Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 64, սյունակ 1
ԱՇԽԱՐ
«ողբ, լացուկոծ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *axšād
փոխատու լեզու՝ պրթ. axšād
փոխատու լեզու՝ մ. պ. axšād
(ըստ Բենվենիստի)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշխարել,
աշխարահեծ,
աշխարան,
աշխարանք,
աշխարումն,
գերաշխարան
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 514
Էջ 67, սյունակ 1
ԱՊԱՇԽԱՐԵԼ
«զղջալ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *apaxšad
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից՝ *apaxšad։ ըստ Բենվենիստի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապաշխարող,
ապաշխարութիւն,
անապաշխար,
անապաշխարող,
անապաշխարութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրթ.
abaxšāh
մ. պ.
apaxšād, abaxšāy
պ.
baxšāy
«ներել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 515
Էջ 319, սյունակ 1
ԽԱՐԱՄ
«հալվածքի մնացորդ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«կեղտագույն, գորշագույն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ker-/*k'er-)
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *ker-/*k'er- «կեղտագույն, գորշագույն» արմատի հետ... Քիչ հավանական է կապը նաեւ խարել «այրել, դաղել» բայի հետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kardama
«կեղտ, աղբ»
հ. վ. գ.
uoz
հ. սաքս.
hrot
«մուր, մրուր»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 320, սյունակ 1
ԽԱՐԱՏԻԼ
«կարծրանալ (մորթի մասին)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kar-
«պինդ, կարծր»
*k/kh անցմամբ
Եթե կապ չունի խարել «այրել, դաղել» արմատի հետ, ապա ծագում է հնդեւրոպական արմատից:
Էջ 320, սյունակ 1
ԽԱՐԴԱԽ
(-ի, -աց)
«խարդախ, խաբեբա, նենգ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Թերեւս կապ ունի խարդաւ, խարդաւան ձեւերի հետ, որոնց ծագումը նոյնպէս չի պարզված:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարդախել,
խարդախութիւն,
խարդախիչ,
խարդախալի,
անխարդախ
Էջ 320, սյունակ 1
ԽԱՐԵԼ
I
«այրել, դաղել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«այրել, վառել, ջեռուցել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khr- (*khər-, *khor-))
բնիկ հնդեւրոպական՝ *khr- (*khər-, *khor-) ` *ker- «այրել, վառել, ջեռուցել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարակել,
խարակիչ,
խարան,
խարոյկ,
խարոյկել,
խարուկածին,
եղեմնախար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
hyrr
«կրակ»
հ. վ. գ.
herd
«օջախ»
լիտվ.
kùrti
«ջեռուցել, տաքացնել»
լիտվ.
kárštas
«տաք, ջերմ, կիզիչ»
լատ.
cremō
«այրել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 338
Տե՛ս նաեւ
Էջ 320, սյունակ 1
ԽԱՐԵԼ
II
«խաբել, մոլորեցնել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարանք
Էջ 321, սյունակ 1
ԽԱՐԵԼ
III
«քորել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. xārīdan
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 344
Էջ 321, սյունակ 1
ԽԱՐԽԱԼԵԼ
(խարխարել, խարխլել, խարխիլ)
(խարխուլ (խարխուր) «խարխուլ»)
«խարխլել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«պտտելով շարժել, ցատկել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khr- (*khor-, *khər-))
*k/kh անցումով
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *khr- (*khor-, *khər-) *k/kh անցումով *(s)ker- «պտտելով շարժել, ցատկել» արմատից։ Ինչպիսի՞ն է հարաբերութիւնը ուրարտ. harharšu «քանդել» բայաձեւի հետ։ Եթե ճիշտ է խար արմատի հնդեւրոպական ծագման վարկածը, ապա ուրարտ. բառը փոխառութիւն է հայերենից, մանաւանդ որ ունի -š- բայական տարրը, այլապես թերեւս գործ ունենք ուրարտերենից փոխառեալ ձեւի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարխալանք,
խարխարիչ,
խարխարումն,
խարխարուն,
անխարխար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kiráti
««ցանում է, շաղ է տալիս. գցում է, շպրտում է»»
հուն.
σκαίρω
««ցատկել, ցատկոտել»»
Էջ 322, սյունակ 1
ԽԱՐՇԵԼ
(ուշ՝ խաշել)
«այրել, վառել, խաշել, եփել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *khrs-
«այրել, վառել, ջեռուցել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khrs-, *khər-ə- *khər-s)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարշումն,
խարշատել,
խարշատումն,
խարշապատիլ,
խաշոյ,
խաշու,
խաշմիս,
աղեխարշ,
տապախարշ,
տաւբախարշ,
անխարշ,
երկնախարշ,
խաշիլ,
քրտնբախաշ,
քրտինքխաշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
karštas
«տաք, շոգ»
ռուս.
красный
«կարմիր»
ռուս.
красивый
«գեղեցիկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 348;
Pok. IEW 572
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։