Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 92, սյունակ 1
ԱՐՁԱԿ
(-ի, -աց)
«ազատ, համարձակ, չփակուած, ընդարձակ, հասարակ, սովորական, հեռու, այն կողմը»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *serg՛-
փոխատու լեզու՝ աւ. harəz
«արձակել»
փոխատու լեզու՝ պրթ. hirz
«արձակել»
իրանական աղբիւրից՝ հմմտ. աւ. harəz, պրթ. hirz «արձակել» (< հ.-ե. *serg՛-)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արձակել,
արձակահեր,
հերարձակ,
արձակավայր,
արձակաքաղաք,
արձակերտասանակ,
արձակումն,
արձակուրդ,
ընդարձակ,
ընդարձակել,
համարձակ,
համարձակելի,
համարձակագոյն,
արձակիլ,
բացարձակ,
ձիարձակ,
ձիարձակարան,
բազմարձակ,
բուսարձակ,
սանձարձակ,
նախայարձակ,
երեքարծեն,
լայնարձակ,
լուսարձակ,
ընդարձակածաւալ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 324;
Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 93, սյունակ 1
ԱՐՄ
«հանդիպում է մեկոն (մրկոն) «խաշխաշ» բառի բացատրության մեջ՝ նեղ («խաշխաշ») կամ լայն («բույս») նշանակությամբ»
Ստուգաբանություն ()
Վերջին դեպքում, որ ավելի հավանական է, նույնանում է արմ «արմատ, ճյուղ, ընձյուղ» բառի հետ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 327
Տե՛ս նաեւ
Էջ 95, սյունակ 1
ԱՐՏ
II
«արտա-, դուրս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Նոյնն է արտ «արտ» բառի հետ՝ վերջինիս լայն իմաստով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արտաք-,
արտաքս,
արտաքսել,
արտաքին,
արտաքոյ,
արտաքուստ,
արտաքնոց,
արտուղի,
արտառութիւն,
արտաբերել,
արտադատել,
արտադրել,
արտազատել,
արտունութիւն,
արտանութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 338
Էջ 110, սյունակ 1
ԲԱԴ
(բատ, պատ)
«ջրային մի թռչուն՝ բադ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *bad
Բառը լայնօրէն տարածուած է հայերենին տեղով մերձաւոր եւ հեռաւոր զանազան լեզուներում՝ «բադ» կամ «սագ» նշանակութեամբ եւ գերազանցապէս խուլ երկրորդ, երբեմն էլ առաջին բաղաձայնով՝ bat, pat եւ այլն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բադիճուտ,
բադակնոց,
բադակտուց
Մատենագիտություն
H. AG 114;
Աճ. ՀԱԲ 374
Էջ 150, սյունակ 1
ԳԱՆԳԱՏ
«տրտունջ, բողոք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghan-
«բերանը լայն բաց անել, հորանջել»
կրկնավոր ձեւ
հ.-ե. արմատ՝ *ghan-u-
արմատից կազմված կրկնավոր ձեւ (կամ, թերեւս, *ghan-u-°)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գանգատիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
χαννω, χανυσσω
«բաց բերանով խոսել»
ըստ Հեսիքիոսի
հ. իռլ.
gana
«բաց անել, չուել, պահանջել, ձգտել, ցանկալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 153, սյունակ 1
ԳԱՒԱՌ
«տարածամաս՝ նահանգ, նահանգամաս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghēu-
«հորանջել, լայն բանալ, լայն բացվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ghāu-)
որ միացւում է *ghēu- «հորանջել, լայն բանալ, լայն բացւել» արմատի հետ (Pok. IEW 1, 449), բայց պէտք է առանձնացնել որպէս հայ-գերմանական զուգաբանութիւն (հմմտ. հ. վ. գ. gawi «երկիր, երկրամաս»)։ Անհաւանական է բխեցումը կովկասեան աղբիւրից՝ վրաց. gawari «տեսակ, ցեղ, ընտանիք»։ Անհաւանական է կապը նաեւ աւ. Gawe երկրանւան հետ, եթէ սա հնդեւրոպական յիշեալ արմատից չէ։ Որեւէ կապ ունի՞ արդեօք հայ. բառի հետ մ. պ. pargavār «շրջապատ, կողմ» բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւառակ,
գաւառական,
գաւառակողմն,
գաւառակոյտ,
գաւառապետ,
գաւառապետութիւն,
բարձրագաւառ,
բնագաւառ,
չարագաւառեայ,
վերնագաւառ,
ծայրագաւառ,
գաւառաբարբառ,
գաւառաբանութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
gawi
«երկիր, երկրամաս»
վրաց.
gawari
«տեսակ, ցեղ, ընտանիք»
անհավանական է
Մատենագիտություն
Pok. IEW 449;
Աճ. ՀԱԲ 527
Էջ 204, սյունակ 1
ԴՈՒՌԱՅ
«ասիական լայն եւ հաստ հագուստ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. durrā'a
Մատենագիտություն
H. AG 264;
Աճ. ՀԱԲ 684
Էջ 215, սյունակ 1
ԵՂՈՒՆԳՆ
ան, -ունք
(-ունկն, ուշ` ղունգն, ղնգունք, ըղունկն, ըղնկունք)
«եղունգ, թերիչ, հատիչ, եղնգաքար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *nogh-
(անմիջական նախաձեւ՝ *longh-, *ongh- / nogh-)
*ongh-li- ձեւի կողքին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղնգաբերան,
եղնգաքար,
եղեգնաքար,
եղենգնաքար,
եղնգնեայ,
լայնեղունգն,
սարդեղունգն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
nakhá-
հուն.
όνυξ
լատ.
unguis
հ. վ. գ.
nagal
լիտվ.
nagas
ռուս.
ноготь
«եղունգ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 22-23;
Ջահ. ՀԼՊ 141
Էջ 216, սյունակ 1
ԵՄԻՓՈՐՈՆ
(եմափորոն, եմափորտ, էմիփորոն, էմիփորոնն, եմփորտ, եմփորտ, եմեփոր, եմափոր, ումոփորոն, ունիփորոն, ունոփորոն, լայնափորոն, ամմաֆարոն)
«եպիսկոպոսական խաչազարդ ուրար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ωμοφόριον
Մատենագիտություն
H. AG 517;
Աճ. ՀԱԲ 26
Էջ 262, սյունակ 1
ԹԵԶԱՆ
-ոյ, ուշ՝ -ի, -աց
«գործվածքի լայնքի թել, հագուստի երկար թեւ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *stegh-
«ծակել»
կողմնակի *-gh-ով տարբերակ
կապ ունենա հնդեւրոպական *stegh- «ծակել» արմատի հետ որպես կողմնակի *-gh-ով տարբերակից ծագած ձեւ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեզ(ա)նիք,
թեզանատ,
թեզանաւոր,
թեզանեայ,
ոսկեթեզան
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։