Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 38, սյունակ 1
ԱՂՄԱՆ
«դատ, վեճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«թափահարել, դեսուդեն շարժել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *polmno- կամ *polemo +ան (°))
բնիկ հնդեւրոպական՝ *polmno- կամ *polemo +ան (°)՝ *pel- «թափահարել, դեսուդեն շարժել» արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
աղմուկ
հուն.
πόλεμος
«կռիվ, ճակատամարտ»
Մատենագիտություն
Ավագյան, ՎԱԲ 27
Էջ 39, սյունակ 1
ԱՂՇԿՈՐԵԼ
(աղշկորել, սխալմամբ՝ աղորկորել)
«ստիպել, բռնադատել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«քշել, շարժ(վ)ել»
Կազմված է աղ արմատից՝ ուշ շրջանի սաստկական -շկ-որ- (հմմտ. խառնշտորել) բաղադրյալ ածանցով (՞)։ աղ-ը թերեւս ծագում է հնդեւրոպական *el- «քշել, շարժ(վ)ել» արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ելանել
հայ.
ելուզանել
հուն.
ελαω
«քշել, շարժել, հալածել, հորդորել»
Էջ 41, սյունակ 1
ԱՃԱՌ
III
(աւճառ)
«սարք, հանդերձանք, ձիասարք, օժիտ, նյութ, զարդ, առիթ, պատճառ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. afčār
փոխատու լեզու՝ պ. afzar
Հմմտ. նաեւ հ. պ. ačarna (Դատուրբ):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. պ.
ačarna
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 139
Էջ 42, սյունակ 1
ԱՄԱԼ
(ամանալ, ուշ՝ ամարել)
«լցնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sem-
«ջուր քաշել, լցնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *smā-)
Թերեւս նաեւ ամայի «անբնակ, դատարկ, լքված», այլեւ՝ ամայել «ծեփել կամ շպարել»։ ըստ Պետերսոնի։ Ավելի քիչ հավանական է համեմատությունը *am- «բռնել» (ըստ Աճառյանի՝ «լցնել») արմատից բխող բառերի հետ, թեեւ դրանց մեջ է դրվում հ. հնդկ. ámatram- «աման» բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աման,
խնկաման,
գինեման,
ոտնաման,
ամանեղեն,
աղաման,
կաթնաման,
շաքարաման,
թանաքաման,
գրչաման,
թքաման
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άμη
«դույլ»
հուն.
άμίς
«գիշերաման»
հ. իռլ.
sem
«բուրս թափել»
լիտվ.
sémti
«հեղուկ քաշել, լցնել»
ըստ Պետերսոնի
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 146;
Pok. IEW 35;
H. AG 416;
Աճ. ՀԱԲ 143
Էջ 45, սյունակ 1
ԱՄԵՍՏ
«անտեղյակ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *med-
«չափել, կշռադատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *n-med-to)
*n ժխտական նախամասնիկով
*d>t *tt ստ անցումով (*med- > հայ. միտ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամեստութիւն
Էջ 54, սյունակ 1
ԱՆԴԱՃԵԼ
(անդիճ-ել, անտիճ-ել, անդէճ լինել, հանդիճել, հանդիջել)
«մտածել, քննել, խորհրդածել, մտմտալ, մտահոգ լինել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. andāčak
«ապացույց, օրինակ»
փոխատու լեզու՝ մնք. andač
«չափել, նախատել, դատել»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անդաճումն,
անդէճք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 186-187
Էջ 59, սյունակ 1
ԱՆՁՆ
-ին, -ինք, -անց
«ինքը, անձ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ang'hen-
«շունչ, անձ»
«շունչ, անձ» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անձնազով,
անձնական,
անձնակից,
անձնասպան,
անձնատուր,
անձնգովութիւն,
անձնահաճոյ,
անձնսիրութիւն,
անձնընտիր,
անձնիշխան,
առանձնել,
ստանձնել,
յանձանել,
անձնիւր,
անցնիւր,
դատարկանձն,
միանձն,
մեծանձն,
վեհանձն,
յանձնձել,
անձնուէր,
անձնուիրութիւն,
առանձին(ն),
անձնականութիւն,
անձնավստահ,
անձնատուութիւն,
անձնազոհ
Էջ 82, սյունակ 1
ԱՏԵԱՆ
(-ի, -ից)
«ժողով, նիստ, ժողովասրահ, դատարան, դատաստան, հարցաքննություն, տաճարի բեմի առաջամաս, ժամանակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sed-
«նստել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sodin- կամ *sod- (+ եան))
Կա իրան. ծագման վարկած, բայց չկա համապատասխան վստահելի վկայութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ատենակալ,
ատենաքարշ,
ատենադպիր,
հանդիսատեան,
ատենընտիր,
ատենաբանել,
ատենախոսել,
ատենախոսութիւն,
ատենապետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խոլ.
suide (sodiam)
«նստելու տեղ, նստում»
լատ.
solium
«գահ, բազկաթոռ»
Մատենագիտություն
H. IF. Anz. 47;
Աճ. ՀԱԲ 287;
Ջահ. ՀԼՊ 146
Էջ 88, սյունակ 1
ԱՐԴ
II
«այժմ, հիմա, այժմեան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ar-
«հարմարեցնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *art- (*rt-/*ar-))
արդ «ձեւ, կարգ» եւ արդ «այժմ» բառերի կապի համար հմմտ. հ. հնդկ. rtu «կարգ, կանոն, որոշակի ժամանակ, ժամկետ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արդի,
արդէն,
արդածին,
արդատունկ,
արդային,
արդեայք,
զարդիս,
ցարդ,
արդիական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άρτι
«հիմա, հենց հիմա, հենց նոր»
Մատենագիտություն
H. AG 423;
Աճ. ՀԱԲ 309
Էջ 92, սյունակ 1
ԱՐՃՈՒՃԻ
«դատաւոր (թաթարական)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ թաթարական yaryuči
փոխառութիւն թաթարական աղբիւրից՝ yaryuči։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 326
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։