Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 27, սյունակ 1
ԱԽԱՒԵՂ
(ահաւել, խաւեղ, աղաւաղ, աղխաղի, հաւեղ)
«սյուն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ախաւեղագէտ
Էջ 49, սյունակ 1
ԱՅՐ
I
(առն, արամբ, արք, արանց)
«տղամարդ, արի, քաջ մարդ, այր, ամուսին, մարդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *anr-
(անմիջական նախաձեւ՝ *anrio-)
ենթարկված *ario- «տեր» հիմքի ազդեցությանը
բուն նախաձեւը դժվար վերականգնելի է. ենթադրելի է տարահիմք եւ նույնիսկ տարարմատ կազմություն՝ թերեւս այր < *anrio- (ենթարկված *ario- «տեր» հիմքի ազդեցությանը), սեռ. առն < *anros-, տր. առն *anrai-/anri-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առնակին,
առնակնութիւն,
առնաբար,
առնագէն,
առնութիւն,
առնի,
այրասէր,
այրասիրութիւն,
այրուձի,
այրընտիր,
այրասիրտ,
այրասպան,
այրալքող,
այրիկ,
այրուկ,
բազմայր,
բազմայրութիւն,
իշայր,
սկեսրայր,
արու,
արուաբար,
արուագէտ,
արուական,
արուանալ,
ար(ւ)ութիւն,
արի,
արիաբար,
արիական,
արիանալ,
անարի,
վատարի,
արական,
արամբի,
արանցի,
արանք,
արականք
Էջ 61, սյունակ 1
ԱՆՈՒՆ
(-ն)
(անուան, -անք, -անց)
«անուն, համբավ, հռչակ, ինչ-որ մարդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(a)nōmn-
«անուն»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անուանագետ,
անուանադիր,
անուանակիր,
անուանակից,
անուանել,
անուանի,
անուանարկ,
մեծանուն,
վատանուն,
քաջանուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
nāman
հուն.
ὄνομα
լատ.
nōmen
գոթ.
namō
«անուն»
Մատենագիտություն
H. AG 420;
Աճ. ՀԱԲ 208
Էջ 80, սյունակ 1
ԱՍՏՂ
-եղ, -դանի
«աստղ, ծովային մի կենդանի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ster/l-
«աստղ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *əstēr-lā-, *əstel-nā)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստղաբաշխ,
աստեղատուն,
աստ(ե)ղագէտ,
աստեղագիտութիւն,
աստեղանշմար,
համաստեղութիւն,
աստղանշան,
աստղիկ,
աստղկեան,
անաստղ,
բազմաստղ,
աստղալից,
աստղածաղիկ,
աստղանիշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀστήρ
լատ.
stellā
գոթ.
staērnō
«աստղ»
Մատենագիտություն
H. AG 421;
Աճ. ՀԱԲ 278
Էջ 80, սյունակ 1
ԱՍՏՈՒԱԾ
-ոյ
«աստված»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ansu-
«աստված, ոգի»
հ.-ե. արմատ՝ *diu-
«աստված»
միասնական վարկած չկա: Ամենից հավանական են երկուսը. ա) ծագում է հնդեւրոպական *ansu- «աստված, ոգի» (հմմտ. հ. հնդկ. ánila «կենսաշունչ», գ. *ansur «աստված, ոգի») եւ *diu- «աստված» հիմքերի բարդումով եւ -ած-ով, կամ այդ նույն *ansu- հիմքի եւ տուած «տվող» (հմմտ. գթած, ողորմած), ձեւի բաղադրությամբ. բ) ծագում է աստ- արմատից, որ հաստ արմատի տարբերակն է, բայց սխալմամբ միաց-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստուածաբարբառ,
աստուածաբեր,
աստուածագէտ,
աստուածագիր,
աստուածախաւս,
աստուածախաւսել,
աստուածահար,
աստուածանշան,
աստուածեղէն,
աստուածական,
աստուածանի,
աստուածարել,
բազմաստուածեան,
երեքաստուածեան,
չաստուած
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ánila
«կենսաշունչ»
գ.
*ansur
«աստված, ոգի»
Էջ 94, սյունակ 1
ԱՐՈՒԵՍՏ
(-ի, -ից, նաեւ -աց)
(արհեստ)
«ճարտարություն, արհեստ, արվեստ, ճարտարաբանակերտ բան, խաբեական հնարք, հրաշք, հրեշ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հ. պ. aruvasta
փոխատու լեզու՝ պրթ. rwst
բաղարկուած -եստ ածանցով հայերէն բառերի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արուեստագէտ,
արուեստագիտ,
արուեստագործել,
արուեստախառն,
արուեստական,
արուեստանոց,
արուեստակ,
արհեստ,
արհեստագէտ,
անարուեստ,
զբարուեստութիւն,
չարարուեստութիւն,
գեղարուեստ,
գեղարուեստագէտ,
ճարտարարուեստ,
արհեստական,
արհեստանոց,
արհեստատաւոր
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 122, սյունակ 1
ԲԱՐ-Ք
-ուց
«բարք, բնավորություն, վարք, սովորություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhr-
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhriio-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *bhriio- (°) *bhr- արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բարամութիւն,
բարութիւն,
բարեբար,
գեղեցկաբարութիւն,
բարբախտութիւն,
դժնաբարք,
խոժոռաբարք,
բարեգիտութիւն,
բարոյ-ք,
բարոյախօս,
բարոյախօսել,
բարոյածին,
բարոյական,
բարոյակից,
բարոյապէս,
բարեբարոյ,
գազանաբարոյ,
դառնաբարոյ,
բարեբարոյութիւն,
բազմաբար,
գազանաբար,
հայկաբար,
տիրաբար,
այսբար,
որբար,
բարոյագէտ,
բարոյականութիւն,
բարի,
բարեգործ,
բարեժողով,
բարեխորհել,
բարեխորհուրդ,
բարեխրատ,
բարեկամ,
բարեկեաց,
բարեկենդան,
բարեկեցիկ,
բարերար,
բարեբ,
բարեբի,
բարեբանալ,
բարեբիկ,
բարետես,
բարեխորժ,
բարեասաց,
բարեանուն,
բարեժամանակ,
բարեազգի,
բարեընկալութիւն,
բարիոք,
բարեաւ,
բարով,
բարւոք,
բարեդեմիկ,
բարեխիղճ,
բարեկիրթ,
բարեմիտ,
բարեփոխել,
բարելաւել,
բարոքել
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 116
Էջ 139, սյունակ 1
ԲՈՒՆ
(-ի, -աց, հզվդ. -ոյ, -իւ)
«ծառի բուն, կոթ, հիմք, հիմնամաս, բուն, հիմնական, սկիզբ, ծագում, եզր, վերջ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. bun
փոխատու լեզու՝ պ. bun
Հնարավոր է բաղադրություն բնիկ հնդեւրոպական *bhuno-ից ծագող ձեւի հետ (*bheu- «աճել» արմատից, որից՝ բոյն, բոյս), ինչպես ցույց է տալիս -ոյ հոլովումը, եթե սա համաբանական չէ։ Պոկոռնին համարում է բնիկ հնդեւրոպական։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բնակ,
բնիկ,
բնութիւն,
բնական,
բնաբարձ,
բնադիր,
բնածին,
բանիբուն,
նիզակաբուն,
միաբուն,
համաբնեայ,
ողորմաբուն,
բնագէտ,
բնագիտութիւն,
բնականոն,
բնատուր,
բնոյթ,
բնութագիր,
բնութագրութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 484;
H. AG 123;
Աճ. ՀԱԲ 483-484;
Pok. IEW 177
Տե՛ս նաեւ
Էջ 155, սյունակ 1
ԳԵՂ
(-ոյ)
««գեղեցկություն, գեղատեսություն» (ԲՀ՝ «տեսակ»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uel-
«տեսնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uelo-)
հ.-ե. արմատ՝ *uel-
«ճնշել, սեղմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ueleniio-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղագոյն,
գեղանի,
գեղեցիկ,
գեղեցկագոյն,
գեղեցկանալ,
տգեղ,
տգեղանալ,
աշնգեղ,
անգեղեաց,
լանջագեղ,
կանաչագեղ,
հասակագեղ,
մարմնագեղ,
մեծագեղ,
գանգրագեղ,
լուսագեղ,
գեղագիր,
գեղագրութիւն,
գեղագրական,
գեղադիր,
գեղատեսակ,
գեղագէտ,
գեղագիտութիւն,
գեղարուեստ,
գեղարուեստագէտ,
գեղարուեստական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
voltus, vultus
«տեսք»
հուն.
ειλη, ιλη
«խումբ, խմբակցություն, ընկերակցություն»
կիմր.
gweled
«տեսնել»
ռուս.
бал
«բազմություն, կույտ»
բրետ.
gwelet
«տեսք»
հնդկ.
varga-
«ջոկատ, խումբ»
գոթ.
wlits
«դեմք, կերպարանք»
լատ.
valgu, volgus, vulgus
«ժողովուրդ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 533
Էջ 160, սյունակ 1
ԳԷՏ
(-ի, -աց, -ից)
«իմացող, գիտակ, ծանօթ, բարեկամ, կախարդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ueid-
«տեսնել, գիտենալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ueid-/*uoid-)
«տեսնել, գիտենալ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիտել,
գիտուն,
գիտակ,
գիտահարց,
գիտութիւն,
գիտնական,
անասնագէտ,
մեռելագէտ,
երկնագէտ,
խորագէտ,
տգէտ,
տգիտանալ,
տգիտանք,
չգիտանք,
չգիտուն,
անգէտս,
զանգիտել,
զանգիտանք,
գիտակից,
գիտակցաբար,
գիտակցական,
անգիտակցաբար,
ազգագրագէտ,
աշխարհագրագէտ,
բնագէտ,
լեզուագէտ,
մասնագէտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
veda
«գիտութիւն»
հ. հնդկ.
ved, vid
«գիտենալ»
հուն.
οἶδα
«գիտեմ»
լատ.
video
«տեսնել»
հ. պ.
vēdōtu
«գիտենալ»
գոթ.
vitan
«իմանալ, գիտենալ»
Մատենագիտություն
H. AG 428;
Աճ. ՀԱԲ 552
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։