Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 18 բառահոդված (էջ 1/2)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 35, սյունակ 1 Էջ 35
ԱՂԱՒՏ (-ի, -ից) «կիսամութին, նսեմ, տկարաձայն, թոյլ ձայնով»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sal- «կեղտագորշ» -աւտ ածանցով
բնիկ հնդեւրոպական *sal- «կեղտագորշ» արմատից՝ -աւտ ածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաւտանալ, աղաւտազան, աղաւտագոյն, աղաւտատեսիլ, աղաւտալոյս, աղաւտափայլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sāra, sāla
«գորշ»
հ. անգլ.
sōl
«կեղտոտ, մութ»
լատ.
salu
«պղտոր, աղոտ, կեղտագորշ»
հ. վ. գ.
salo
«պղտոր, աղոտ» (*sal-u)
ռուս.
соловый
«դեղնավուն, դեղնավուն կարմիր, բաց աշխետ»
Մատենագիտություն
Աղայեան, ԲՍՀ 18-19
Էջ 48, սյունակ 1 Էջ 48
ԱՅԳ (-ու, -ոյ) «առաւօտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ai- «այրել, լուսաւորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ai-ō- կամ *ai-gh-) տարբեր աճականներով
տարբեր աճականներով: Ավելի քիչ հաւանական է կապը *aus- «լուսաւորել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գայգ, գայգապաշտաւն, գայգացնոր, գայգութիւն, այգալաց, այգոգ-ք, այգաստեղ, այգանամ, այգենամ, այգուց, այգանող, այգորեմ, այգետրեմ, յայգորեմ, ազետրեմ, այգաբաց, այգամուտ, այգանվագ, գայգալոյս, գայգահավ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
*ayarə
«օր»
գոթ.
air
«վաղ»
հուն.
αἴνω
«այրել»
հուն.
αἴθων
«բոցավառ, փայլուն, շողշողուն»
Էջ 88, սյունակ 1 Էջ 88
ԱՐԵԳ (-ի) (արագ-, արեգն) «արեւ, արեւելյան, հայոց տոմարի 8-րդ ամիս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *reu- «կարմիր > արեւ»
«արեւ», արեւ, -ու, յ-ոջ «արեւ, արեւի լոյս, կեանք» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արեգաւէտ, արեգնապաշտ, արեգունի, արեգնափայլ, արեգդէմ, արեգնածաւալ, արեգակն, արեգնակէզ, արեգնատենչիկ, յարագէյ, արեգնակէզ, արեւելք, արեգնակնակ, արեւմուտք, արեւագալ, արեւածայրք, արեւապաշտ, արեւկայ, յարեւացուցանել, արեւորդի, արեւանկ, արեւոտ, արեւահայեաց, արեւահար, արեւահարութիւն, արեւելահարաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
raví
«արեւ»
Մատենագիտություն
H. AG 424; Աճ. ՀԱԲ 311
Էջ 93, սյունակ 1 Էջ 93
Ա(Ր)ՇԱ- (*արուշ-) «սպիտակ (՞), լուսափայլ»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արշալոյսրջ-ք, արշալոյսրջ, արշալոյս, արշալուս, աշալուրջ
Էջ 95, սյունակ 1 Էջ 95
ԱՐՈՒՍԵԱԿ (արաւսեակ, արօսեակ, արիւսակ) «լուսաստղ, Վեներա (մոլորակ)» (աստղաբաշխական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *arōsī «արշալույս»
մ. մեղ. (մար.) *arōsī «արշալոյս»:– Պերիխանեան, МЭСДЯ 26, ըստ Աճառեանի (ՀԱԲ 1, 333)՝ պհլ. arūs «սպիտակ», աւ. aroš «սպիտակ, լուսափայլ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արուսեկաձեւ, արուսական
Մատենագիտություն
ՄԷՍԴЯ 26; Աճ. ՀԱԲ 333
Էջ 110, սյունակ 1 Էջ 110
ԲԱԶՄԱԿ (-ի, -աց) «ճրագ, աշտանակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *bhed- «վառուել, լոյս տալ»
փոխատու լեզու՝ պրթ. bazmag
փոխատու լեզու՝ ասոր. mazmak
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բազմակակալ
Մատենագիտություն
H. AG 114; Աճ. ՀԱԲ 375
Էջ 300, սյունակ 1 Էջ 300
ԼՈՅՍ (-ոյ) «լոյս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leuk'- «լուսաւորել, լուսաւոր» (անմիջական նախաձեւ՝ *leuk'o-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լուսաբեր, լուսազարդ, լուսակերպ, լուսամուտ, լուսանալ, լուսատու, լուսարան, լուսաւոր, լուսաւորիչ, լուսածել, ինքնալոյս, մշտալոյս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
roká-
«լոյս»
հուն.
λευκός
«լուսաւոր, փայլուն. սպիտակ»
լատ.
lūx
«լոյս»
կիմր.
llug
«փայլ»
ռուս.
луч
«ճառագայթ»
Էջ 302, սյունակ 1 Էջ 302
ԼՈՒՍԻՆ (-ոյ, -ի, -ից) «լուսին»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leuk- «լուսավորել, լուսավոր» (անմիջական նախաձեւ՝ *leuke-no-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լուսնակայ, լուսնակ, լուսնապաշտ, լուսնոտ, լուսնտփիլ, լուսնեակ, լուսնաւոր, լուսնել, ենթալուսնեայ, միջնալուսին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rōcana
«լուսավորող»
լատ.
luna
«լուսին, լուսաստված»
ռուս.
луна
«լուսին»
Մատենագիտություն
H. AG 453; Ջահ. ՀԼՊ 136
Տե՛ս նաեւ
Էջ 303, սյունակ 1 Էջ 303
ԼՈՒՄՆ (լուսունի) «աչքի բիծ, ակնաբիծ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leuk- «լուսավորել, լուսավոր» (անմիջական նախաձեւ՝ *luk'on-)
որից նաեւ՝ լոյս, լուսին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լնագույն, լսնաձեւ, լսնանալ, լսնիլ, հաւալուսն
Էջ 303, սյունակ 1 Էջ 303
ԼՈՒՐԹ (լուրթն-) «պարզ, բաց, պայծառ, բաց կապույտ, մուգ, մութ»
Ստուգաբանություն ()
Ակնհայտորեն կապված է լուրջ արմատի հետ (տե՛ս):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լրթանալ, լրթնատեսիլ, լրթալոյս, լրթագոյն
Տե՛ս նաեւ