչ հաւանական է դիտել որպէս այլայլ-ի տարբերակ (Աճ. ՀԱԲ 1, 122)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաւաղել,
աղեւաղել,
աղաւաղութիւն,
անաղաւաղելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
աղանդ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 122;
Աղայեան, ԲՍՀ 18-19
Տե՛ս նաեւ
Էջ 44, սյունակ 1
ԱՄԲՈՂՋ
-ի, -ից
(ամպողջ)
«ամբողջ, բովանդակ, ամբողջական, ողջ, անվնաս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ambhi-
«շուրջը, երկու կողմից»
Հին կազմություն՝ ամբ- (հնդեւրոպական *ambhi- «շուրջը, երկու կողմից» եւ հայ. ողջ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամբողջանալ,
ամբողջապես,
ամբողջան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀμφί
«շուրջը, երկու կողմից, բոլոր կողմերից»
լատ.
amb-
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 152;
Pok. IEW 34
Տե՛ս նաեւ
Էջ 45, սյունակ 1
ԱՄԵՆ
I
(-ի, -ից)
(ամենի, ամենից, ուշ` ամինո ձեւերով)
«բոլոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sem-
«մեկ, միասին, հետ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *smto-)
-ն ածանցով
որպէս գերադրականի մասնիկ` ամենամեծ, ամենալաւ, ամենամաքուր, ամենաբազում եւ այլն, գոյականների հետ «ամենից աւելի ունեցող» իմաստով` ամենաբախտ, ամենագիշեր, ամենաճառագայթ, ամենաբանտ, ամենագլուխ, ամենահառաչ, ամենահայր եւ այլն: (ա-մէն-` սխալ գրութեամբ)` ամենիմաստ, ամենողորմ եւ այլն (ուշ` ամենի-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամենայն,
ամենագետ,
ամենաբժիշկ,
ամենազատ,
ամենաբար,
ամենացոյց,
ամենաշնորհող,
ամենամեծ,
ամենալաւ,
ամենամաքուր,
ամենաբազում,
ամենաբախտ,
ամենագիշեր,
ամենաճառագայթ,
ամենաբանտ,
ամենագլուխ,
ամենահառաչ,
ամենահայր,
ամենիմաստ,
ամենողորմ,
ամենեքեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
samá
«մեկը»
հուն.
άμο-
«միասին»
գոթ.
sums
«մեկը»
Մատենագիտություն
H. AG 416;
Աճ. ՀԱԲ 154
Էջ 47, սյունակ 1
ԱՄՊ
(ամբ), -ո
«ամպ, սպունգ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *nebh-
«ամպ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *nbhó-, *mbhó-)
«ամպ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամպախաղաց,
ամպագույն,
ամպածին,
ամպաշող,
ամպացեալ,
ամպաշուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդ.
nábhas
«ամպ, երկինք, մթնոլորտ»
հ. բ. գ.
nebul
գ.
Nebel
«մշուշ»
հ. իռլ.
nem
կիմր.
nef
«երկինք»
պրս.
nam
«խոնավ»
Մատենագիտություն
H. AG 417;
Աճ. ՀԱԲ 162
Էջ 47, սյունակ 1
ԱՄՊԱՐ
«մոլորակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
գալիս է (հ)ամ-պար (եւ ոչ անպար) կազմությունից, եթե մի հին իմաստով («երկինք») ծագումով կապված չէ ամպ բառի հետ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 48, սյունակ 1
Ա(Յ)ԵՐ
(այէր)
«մթնոլորտ. օդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀήρ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այերա
Մատենագիտություն
H. AG 223;
Աճ. ՀԱԲ 167
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։