Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 13 բառահոդված (էջ 1/2)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 45, սյունակ 1 Էջ 45
ԱՄԵՆ I (-ի, -ից) (ամենի, ամենից, ուշ` ամինո ձեւերով) «բոլոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sem- «մեկ, միասին, հետ» (անմիջական նախաձեւ՝ *smto-) -ն ածանցով
որպէս գերադրականի մասնիկ` ամենամեծ, ամենալաւ, ամենամաքուր, ամենաբազում եւ այլն, գոյականների հետ «ամենից աւելի ունեցող» իմաստով` ամենաբախտ, ամենագիշեր, ամենաճառագայթ, ամենաբանտ, ամենագլուխ, ամենահառաչ, ամենահայր եւ այլն: (ա-մէն-` սխալ գրութեամբ)` ամենիմաստ, ամենողորմ եւ այլն (ուշ` ամենի-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամենայն, ամենագետ, ամենաբժիշկ, ամենազատ, ամենաբար, ամենացոյց, ամենաշնորհող, ամենամեծ, ամենալաւ, ամենամաքուր, ամենաբազում, ամենաբախտ, ամենագիշեր, ամենաճառագայթ, ամենաբանտ, ամենագլուխ, ամենահառաչ, ամենահայր, ամենիմաստ, ամենողորմ, ամենեքեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
samá
«մեկը»
հուն.
άμο-
«միասին»
գոթ.
sums
«մեկը»
Մատենագիտություն
H. AG 416; Աճ. ՀԱԲ 154
Էջ 222, սյունակ 1 Էջ 222
ԵՐԳ (-ոյ) «երգ, բանաստեղծություն, նվագարան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *erkuo- «ճառագայթել, շողալ, հնչել, երգել, գովերգել» (անմիջական նախաձեւ՝ *erku-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երգել, երգեցիկ, երգահան, երգիչ, երգեցող, եղերգութիւն, քնարերգ, ողբերգակ, հագներգութիւն, կատակերգակ, նախերգանք, օրհներգու, երգահան, թատերերգակ, դիւցազներգութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
arká
«ճառագայթ, երգ, երգիչ»
խեթ.
arkuāc
«աղոթել»
Մատենագիտություն
H. AG 443; Աճ. ՀԱԲ 43
Էջ 300, սյունակ 1 Էջ 300
ԼՈՅՍ (-ոյ) «լոյս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leuk'- «լուսաւորել, լուսաւոր» (անմիջական նախաձեւ՝ *leuk'o-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լուսաբեր, լուսազարդ, լուսակերպ, լուսամուտ, լուսանալ, լուսատու, լուսարան, լուսաւոր, լուսաւորիչ, լուսածել, ինքնալոյս, մշտալոյս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
roká-
«լոյս»
հուն.
λευκός
«լուսաւոր, փայլուն. սպիտակ»
լատ.
lūx
«լոյս»
կիմր.
llug
«փայլ»
ռուս.
луч
«ճառագայթ»
Էջ 358, սյունակ 1 Էջ 358
ԾԱՅՐ «ծայր, գագաթ, նորածագ արեւի ճառագայթ, գերազանց բան»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *g'er- «հասունանալ, ծերանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'ario-)
Հազիվ թե կապ ունենայ հնդեւրոպական *g'er- «հասունանալ, ծերանալ» արմատի հետ (*g'ario->ծայր?): Անհաւանական է կապը նաեւ վրաց. cweri «ծայր» կամ ակկադ. siru «եզր» բառերի հետ: Ենթաշերտային բա՞ռ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծայրակարմիր, ծայրագաւառ, ծայրակոտոր, ծայրայեղութիւն, ծայրակտուր, սրաձայր, ծայրան(ան)ալ, ծայրաքաղ, ծայրան, ծայրայեղ, արեւածայրք, լեզուածայր, ան-
Էջ 487, սյունակ 1 Էջ 487
ՃԱՃԱՆՉ (ուշ՝ -ի, -ից) «ճաճանչ, ճառագայթ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
Հաւանաբար կրկնաւոր կազմութիւն՝ թերեւս, փոխառեալ իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճաճանչազարդ, ճաճանչագեղ, ճաճանչաւոր, ճաճանչել, լուսաճաճանչ, անճաճանչ, ոսկեճաճանչ, ծովաճաճանչ, բոցաճաճանչ, զուարթաճաճանչ, հրաշաճաճանչ, ճաճանչափայլ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 490, սյունակ 1 Էջ 490
ՃԱՌԱԳ «շող, փայլ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճառագայթ
Էջ 581, սյունակ 1 Էջ 581
ՇԱՌԱՅԼ «ճառագայթ, շող»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 581, սյունակ 1 Էջ 581
ՇԱՌԱՒԻՂ -ի, -աց (շառաւեղ) «ընձյուղ, ծիլ, սերունդ, զավակ, շող, ճառագայթ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
«շող, ճառագայթ» իմաստով թերեւս կապ ունենա շառ «մուգ կարմիր» եւ շառափ «լույս, ճառագայթ» բառերի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շառաւիղարմատ, շառաւիղել, բազմաշառաւիղ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 581, սյունակ 1 Էջ 581
ՇԱՌԱՓ II «լույս, ճառագայթ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շառափնաթափ, շառափումն
Էջ 591, սյունակ 1 Էջ 591
ՇՈԳ (ուշ՝ -ոյ) «շոգ, տոթ, ճառագայթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'eu- «լուսաւորել, լուսաւոր» (անմիջական նախաձեւ՝ *k'uogh-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *k'uogh- *k'eu- «լուսաւորել, լուսաւոր» արմատից, որից նաեւ շուք, շող, նշոյլ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շոգի, շոգանալ, շոգալիք, շոգխաշել, շոգեակ, շոգետեսակ, շոգեկաթսայ, շոգեմակոյկ, շոգեմեքենայ
Տե՛ս նաեւ