Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«լի» որոնման արդյունք՝ 1599 բառահոդված · Էջ 99 / 160
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 450, սյունակ 1 Էջ 450
ՀԱՐ- «խփում, զարկում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *per- «խփել, զարկել» ունի նաեւ *-g- եւ *-t- աճականներով ձեւեր
արմատից, որն ունի նաեւ *-g- եւ *-t- աճականներով ձեւեր
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարուլ, հարուստ, հարուած, հարիչ, հարեւանցի(կ), հարուկ, հարհարել, ոտնահար, խորշակահար, կողահարել, խոյահարել, կացնահար, դիահար, եղջերուահար, երկնահար
Նոր՝
ամսաթահար, հարեւանցիարեն, զարկանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. perti «ավելով խփել (բաղնիքում), լողացնել»
հ. հնդկ. prt-
ավ. pərət- «պայքար»
հ. իռլ. orgaim «խփել, սպանել, ավերել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 53-54; Pok. IEW 819
Էջ 451, սյունակ 1 Էջ 451
ՀԱՐԱՎՈՒՆՔ (բ. հարմունք) «վարուցանք, արտ, սերմ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ar(ə)- «վարել» (անմիջական նախաձեւ՝ *arəu-)
«վարել» արմատից, որտեղից նաեւ արատ. հմմտ. լատ. arvus «վարել», arvum «արտ», կիմր. erw «դաշտ»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. arvus «վարել»
լատ. arvum «արտ»
կիմր. erw «դաշտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 63; Ջահ. ՀԼՊ 113; Աճ. ՀԱԲ 57
Էջ 451, սյունակ 1 Էջ 451
ՀԱՐԹՆՈՒԼ (հարթշիլ, արթշիլ, խարթ-) «խրտնել, վախենալով վեր ցատկել, փախչել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *per- «թպրտալ, ցնցվել, վեր ցատկել» (անմիջական նախաձեւ՝ *prth- *(s)p(h)er-) *-th- ածանցով
«թպրտալ, ցնցուել, վեր ցատկել» արմատից՝ *-th- ածանցով: հմմտ. հ. հնդկ. sprhayati «եռանդուն լինել», հուն. σπέρζω «նետուել, ցնցուել, թպրտալ»: արմատը հանդիպում է նաեւ ուրիշ աճականներով՝ *-d-, *-g-, *-g'-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անհարթշել, հարթուցանել, խարթուցանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. sprhayati «եռանդուն լինել»
հուն. σπέρζω «նետուել, ցնցուել, թպրտալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 58-59; Ջահ. ՀԼՊ 151
Էջ 452, սյունակ 1 Էջ 452
ՀԱՐԿ III «հարկ, տուրք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *harga- «հարկ, տուրք»
Աղբյուր՝ ավ. harǝk- «հարձակվել»
Bailly, DKS 469 (հետագա համեմատությունները կասկածելի են): Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 60) միացնում է հարոյ, հարկ-անելի եւ հարկաւոր-ի հարկ արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարկահան, հարկաժողով
Մատենագիտություն
DKS 469; Աճ. ՀԱԲ 60
Էջ 453, սյունակ 1 Էջ 453
ՀԱՒ III (-ի, -աց) «սկիզբ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *paus- «թողնել, բաց թողնել, արձակել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւանալ, հաւնումն, հավակ, դեռահավակ, դառնահավ, հավակավ, չարահավ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. παύω «պահել, դադարեցնել, վերջացնել»
լատ. pausa «դադար»
հ. սլ. pustiti «թողնել, բաց թողնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 67
Էջ 454, սյունակ 1 Էջ 454
ՀԱՎԱՏ -ոյ (աւատ) «հավատ, կրոն, հավատարմություն, վստահություն, ստուգություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ խոտա-սակ. hot < *fra-vat-), սողդ. awat «հավատ» «կարողանալ, ի վիճակի լինել»
հմմտ. խոտա-սակ. hot «կարողանալ, ի վիճակի լինել» (<*fra-vat-), սողդ. awat «հավատ»: - Bailey, DKS 1, 498: Ջահուկյանը նախապես ենթադրել է բնիկ հնդեւրոպական ծագում՝ *hau-` *au- «զգալ, հասկանալ» արմատից, բայց հետո (ՊԲՀ 1995) հանգում է իրանական ծագման վարկածին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւատաւոր, հաւատարիմ, հաւատարմութիւն, առհաւատչեայ, անհաւատ, թերահաւատ, ճշմարտահաւատ, միահաւատ, դիւրահաւատ
Նոր՝
հաւատաբնակական, հաւատաքննութիւն, հաւատուրաց, հաւատալ, չաւատալ, չաւատալի, աւատապետ, աւատական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոտա-սակ. hot «կարողանալ, ի վիճակի լինել» (<*fra-vat-)
սողդ. awat «հավատ»
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 498
Էջ 454, սյունակ 1 Էջ 454
ՀԱՎԵԼԵՆ (հաւալանի, հաւհալի, հաւհալունի, հաւհալինի, հաւլունի) «մեծ թուր»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 455, սյունակ 1 Էջ 455
ՀԱՒՐՈՏ (հօրօտ, հօրոտ, խօրօտ) «հնրոտ, հավրոն, մավրոտ, ճղանարկես»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
իրանական աղբյուրից (դիցարան)։ հմմտ. ավ. haurvat «լիություն, կատարելություն»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավեստերեն haurvat «լիություն, կատարելություն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 140
Էջ 455, սյունակ 1 Էջ 455
ՀԱՒՔ ««թշնամանք» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն
Սխալագրութիւն՝ պէտք է լինի հաւք «թռչունք», ինչպէս ձեռագրերից մէկում
Տե՛ս նաեւ
Էջ 455, սյունակ 1 Էջ 455
ՀԵԼԻԲՈՎՍԱ (հելիբովրակ) «հացհամեմ»
Փոխառություն