Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 25, սյունակ 1
ԱԼԻՒՐ
(-եր, -ոյ)
(հին՝ ալեւր)
«ալյուր, փոշի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *al-
«աղալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *alęuro-)
հայ-հունական զուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ալիւրաղիւթ,
գարեալիւր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἄλευρον
«ալյուր»
Մատենագիտություն
H. AG 414;
Աճ. ՀԱԲ 94
Տե՛ս նաեւ
Էջ 32, սյունակ 1
ԱՀ
(ահի-, արհ-), -ի, -ից
«վախ, սարսափ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական āhr
իրանական աղբյուրից. հմմտ. մ. պ. āhr (’hl), մնք. պ. ’hr’s’d «վախեցած, զարհուրած»։ (ամբողջությամբ փոխառվա՞ծ, թե՞ հայկական կազմություն), արհաւիրք (առանց ք-ի ամբողջությամբ փոխառվա՞ծ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ահաբեկ,
ահագին,
ահարկու,
ահաւոր,
ահեղ,
(յ)ահել,
զահանդիլ,
ահազանգ,
ահեղաձայն,
ահեղասաստ,
ահագնանալ,
ահագնադղորդ,
ահիպարանոց,
ահիասարսափ,
արհաւիրք,
(զ)արհուրանք,
զարհուրիլ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 513
Էջ 37, սյունակ 1
ԱՂԻ
(-ք, -եաց)
«աղիք, լար, գութ, ինքը»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«ծռել, թեքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *oliā)
հ.-ե. արմատ՝ *li-t
Այստեղ է նաեւ աղիճ «նրբաղիք» բառը: Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *el- «ծռել, թեքել» արմատի հետ՝ *oliā>աղի, -եաց. հմմտ. լիտվ. laja «հովիտ, գոգավորություն», այլեւ՝ *li-t > գոթ. lious «մարմնի անդամ, ծնվածք, ծոց»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղեբախք,
աղեկէզ,
աղեխարշ,
աղեկոտոր,
աղեմատն,
աղեյարմար,
աղեպատ,
աղախարշանք,
աղապատանք,
աղիբար,
աղիկամի,
տասնաղի,
եաթնաղի,
քաղցրաղի,
նեղաղի,
փքաղի-ք,
աղեբախություն,
աղեխորով,
աղեկապ,
աղեկիզիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
laja
«հովիտ, գոգավորություն»
գոթ.
lious
«մարմնի անդամ, ծնվածք, ծոց»
Էջ 37, սյունակ 1
ԱՂԻՓ
(աղի-)
«թույլ, տկար, խախուտ, խարխուլ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *alp-
«փոքր, թույլ (՞)»
հետագա ձայնավորմամբ (-ի-ի վերականգնմամբ)
հետագա ձայնավորմամբ (-ի-ի վերականգնմամբ): Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 131) նմանությունը համարում է պատահական՝ առանց նկատի առնելու ուշ ձայնավորման հնարավորությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զաղիփաղիփ,
աղիփուն,
ղաղիփումն,
աղիփուցանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
álpa, alpaka-
«փոքր, քիչ, սակավ»
լիտվ.
alpùs
«թույլ»
լիտվ.
alpti
«ուշաթափվել»
Մատենագիտություն
Աճառյանը (ՀԱԲ 131
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՂՓՈՒՐԹ
«անզուսպ, սանձարձակ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Փուրթ-ը ամենայն հավանականությամբ նույնն է փրթանիլ «ազատվել, պրծնել» (փրձանիլ, պրծմ, պրծանիլ) բայի արմատի հետ։ Կապ ունի՞ աղ-ը աղի-ք «աղիք, լար» բառի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղփրթել,
աղփրթութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 45, սյունակ 1
ԱՄԵՆ
I
(-ի, -ից)
(ամենի, ամենից, ուշ` ամինո ձեւերով)
«բոլոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sem-
«մեկ, միասին, հետ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *smto-)
-ն ածանցով
որպէս գերադրականի մասնիկ` ամենամեծ, ամենալաւ, ամենամաքուր, ամենաբազում եւ այլն, գոյականների հետ «ամենից աւելի ունեցող» իմաստով` ամենաբախտ, ամենագիշեր, ամենաճառագայթ, ամենաբանտ, ամենագլուխ, ամենահառաչ, ամենահայր եւ այլն: (ա-մէն-` սխալ գրութեամբ)` ամենիմաստ, ամենողորմ եւ այլն (ուշ` ամենի-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամենայն,
ամենագետ,
ամենաբժիշկ,
ամենազատ,
ամենաբար,
ամենացոյց,
ամենաշնորհող,
ամենամեծ,
ամենալաւ,
ամենամաքուր,
ամենաբազում,
ամենաբախտ,
ամենագիշեր,
ամենաճառագայթ,
ամենաբանտ,
ամենագլուխ,
ամենահառաչ,
ամենահայր,
ամենիմաստ,
ամենողորմ,
ամենեքեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
samá
«մեկը»
հուն.
άμο-
«միասին»
գոթ.
sums
«մեկը»
Մատենագիտություն
H. AG 416;
Աճ. ՀԱԲ 154
Էջ 56, սյունակ 1
ԱՆԴՐԻՏԱԿ
«վայրի չաման»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *andh-
«բողբոջել, ծաղկել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *andhos-)
Կազմուած է այլուստ անծանօթ անդրի- (սեռակա՞ն) եւ տակ «արմատ» բաղադրիչներից։ Առաջինը կապ ունի՞ հնդեւրոպական *andh- «բողբոջել, ծաղկել» արմատի հետ (*andhos- «ծաղիկ, խոտ»)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ándha
«սոմա (բույս)»
խոլ.
ainder
«երիտասարդ կին»
<կելտ. *andhero «ծաղկող, երիտասարդ»
հայ.
անդ
«հունդ»
հայ.
անդեայ
«նախիր»
Էջ 73, սյունակ 1
ԱՌԱՔԻՆԻ
«քաջ, կտրիճ, առաքինի, բարեպաշտ, անբասիր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kuoi-
«արժեք, պատիվ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kuoi-nā-)
առ- նախածանցով
Հավանաբար կազմված է առ- նախածանցով` հնդեւրոպական *kuoi-nā- նախաձեւից, որ պահպանվել է քէն «նախանձ, ոխ» իմաստով, բայց առաքինի բառի մեջ կարող էր պահպանվել մի այլ` «արժեք, պատիվ» իմաստով, մանավանդ որ հնարավոր է քէն բառի իրանական ծագումը: Եթե -քինի- ձեւի ի-ն չի փոխվել (հմմտ. ներքինի), ապա հնարավոր է ծագումը հնդեւրոպական...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առաքինութիւն,
առաքինանալ,
առաքինաբար,
առաքինաբան
Էջ 79, սյունակ 1
ԱՍՏ
I
«այստեղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'o-
(անմիջական նախաձեւ՝ *u-)
Կազմուած է բնիկ հնդեւրոպական ծագման -ս- արմատից (<*k'o-) ա- նախամասնիկով եւ -տ- վերջամասնիկով, որոնք առկա են նաեւ անդ բառի մէջ (դ-ն ձայնեղացել է ռնգայինից յետոյ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստանաւր,
աստէն,
աստի,
աստուստ,
աստի-ք,
աստանդել,
աստանդութիւն,
աստանդական
Տե՛ս նաեւ
Էջ 94, սյունակ 1
ԱՐՇԻ
«արքեպիսկոպոս բառի արքի- բաղադրիչի տարբերակը՝ գործածված առանձին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. αρχή-
արքեպիսկոպոս բառի արքի- բաղադրիչի տարբերակն է
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 331
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։