Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1906 բառահոդված (էջ 1/191)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 19, սյունակ 1 Էջ 19
ԱԲԲՈՐ «պահանորդ, պահակ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
թերեւս ատոր-ի աղավաղված գրությունը
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 74
Էջ 20, սյունակ 1 Էջ 20
ԱԳՈՐ (-ից, -աց) (ագորդ, ագովր) «պահապան, վերակացու. պաշտպան»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Անստոյգ բառ՝ թերեւս աւտոր-ի աղաւաղուած գրութիւնը։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 78
Էջ 22, սյունակ 1 Էջ 22
ԱԶԲՆ (ասբն, ասպն, ազբ-), -ին, -ունք «հենքի թել, ծոպ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pag'- «ամրացնել» -բ- աճականով
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *pag'- «ամրացնել» արմատից՝ -բ- աճականով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ազբախումբ, ազբոց, ազբնագող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pas
«օղակ. պարան, թոկ»
ավ.
pas
«իրար կապել»
լատ.
compages
«կապ, միացում»
Էջ 23, սյունակ 1 Էջ 23
ԱԶԴ (աստ) «լուր, տեղեկութիւն, զգացողութիւն, ազդեցութիւն, ազդեցիկութիւն, կարողութիւն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *past «ամուր»
փոխատու լեզու՝ հ. պ. azdā
փոխատու լեզու՝ պրթ. azd
փոխատու լեզու՝ մ. պ. azd
թերեւս աստ գրութեամբ ձեւերը ծագմամբ տարբեր են ազդ-ով ձեւերից եւ ծագումն են հ.-ե. *past «ամուր» արմատից, որից նաեւ հայ. հաստ «ամուր. հաստ» բառը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ազդել, ազդարար, ազդելի, ազդոյ, աստոյ, ազդու, աստու, աստետր, աստի(ն)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 85-86
Էջ 23, սյունակ 1 Էջ 23
ԱԶԴՐ (աստր), -եր (ուշ՝ -երի, -երաց, -երանք) «զիստ, ոտքի վերնամաս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ost-dh-ur- (անմիջական նախաձեւ՝ *ozdhur) նախաձեւ
Հիւբշմանի նշած եւ Աճառեանի ՀԱԲ-ում (1, 86) բերուած զուգահեռները (հ. հնդկ. sákthi, աւ. haxti «աճուկ» եւ հուն. ἰσχί, ἰσχίον «ազդր») հայերենից ձեւով շատ հեռու են եւ Pok. IEW-ում (930) բերւում են *(s)keng- արմատի տակ, որ ոչ մի կերպ չէր կարող տալ ազդր: Ջահ. ՀԼՊ-ում (142) կասկածով նշուած հուն. σφύς «ազդր» զուգահեռը եւ վերականգնուած *ost-dh-ur- > *ozdhur նախաձեւը լիովին հաւաստի չեն:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sákthi
«աճուկ»
աւ.
haxti
«աճուկ»
հուն.
ἰσχί, ἰσχίον
«ազդր»
հուն.
σφύς
«ազդր» կասկածով
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 86; Pok. IEW 930; Ջահ. ՀԼՊ 142
Էջ 24, սյունակ 1 Էջ 24
ԱԹԵՐԱՅ «մաքրած ցորենից կամ ալյուրից պատրաստած կերակուր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀθήρα
Մատենագիտություն
H. AG 339; Աճ. ՀԱԲ 88
Էջ 25, սյունակ 1 Էջ 25
ԱԼԱՐԵԼ «ամաչել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *al- «թափառել, մոլորվել, հոգեպես խառնվել, իրենից դուրս գալ» *-ար ածանցով կազմված
Կապ չունի ալարել «ծուլանալ» բայի հետ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀλύω
«հուզված լինել, շփոթված լինել, խուճապի մատնվել, իրենից դուրս գալ»
լատվ.
aluôt
«մոլորվել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՊԲՀ 85-86
Տե՛ս նաեւ
Էջ 25, սյունակ 1 Էջ 25
ԱԼԱՒՈՒՆՔ (ալաւուն-ք, ալաւուն) «բազմաստեղբ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *aləu- կամ *aləbh- (անմիջական նախաձեւ՝ *al(ə)u-, *al(ə)bh-) նախաձեւերից որեւէ մեկից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
աղաւնի
հուն.
ἀλωφός
«սպիտակ»
լատ.
albus
«սպիտակ»
ռուս.
лебедь
«կարապ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 91
Էջ 25, սյունակ 1 Էջ 25
ԱԼԻ III «տեղում պտտվող իր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «թեքել, շրջել» (անմիջական նախաձեւ՝ *əliio-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
իլ(իկ)
հայ.
աղեղն
կիմր.
olwyn
«անիվ» <*oleinā
Էջ 26, սյունակ 1 Էջ 26
ԱԼԽՈԶԱԶ (վրիպակով՝ ալխոշալ) ««լեղակենի, լեղակ, մշկան եղինջ» (բոյս)» (բուսաբանություն)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
թերեւս արաբ. բառ` qzz «զզվել» արմատից