Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 180 բառահոդված (էջ 1/18)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 19, սյունակ 1 Էջ 19
ԱԳԱՆ «ժրաջան, արագաշարժ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *auē «ջանալ, ճիգ գործել» (անմիջական նախաձեւ՝ *aueno)
Բաղադրություն՝ անագան (Աճառյան, ՀԱԲ 1, 75, նշանակության տարբերության պատճառով կապը ժխտում է)։ Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *auē «ջանալ, ճիգ գործել» արմատի հետ, որի վերականգնումը այնքան էլ հավաստի չէ (*aueno> ագա՞ն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անագան
Մատենագիտություն
Աճառյան, ՀԱԲ 75
Էջ 20, սյունակ 1 Էջ 20
ԱԳ I (անիլ) «հագնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *eu- «հագնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ou-) o-ձայնդարձ
Աւելի ուշ՝ հ- նախահնչիւնով։ -ն ով ածանցի համար հմմտ. լիտվ. aunù, aýti «կոշիկ հագնել»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ագոյցք, ագուցիկ, ագանելիք, հագանիլ, հագնիլ, հագնել, հագուստ, հագուստեղէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
ind-uō
«հագնել»
լիտվ.
aunù, aýti
«կոշիկ հագնել»
Մատենագիտություն
H. AG 411; Աճ. ՀԱԲ 75; Pok. IEW 346
Տե՛ս նաեւ
Էջ 20, սյունակ 1 Էջ 20
ԱԳ II (անիլ) «գիշերել, օթեւանել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *au «գիշերել, քնել»
հայ-հունա-թրակեան զուգաբանութիւն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւթագայանամ, աւթագայիմ, աւթագան լինեմ, աւթագանիմ, բացաւթեայ, վայրագ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἰαύω
«քնել, հանգստանալ, գիշերել»
հուն.
αὐλίς
«օթեւան, իջեւան»
թրակ.
Αύλον
անձնանուանական բաղադրիչ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 76; Pok. IEW 72
Տե՛ս նաեւ
Էջ 20, սյունակ 1 Էջ 20
ԱԳԱՆՈՒԹ «հեղուկաման, բակուկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. *αγαν
փոխատու լեզու՝ եբր. aggānōt` aggān «կոնք»
Մատենագիտություն
H. AG 301, 338; Աճ. ՀԱԲ 76
Էջ 48, սյունակ 1 Էջ 48
ԱՅԳ (-ու, -ոյ) «առաւօտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ai- «այրել, լուսաւորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ai-ō- կամ *ai-gh-) տարբեր աճականներով
տարբեր աճականներով: Ավելի քիչ հաւանական է կապը *aus- «լուսաւորել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գայգ, գայգապաշտաւն, գայգացնոր, գայգութիւն, այգալաց, այգոգ-ք, այգաստեղ, այգանամ, այգենամ, այգուց, այգանող, այգորեմ, այգետրեմ, յայգորեմ, ազետրեմ, այգաբաց, այգամուտ, այգանվագ, գայգալոյս, գայգահավ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
*ayarə
«օր»
գոթ.
air
«վաղ»
հուն.
αἴνω
«այրել»
հուն.
αἴθων
«բոցավառ, փայլուն, շողշողուն»
Էջ 50, սյունակ 1 Էջ 50
ԱՆԱԳԱՆ «ուշացած, ուշ ժամանակ, երեկո»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
թերեւս կազմված է ան- (<հ. -ե. *an- «վրա, վեր») նախածանցով՝ ագանիլ «օթեւանել, գիշերել» բայից: Ավելի քիչ հավանական է բխեցնել ագան «ժրաշան» բառից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անագանել, անագանութիւն, անագանավար, անագանի
Էջ 50, սյունակ 1 Էջ 50
ԱՆԱԳԱՆՈՍ (-ի, -աց) (անագնովս, անագան) «եկեղեցական գրակարդաց» (կրոն.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. άναγνώστης
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 178
Էջ 58, սյունակ 1 Էջ 58
ԱՆԿԱՆ II յ-ի (անգան) «սանդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. aggānā
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 197
Էջ 61, սյունակ 1 Էջ 61
ԱՆՈԳԱՆԱԼ «կարդալ, ընթերցել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀναγινώσκω
բաղարկված ոգել բայի հետ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 206
Էջ 61, սյունակ 1 Էջ 61
ԱՆՈՒՐՋ (-ի, -ից, ուշ՝ -ոյ) «երազ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *oner- «երազ» (անմիջական նախաձեւ՝ *anorio-)
նախաձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անրջաբանել, անրջական, անրջանալ, ստուգանուրջ, անրջային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ὄναρ
հուն.
ὄνειρος
էոլ.
ὄνοιρος
ալբ.
nderre
տոխ.
enderre
«երազ» < *onrio
Մատենագիտություն
H. AG 45; Աճ. ՀԱԲ 209; Pok. IEW 779