Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 51 բառահոդված (էջ 1/6)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 28, սյունակ 1 Էջ 28
ԱԽՍԹԱՄԱՐ «մի հարկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ թյուրքական axsor «հովատակ»
Փոխառություն թյուրքական աղբյուրից:
Էջ 29, սյունակ 1 Էջ 29
ԱԿԱՍՏԱՆ «ապաստան. ապահովություն»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *pǝg- «մարմնամասի անվանում» (անմիջական նախաձեւ՝ *pōg-) հետագա վերաիմաստավորմամբ
Կազմված է այլուստ անծանոթ *ակ արմատից՝ իրանական ծագման -ստան ածանցով։ Եթե հայկական կազմություն է, ապա հնարավոր է ծագումը հնդեւրոպական *pǝg- (*pōg-) մարմնամասի անվանումից՝ հետագա վերաիմաստավորմամբ։
Էջ 32, սյունակ 1 Էջ 32
ԱՀԻԱՀ «Եհովա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ եբր. ehyeh
եբր. ehyeh (ahih) (հունարենի միջնորդությամբ)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 114
Էջ 37, սյունակ 1 Էջ 37
ԱՂԻ (-ք, -եաց) «աղիք, լար, գութ, ինքը»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «ծռել, թեքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *oliā)
հ.-ե. արմատ՝ *li-t
Այստեղ է նաեւ աղիճ «նրբաղիք» բառը: Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *el- «ծռել, թեքել» արմատի հետ՝ *oliā>աղի, -եաց. հմմտ. լիտվ. laja «հովիտ, գոգավորություն», այլեւ՝ *li-t > գոթ. lious «մարմնի անդամ, ծնվածք, ծոց»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղեբախք, աղեկէզ, աղեխարշ, աղեկոտոր, աղեմատն, աղեյարմար, աղեպատ, աղախարշանք, աղապատանք, աղիբար, աղիկամի, տասնաղի, եաթնաղի, քաղցրաղի, նեղաղի, փքաղի-ք, աղեբախություն, աղեխորով, աղեկապ, աղեկիզիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
laja
«հովիտ, գոգավորություն»
գոթ.
lious
«մարմնի անդամ, ծնվածք, ծոց»
Էջ 44, սյունակ 1 Էջ 44
ԱՄԲԵՏ -ի, -ից (ամբոյտ, ամպոյտ, անբոյթ) ««խլուրդ» (անբոյտ «մի դեղաբոյս՝ արծվաճանկ, գողենի, asplenium scolopendrium», այլ՝ «հովագ կամ միեղջերու»)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *bheu- «աճել, բարգավաճել»
Հազիվ թե կազմված լինի ան- նախամասնիկով՝ ինչ-որ *բետ ( *բոյտ) արմատից, (հազիվ թե՝ հնդեւրոպական *bheu- «աճել, բարգավաճել» արմատից, որտեղից՝ բոյս)։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 46, սյունակ 1 Էջ 46
ԱՄՈԼ (-ի, -ից, -աց) (ամոլի) «լծակից, լծորդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel- «քշել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sm-poliio-) *sm- «միասին, համա-» եւ *pel- «քշել»
Կազմութեան համար հմմտ. ամուլ` *n-polō-.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եզնամոլ(ի), գառնամոլք, ամոլաջիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
pellō
«խփել, հրել, քշել»
լատ.
opilio
«հովիվ < ոչխար քշող» (*owi-pilio)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՔՈՅԹ «հանգիստ, խաղաղ, հանդարտ, ապահով, թաքուն, ծածուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kēe- «շարժ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kōi-) եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը
հ.-ե. արմատ՝ *han+*kōi- «հաճելիորեն հանգստանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *kōeio-) հնչյունական անցումը պարզ չէ
կան վերականգնման դժվարություններ։ Եթե ան-ը ժխտական է, ապա քոյթ-ը թերեւս կարելի է կապել *kēe- «շարժ(վ)ել» արմատի հետ (այս դեպքում էլ եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը)։ Եթե ան-ը ժխտական չէ, ապա անքոյթ-ը ծագմամբ կարող է համապատասխանել հանգիստ-ին, որ գալիս է *han+*kōi- (*kōeio-) «հաճելիորեն հանգստանալ» արմատից. այս դեպքում էլ հնչյունական անցումը պարզ չէ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անքութանալ, անքոյթութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 66, սյունակ 1 Էջ 66
ԱՊԱՀՈՎ «անվտանգ, վտանգազերծ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
Հաւանաբար փոխառութիւն իրանական աղբիւրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յապահովանալ, ապահովել, յապահովանք, ապահովագրել, յապահովութիւն, ապահովագրական, ապահովագրութիւն, ապահովաբար, ապահովապէս, անապահով, անապահովութիւն
Էջ 78, սյունակ 1 Էջ 78
ԱՍՊԱՃԱՐԱԿԱԿԱՆ «հովուական, վաշկատուն, թափառական»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *asp(a)čarakakān
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից:
Մատենագիտություն
H. AG 108; Աճ. ՀԱԲ 272
Էջ 100, սյունակ 1 Էջ 100
ԱՒԴԻ (-իք/-այք, -եաց) «ոչխար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *owi- «ոչխար» *-dh- ածականով եւ *-iio ածանցով
հ.-ե. արմատ՝ *dhē(i)- «դիել, սնել» արմատի հաւելմամբ
Նոյն հիմքը *հովի- ձեւով պահպանուած է հովիւ բառի մէջ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւդենի, աւդիկ