Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 65 բառահոդված (էջ 1/7)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 32, սյունակ 1 Էջ 32
ԱՀԱ ««ահա՛, ահավասիկ» (ցուցական բառ)»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ահաւադիկ, ահաւանիկ, ահաւասիկ, աւաս
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 113
Էջ 42, սյունակ 1 Էջ 42
ԱՄ I (մեայ, (եռամեան, եռեմեան)) «ամառ, տարի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sem- «ամառ, տարի» (անմիջական նախաձեւ՝ *smā-)
այլեւ՝ ամիկ (բրբ. ամլիկ), նոր՝ ամավերջ, կիսամեակ, տասնամեակ եւ այլն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեքամեայ, բազմանեայ, բազմանեան, երկեամ, երեամ, երեմի, երեմեան, ութամեան, ամիկ, ամլիկ, ամավերջ, կիսամեակ, տասնամեակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ամառն
հ. հնդկ.
sámā
«կես տարի»
ավ.
hama
«ամառ»
հ. վ. գ.
sumar
«ամառ»
Մատենագիտություն
H. AG 416; Աճ. ՀԱԲ 143
Էջ 42, սյունակ 1 Էջ 42
ԱՄԱՌՆ (-ր/-ան) «ամառ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sem- «ամառ» (անմիջական նախաձեւ՝ *semrom-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամառային, ամառային, ամարանի, ամարաստան, ամռային, ամառնամուտ, ամառանոց, ամառանոցային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ամ
հ. իռլ.
samrad
հ. վ. գ.
sumar
«ամառ»
Մատենագիտություն
H. AG 416; Աճ. ՀԱԲ 146
Էջ 43, սյունակ 1 Էջ 43
ԱՄԱՐ I (բրբ. ամառ <*ամառն) «գեղարդունի ձկան տեսակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mer- «գույնանիշ»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
μόρνον
«արծվի տեսակ, ոսկեդեղին» Հեսիքիոս
լեհ.
morus
«կեղտոտ»
Էջ 65, սյունակ 1 Էջ 65
ԱՇՈՒՆ (-նան) «աշուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *os-en- «աշուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *os-skh-on-, *es-en-, *os-en-)
Բնիկ հնդեւրոպական, բայց բուն նախաձեւի վերականգնումը դժվարություն է հարուցում.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշնանաբեկ, աշնանային, աշնանայք, աշնանատունկ, աշնանի, աշնային, աշնայնի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
asans
«բերքահավաք, հունձք. ամառ»
պրուս.
assanis
ռուս.
осень
«աշուն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 123
Էջ 73, սյունակ 1 Էջ 73
ԱՌԱՏ (մ. հ. ըռատ) «առատաձեռն, զինջ, պայծառ, առատ, շատ, լի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. rātā «շնորհ»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. rāt «վեհանձն»
փոխատու լեզու՝ պ. rād «առատաձեռն»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առատանալ, առատութիւն, առատաբեր, առատաբուխ, առատաձեռն, առատամիտ, բազմառատ, զուարթառատ, կիսառատ
Մատենագիտություն
H. AG 107; Աճ. ՀԱԲ 255
Էջ 84, սյունակ 1 Էջ 84
ԱՐԱՆԳՆՈՅՆ «մի կենդանի` մողես (՞)» (կենդանաբանական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀράχνιον
Մառը իմաստը համարում է «մողես» եւ կապում է պ. rang «մողես» հազվադեպ բառի հետ, որ կասկածելի է համարում Աճառյանը
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
rang
«մողես» հազվադեպ բառ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 296
Էջ 112, սյունակ 1 Էջ 112
ԲԱԼ I (-ի, -ից) (բաղ) «մառախուղ, ադոտ, մթագույն, ամպ, ծխի քուլա, գիշեր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel- «փայլուն, սպիտակ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բալածեւ, բաղածեւ, բալատեսիլ, բալուտ, բալեցուցանել, բալագույն, բալատեսակ, բալէշ, բալաձիգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhāla
«փայլ»
հուն.
φαλος
«փայլուն»
հայ.
բիլ
«բաց կապույտ»
գոթ.
bala
«դժգույն»
ռուս.
белый
«սպիտակ»
ռուս.
бельмо
«աչքի փառ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 118; Աճ. ՀԱԲ 383
Էջ 130, սյունակ 1 Էջ 130
ԲԼՇԱՆԱԼ «աղոտանալ, մթագնել, տկարանալ (տեսողութեան մասին), գլանալ, բթանալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel- «փայլուն, սպիտակ» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhlēskh- կամ *bhleskh-)
հմմտ. հայ. բալ «մառախուղ, մեգ, մշուշ, աղոտ, մթագոյն», գոթ. bala «դժգոյն», ռուս. бельмо «աչքի փառ», այլեւ (*bhles- >) մ. վ. գ. blas, գ. blals «դժգոյն, գունատ», եթե կապ չունի պշնուլ (պիշ) «ակնապիշ նայել» բայի հետ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բլշակնիլ, բլշակնութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
բալ
«մառախուղ, մեգ, մշուշ, աղոտ, մթագոյն»
գոթ.
bala
«դժգոյն»
ռուս.
бельмо
«աչքի փառ»
մ. վ. գ.
blas
«դժգոյն, գունատ»
գ.
blals
«դժգոյն, գունատ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Տե՛ս նաեւ
Էջ 152, սյունակ 1 Էջ 152
ԳԱՐՈՒՆ (-նան, -այնոյ) «գարուն, գարնան եղանակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uesr- «գարուն» (*uesr- > գեհար > գահար > գար) համաբանությամբ ստացած -ուն վերջածանցը
համաբանությամբ ստացած -ուն վերջածանցը (հմմտ. աշուն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գարունաբեր, գարնային, գարնանալ, գարնանաբեր, գարնանամուտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
իրան.
vasar
ն. պ.
bahār
հուն.
εαρ
լատ.
vēr
հ. իռլ.
var
«գարուն»
լիտվ.
vasarà, vasara
«ամառ»
Մատենագիտություն
H. AG 432; Աճ. ՀԱԲ 524