Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1599 բառահոդված (էջ 1/160)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 20, սյունակ 1 Էջ 20
ԱԳ I (անիլ) «հագնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *eu- «հագնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ou-) o-ձայնդարձ
Աւելի ուշ՝ հ- նախահնչիւնով։ -ն ով ածանցի համար հմմտ. լիտվ. aunù, aýti «կոշիկ հագնել»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ագոյցք, ագուցիկ, ագանելիք, հագանիլ, հագնիլ, հագնել, հագուստ, հագուստեղէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
ind-uō
«հագնել»
լիտվ.
aunù, aýti
«կոշիկ հագնել»
Մատենագիտություն
H. AG 411; Աճ. ՀԱԲ 75; Pok. IEW 346
Տե՛ս նաեւ
Էջ 20, սյունակ 1 Էջ 20
ԱԳ II (անիլ) «գիշերել, օթեւանել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *au «գիշերել, քնել»
հայ-հունա-թրակեան զուգաբանութիւն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւթագայանամ, աւթագայիմ, աւթագան լինեմ, աւթագանիմ, բացաւթեայ, վայրագ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἰαύω
«քնել, հանգստանալ, գիշերել»
հուն.
αὐλίς
«օթեւան, իջեւան»
թրակ.
Αύλον
անձնանուանական բաղադրիչ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 76; Pok. IEW 72
Տե՛ս նաեւ
Էջ 20, սյունակ 1 Էջ 20
ԱԳԱՐԱԿ «ագարակ, անդաստան, հանդ ու արտ, կալվածք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *agro- ինչ-որ centum տիպի լեզվի միջնորդութեամբ
փոխատու լեզու՝ շումեր. agar «դաշտ, արտ»
փոխատու լեզու՝ խուռ. auari «դաշտ»
Անբացատրելի է մնում -ակ-ը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ագարակիկ, ագարականալ, ագարակաբաշխ, ագարակել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 77; Ջահ. ՀԼՊ 48, 452
Էջ 20, սյունակ 1 Էջ 20
ԱԳԼԻՄԻԱ «ոսկու կամ արծաթի մանրուք»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 20, սյունակ 1 Էջ 20
ԱԳՈՆ «մրցութիւն, օլիմպիական խաղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀγών
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ագոնարար, ագոնավար
Մատենագիտություն
H. AG 338; Աճ. ՀԱԲ 78
Տե՛ս նաեւ
Էջ 21, սյունակ 1 Էջ 21
ԱԳՈՒՌ II (-ոյ) «աղյուս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. āgūr
փոխատու լեզու՝ ակկադ. agurru
ուշ է ավանդված եւ դժվար թե անմիջական լինի ակկադերենից, թեեւ r-ի համար ավելի հավանական է ակկադերենի կրկնակի rr-ով ձեւը
Մատենագիտություն
H. AG 91, 510; Աճ. ՀԱԲ 79
Էջ 21, սյունակ 1 Էջ 21
ԱԴԱԴ «շարժուն քանոն, ալիդադ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. ‘idāda
որից միջնադար. լատ. alidada > ֆրանս. alidade, անգլ. alidad.
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
alidada
միջնադար.
ֆրանս.
alidade
անգլ.
alidad
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 80
Էջ 21, սյունակ 1 Էջ 21
ԱԴԻԱԼԻՊՏՈՍ ««անձանձրույթ» (իմա՛ «անընդհատ») (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀδιαλείπτως
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 81
Էջ 22, սյունակ 1 Էջ 22
ԱԶԱԶԵԼ («չորացնել») (-իլ «չորանալ»)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *as- «վառ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *azg'h-) *g'h- աճականի համար
Կազմված է բնիկ հնդեւրոպական ազ- արմատի կրկնությամբ՝ *azg'h-ից (*as- «վառ(վ)ել»։ *g'h- աճականի համար հմմտ. գոթ. azgo (*azgōn) «մոխիր» (հայ-գերմ. զուգաբանություն)։ Սխալ է «ատամբ» մեկնությունը՝ փոխանակ «ցամաք»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ազազուն, ազազանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
azgo (*azgōn)
«մոխիր»
հուն.
άζω (<*az-diō)
«այրել, չորացնել»
լատ.
āreō
«չոր լինել»
բոխ. Ս
āsu
«չորացած»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 82; Pok. IEW 69; Solta D. St. 238-239
Տե՛ս նաեւ
Էջ 23, սյունակ 1 Էջ 23
ԱԶԴ (աստ) «լուր, տեղեկութիւն, զգացողութիւն, ազդեցութիւն, ազդեցիկութիւն, կարողութիւն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *past «ամուր»
փոխատու լեզու՝ հ. պ. azdā
փոխատու լեզու՝ պրթ. azd
փոխատու լեզու՝ մ. պ. azd
թերեւս աստ գրութեամբ ձեւերը ծագմամբ տարբեր են ազդ-ով ձեւերից եւ ծագումն են հ.-ե. *past «ամուր» արմատից, որից նաեւ հայ. հաստ «ամուր. հաստ» բառը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ազդել, ազդարար, ազդելի, ազդոյ, աստոյ, ազդու, աստու, աստետր, աստի(ն)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 85-86