Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 166 բառահոդված (էջ 1/17)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 22, սյունակ 1 Էջ 22
ԱԶԱԶԵԼ («չորացնել») (-իլ «չորանալ»)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *as- «վառ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *azg'h-) *g'h- աճականի համար
Կազմված է բնիկ հնդեւրոպական ազ- արմատի կրկնությամբ՝ *azg'h-ից (*as- «վառ(վ)ել»։ *g'h- աճականի համար հմմտ. գոթ. azgo (*azgōn) «մոխիր» (հայ-գերմ. զուգաբանություն)։ Սխալ է «ատամբ» մեկնությունը՝ փոխանակ «ցամաք»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ազազուն, ազազանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
azgo (*azgōn)
«մոխիր»
հուն.
άζω (<*az-diō)
«այրել, չորացնել»
լատ.
āreō
«չոր լինել»
բոխ. Ս
āsu
«չորացած»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 82; Pok. IEW 69; Solta D. St. 238-239
Տե՛ս նաեւ
Էջ 22, սյունակ 1 Էջ 22
ԱԶԲՆ (ասբն, ասպն, ազբ-), -ին, -ունք «հենքի թել, ծոպ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pag'- «ամրացնել» -բ- աճականով
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *pag'- «ամրացնել» արմատից՝ -բ- աճականով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ազբախումբ, ազբոց, ազբնագող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pas
«օղակ. պարան, թոկ»
ավ.
pas
«իրար կապել»
լատ.
compages
«կապ, միացում»
Էջ 29, սյունակ 1 Էջ 29
ԱԿԱՂՁ «լիություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel- «սեղմ(վ)ել, գնդ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *o-glgho-) *o- նախամասնիկ + արմատ՝ *-gh աճականով (այլ լեզուների *g'-ի դիմաց)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *o-glgho- (?) `*o-` նախամասնիկ + `*gel-` «սեղմ(վ)ել, գնդ(վ)ել» արմատ՝ `*-gh` աճականով (այլ լեզուների `*g'-ի դիմաց)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ակաղձեալ, ակաղձուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
kleggi
«խոտի դեզ»
շվեդ.
clunga
«հոծ զանգված, սեղմված կույտ, դեզ»
Էջ 38, սյունակ 1 Էջ 38
ԱՂՃ II «աղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sal- «աղ» (անմիջական նախաձեւ՝ *saldio-) *-d- աճականով
*-d- աճականով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղծել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
salt
«աղ»
հայ
աղտ
Մատենագիտություն
H. AG 414; Աճ. ՀԱԲ 132
Էջ 38, սյունակ 1 Էջ 38
ԱՂՄԱՆ «դատ, վեճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel- «թափահարել, դեսուդեն շարժել» (անմիջական նախաձեւ՝ *polmno- կամ *polemo +ան (°))
բնիկ հնդեւրոպական՝ *polmno- կամ *polemo +ան (°)՝ *pel- «թափահարել, դեսուդեն շարժել» արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
աղմուկ
հուն.
πόλεμος
«կռիվ, ճակատամարտ»
Մատենագիտություն
Ավագյան, ՎԱԲ 27
Էջ 39, սյունակ 1 Էջ 39
ԱՂՈՒԻՃԱԿ «մի բույս՝ եղննահունդ, artemisia santonica» (բուսաբանություն)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Առանձնացնելի՞ է ճակ-ը։
Էջ 40, սյունակ 1 Էջ 40
ԱՃ (ուշ՝ աչ) ««աճում» (ուշ՝ «ակնուռ, աչք»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *aug- «աճել, պտուղ, հաստապտուղ» (անմիջական նախաձեւ՝ *ogiō- *ēg-) *ēg- արմատը թերեւս կրճատված է *aug- «աճել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աճել, աճումն, աճուն, աճական, անաճ, գերաճումն, դրախտաճուն, բազմաճուն, աճեցական, աճեցութիւն, աճելութիւն, աճելական, յ-աճ-ախ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
akran
«պտուղ»
ռուս.
ягода
«հաստապտուղ, պտուղ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 773; Աճ. ՀԱԲ 140
Էջ 47, սյունակ 1 Էջ 47
ԱՄՊՐՈՊ (անպրոպ), -ի, -աց «փոքրիկ, կայծակ ու որոտ, հուզմունք, խռովություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *nebh- «ամպ» (անմիջական նախաձեւ՝ *mbh-ro-) *bh > բ անցմամբ եւ բ-ի հետագա խլացմամբ ռնգայինից հետո՝ -պ աճականի հավելմամբ
*bh > բ անցմամբ եւ բ-ի հետագա խլացմամբ ռնգայինից հետո՝ *embh- արմատից՝ -պ աճականի հավելմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամպրոպային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդ.
abhrá
«ամպ»
լատ.
imber
«անձրեւ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 163
Տե՛ս նաեւ
Էջ 48, սյունակ 1 Էջ 48
ԱՅԳ (-ու, -ոյ) «առաւօտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ai- «այրել, լուսաւորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ai-ō- կամ *ai-gh-) տարբեր աճականներով
տարբեր աճականներով: Ավելի քիչ հաւանական է կապը *aus- «լուսաւորել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գայգ, գայգապաշտաւն, գայգացնոր, գայգութիւն, այգալաց, այգոգ-ք, այգաստեղ, այգանամ, այգենամ, այգուց, այգանող, այգորեմ, այգետրեմ, յայգորեմ, ազետրեմ, այգաբաց, այգամուտ, այգանվագ, գայգալոյս, գայգահավ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
*ayarə
«օր»
գոթ.
air
«վաղ»
հուն.
αἴνω
«այրել»
հուն.
αἴθων
«բոցավառ, փայլուն, շողշողուն»
Էջ 52, սյունակ 1 Էջ 52
ԱՆԳԱՐ (-ի) «համարում, կարգավիճակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական angārtan «համարել, կարծել»
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անգարել (-իլ)
Մատենագիտություն
H. AG 97; Աճ. ՀԱԲ 183