Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 955 բառահոդված (էջ 1/96)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 19, սյունակ 1 Էջ 19
ԱԲԻՈՆ «աղքատ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. αβιον
փոխատու լեզու՝ եբր. abjōn
αβιος-ի հայց. ձեւ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 74-75
Էջ 20, սյունակ 1 Էջ 20
ԱԳՈՆԻՍՏԱՅՔ (հգն.) «մրցակիցներ, մրցողներ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀγωνισταί (ἀγωνιστής)
հգն. ձեւը՝ կազմուած ἀγών-ից (>հայ. ագոն)։
Մատենագիտություն
H. AG 338; Աճ. ՀԱԲ 78
Էջ 21, սյունակ 1 Էջ 21
ԱԳՈՒՌ II (-ոյ) «աղյուս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. āgūr
փոխատու լեզու՝ ակկադ. agurru
ուշ է ավանդված եւ դժվար թե անմիջական լինի ակկադերենից, թեեւ r-ի համար ավելի հավանական է ակկադերենի կրկնակի rr-ով ձեւը
Մատենագիտություն
H. AG 91, 510; Աճ. ՀԱԲ 79
Էջ 22, սյունակ 1 Էջ 22
ԱԴՈՆՄՈՅ ««պարզ բառ» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Փոխառություն, բայց բուն աղբյուրը հայտնի չէ։ Ամալյանի (ԲՀ 345) ենթադրած հուն. աղբյուրը ձեւով շատ հեռու է. -մոյ բաղադրիչը ֆրանս. mot «բառ» բառը չէ՞։
Էջ 23, սյունակ 1 Էջ 23
ԱԶԴ (աստ) «լուր, տեղեկութիւն, զգացողութիւն, ազդեցութիւն, ազդեցիկութիւն, կարողութիւն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *past «ամուր»
փոխատու լեզու՝ հ. պ. azdā
փոխատու լեզու՝ պրթ. azd
փոխատու լեզու՝ մ. պ. azd
թերեւս աստ գրութեամբ ձեւերը ծագմամբ տարբեր են ազդ-ով ձեւերից եւ ծագումն են հ.-ե. *past «ամուր» արմատից, որից նաեւ հայ. հաստ «ամուր. հաստ» բառը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ազդել, ազդարար, ազդելի, ազդոյ, աստոյ, ազդու, աստու, աստետր, աստի(ն)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 85-86
Էջ 23, սյունակ 1 Էջ 23
ԱԶԴՐ (աստր), -եր (ուշ՝ -երի, -երաց, -երանք) «զիստ, ոտքի վերնամաս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ost-dh-ur- (անմիջական նախաձեւ՝ *ozdhur) նախաձեւ
Հիւբշմանի նշած եւ Աճառեանի ՀԱԲ-ում (1, 86) բերուած զուգահեռները (հ. հնդկ. sákthi, աւ. haxti «աճուկ» եւ հուն. ἰσχί, ἰσχίον «ազդր») հայերենից ձեւով շատ հեռու են եւ Pok. IEW-ում (930) բերւում են *(s)keng- արմատի տակ, որ ոչ մի կերպ չէր կարող տալ ազդր: Ջահ. ՀԼՊ-ում (142) կասկածով նշուած հուն. σφύς «ազդր» զուգահեռը եւ վերականգնուած *ost-dh-ur- > *ozdhur նախաձեւը լիովին հաւաստի չեն:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sákthi
«աճուկ»
աւ.
haxti
«աճուկ»
հուն.
ἰσχί, ἰσχίον
«ազդր»
հուն.
σφύς
«ազդր» կասկածով
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 86; Pok. IEW 930; Ջահ. ՀԼՊ 142
Էջ 24, սյունակ 1 Էջ 24
ԱԹԱՐ «պահպանող» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կեղծ բառ, որ ստացվել է աթոռ-ից, սա էլ արթոռ-ից՝ ատոր ձեւի աղավաղմամբ
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 345
Էջ 24, սյունակ 1 Էջ 24
ԱԹՈՒԹԱՅ «տառ, գիր (աթրութայ «գրություն, գրվածք»)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. āṯūṯā «at բառի իգն. ձեւը»
at բառի իգն. ձեւը
Մատենագիտություն
H. AG 300; Աճ. ՀԱԲ 89
Էջ 25, սյունակ 1 Էջ 25
ԱԼԱՒՈՒՆՔ (ալաւուն-ք, ալաւուն) «բազմաստեղբ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *aləu- կամ *aləbh- (անմիջական նախաձեւ՝ *al(ə)u-, *al(ə)bh-) նախաձեւերից որեւէ մեկից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
աղաւնի
հուն.
ἀλωφός
«սպիտակ»
լատ.
albus
«սպիտակ»
ռուս.
лебедь
«կարապ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 91
Էջ 25, սյունակ 1 Էջ 25
ԱԼԲՆԱԿ «°»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կեղծ բառ, որ կազմվել է ԲՀ-ում ալ. բնակ հոդվածի ալ եւ բնակ ձեւերի միացումից:
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 346