Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«թեր» որոնման արդյունք՝ 1906 բառահոդված · Էջ 98 / 191
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 402, սյունակ 1 Էջ 402
ԿԶՈՒԿ «սալորենի» (բբ)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
կազմուած է կզ- (կուզ կամ կիզ) արմատից՝ -ուկ ածանցով: Այդ արմատը կարող է կապւած լինել «կլորութիւն» ընդհանուր իմաստի հետ: կապ ունի՞ արդեօք հ.-ե. *geu-gh- կամ *gei-gh- ձեւերի հետ (*gei- կամ *geu-) «ծռել»:
Էջ 402, սյունակ 1 Էջ 402
ԿԷԶ (կիզ-) «կիզում, այրում»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
թերեւս պատահական է նմանութիւնը թիւրք.-թաթար. գəz «վառւել, բոցավառւել, կարմրել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կիզող, կիզելի, կիզուց, արեգնակէզ, հրկէզ, հրկիզել, ածխակէզ, արեւակէզ, անկէզ, դժոխակէզ, ցրտակէզ, երկնակէզ, դիւրակէզ, ողջակէզ, ողջակիրել
Էջ 402, սյունակ 1 Էջ 402
ԿԷՁՆ «թեք, զառիվայր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gei- «պտտել, ծռել, թեքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *geigh-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեձնել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. jihma «թեք, շեղ»
նորվ. keik «թեքութիւն, շեղութիւն»
հ. խուլ. kikna «հետ թեքւել»
Էջ 403, սյունակ 1 Էջ 403
ԿԹԻԼ (*գթիլ՝ շփոթվելով գայթ-ի գիթ ձայնդարձի հետ) «թուլանալ, տկարանալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *gei- «պտտել, ծռել (?)» (անմիջական նախաձեւ՝ *gi-t(h)-)
պահպանվել է միայն ածանցյալներով: Ավելի քիչ հավանական է (ըստ իմաստի) ենթադրել *կութ նախաձեւ եւ կապել *geu- «թեքել, ծռել, կամար կազմել» արմատի հետ, որ ունի *-t ածանցանու ձեւեր, բայց տարբեր իմաստներով («կոկորդ», «պարկ», «գրպան» եւ այլն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կթոտ, կթոտել, կթուտել, կթուցանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. keikr «հետ թեքված մարմնով»
հ. իսլ. kikna «հետ թեքվել»
հայ. կեղն «թեք, զառիվայր» (թերեւս)
լատ. gibber «սապատավոր» ((*gei-bh-?))
լիտվ. geibti «թուլանալ, նվաղել, տկարանալ»
Էջ 403, սյունակ 1 Էջ 403
ԿԹՂ (*կիթղ- կամ *կութղ-) «թռչնի ձայն, կռինչ, կռիւնչ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gēi- «երգել, կանչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gēi-t(h)-)
Աճառյանը համարում է բնաձայնական կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կթղաձայն, կթղալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. giedóti «երգել, կանչել»
լիտվ. gaidys
լատվ. gaîlis «աքաղաղ»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 584
Էջ 403, սյունակ 1 Էջ 403
ԿԹՈՒԹ «բարակ հիւսուածք» եւ «թոյլ (?)»
Անստույգ (՞)
Երկրորդ («թոյլ») իմաստի դեպքում, թերեւս, կցելի է կթիլ բային։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 404, սյունակ 1 Էջ 404
ԿԻԶ «խորոված»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
կեզ (կիզել) արմատի անշեշտ կիզ- ձեւի շեշտավոր ձեւը
Էջ 404, սյունակ 1 Էջ 404
ԿԻԶՆ «բուրդ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ ակկադ. gizzu(m) (թերեւս) «խուզվածք, բուրդ»
Աղբյուր՝ եբր. gēz (թերեւս) «բուրդ»
սեմական աղբյուրից. (ակկադերենի՞ց)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լուսակիզն, ծիրանակիզն, ծիրանեկիզն, ոսկեկիզն
Էջ 404, սյունակ 1 Էջ 404
ԿԻԹ (-ոյ) «ընտանի կենդանու տված արդյունքը (կաթ, ձու, կաթնամթերք), կթում, կթվածք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gᵘ̯ēt- «խեժ, ձյութ» (անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘ̯et-)
արմատից, որ կարող էր ունենալ նաեւ ավելի լայն իմաստ (հմմտ. խեժ «ծառի խեժ» եւ «անասնախեժ»)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ. kôda «դալ, խեժ»
նորվ. kvoeda «դալ, խեժ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 404, սյունակ 1 Էջ 404
ԿԻՃՈՒՃ «խառնած» (ԲՀ)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geig-՛ (անմիջական նախաձեւ՝ կէծ) ձայնդարձով
կապված է կիճ արմատի հետ ձայնդարձով՝ կէծ < *geig-՛
Տե՛ս նաեւ