Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ետ» որոնման արդյունք՝ 1892 բառահոդված · Էջ 98 / 190
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 415, սյունակ 1 Էջ 415
ԿՈՃԻԿ «մի տեսակ սոսինձ»
Անստույգ (թերեւս)
Աղբյուր՝ վրաց. kocici (թերեւս) «կոճիկ»
Կազմված է -իկ վերջածանցով՝ կոճ- արմատից, որ կապված է վրաց. kocici «կոճիկ» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոճկել
Էջ 415, սյունակ 1 Էջ 415
ԿՈՃՈՃ (բրբ. նաեւ կոծիծ) «մի փուշ՝ կոստուկ»
Անստույգ
Կրկնավոր կոճ- արմատից, որ կապված է կոճիկ բառի կոճ- արմատի հետ. կոստուկի անվան եւ կոծիծ «կպցնող նյութ» բառերի կապի համար հմմտ. ն. գ. klette «կոստուկ» եւ գ. *kleip «կպցնել, սոսնձել»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. գ. klette «կոստուկ»
գ. *kleip «կպցնել, սոսնձել»
Էջ 415, սյունակ 1 Էջ 415
ԿՈԿ «կոկ, ողորկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gag- «կլոր բան, գունդ» (անմիջական նախաձեւ՝ *gōg-) *-o ձայնավորումով
կապ ունի հնդեւրոպական *gag-, *gōg- «կլոր բան, գունդ» արմատի հետ՝ *-o ձայնավորումով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոկել, կոկութիւն, կոկան, կոկնուտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ. kok «փոքր, կլոր հաց»
շվեդ. kok «փոքր, կլոր հաց»
լիտվ. gúogė «գլուխ, գագաթ»
Էջ 416, սյունակ 1 Էջ 416
ԿՈՂ (-ի, -ից, -աց) (կողն, -ան) «կող, կողք, կողմ, կողակից, կին»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gol- «ճյուղ»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 621), հետեւելով Մեյեին, համեմատում է բոխս. Ա källyme, Բ källymiye «կողմ» բառերի հետ, սակայն այս բառերի բուն իմաստն է «ուղղություն, աշխարհի կողմ», եւ նրանց համեմատությունը հուն. κλίμα «աշխարհամաս. աշխարհի կողմ» բառի հետ ավելի հավանական է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կողակից, կողաբաղ, կողահերձ, կողահոս, կողամայր, կողնիլ, զառիկող, զառիկողի, հարստակող, միջակող, պատկողանդոց, անկողին, ընկողին, անգողին, ընգողին, ընկողնիլ, գետնանկողին
Նոր՝
կողոսկր, կողիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. կողր «ճյուղ»
ռուս. голья «ճյուղ»
Մատենագիտություն
Աճառյան 621
Տե՛ս նաեւ
Էջ 416, սյունակ 1 Էջ 416
ԿՈՂԻՆՋ (կողղինջ) «խխունջ» (բբ.)
Ծագումն անհայտ է
Մի կողմից՝ հնարավոր է կ/խ անցումով կապը խխունջ բառի հետ (Աճառյան, ՀԱԲ 2, 621, տե՛ս), մյուս կողմից՝ հնարավոր է ծագումը կողլանջ հայերեն բառից:
Մատենագիտություն
Աճառյան, ՀԱԲ 621
Տե՛ս նաեւ
Էջ 417, սյունակ 1 Էջ 417
ԿՈՂՈՊՈՒՏ -ոյ, -ի, -ից «ավար, թալան, մեռելի թողած գույք, կողոպտված»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gel-b- «սեղմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gleb-)
կապ ունենայ հնդեւրոպական *gel-b-/*gleb- «սեղմել» արմատի հետ, որից անգլ. dasp (<*glaps-) «սեղմել», լիտվ. glėbti «գրկել, շրջապատել, բռնել»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կողոպտել, կողոպտիչ, կողոպտած, դիակողոպուտ, դիրակողոպուտ, դժվարակողոպուտ, գանձակողոպուտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
անգլ. dasp (<*glaps-) «սեղմել»
լիտվ. glėbti «գրկել, շրջապատել, բռնել»
Էջ 417, սյունակ 1 Էջ 417
ԿՈՂՈՔՈՅ «վեգ, կոճ»
Փոխառություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gel- «գնդ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *goblp(h)-) նախաձեւից
Աղբյուր՝ հուն. κολοφών (թերեւս) «գագաթ, խաղագնդակ»
հայերենին հարմարեցված (°), եթե կողով (կողոփ) բառի հետ միասին *goblp(h)- նախաձեւից չի գալիս՝ *gel- «գնդ(վ)ել» արմատից։
Էջ 418, սյունակ 1 Էջ 418
ԿՈՅՍ I -ի, -աց «կողմ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական kōs «կողմ»
աղբիւրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կուսակալ, կուսակալել, կուսակալութիւն, յայսկոյս, յայնկոյս, յետ(ս)կոյս, աստուածակոյս, մեկուսի, մեկուսանալ, չորեքկուսի, քառակուսի, երեքկուսի, ծովակոյս, կուսանկեա, կուսանկատ
Նոր՝
կուսակից, կուսակցական, կուսակցութիւն, անկուսակցական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ. kōs «կողմ»
մ. պրթ. kōs (kws) «կողմ» ((Թուրֆան))
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 64; Ջահ. ՊԲՀ 184
Տե՛ս նաեւ
Էջ 419, սյունակ 1 Էջ 419
ԿՈՆՁԵՂ «դուռ, դեր (բույս)»
Ստուգաբանություն (թերեւս)
Բաղադրված է կոնձ- արմատից՝ -եղ վերջածանցով. կոնձ-ը թերեւս ծագմամբ կապված է կունձդ բառի հետ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 419, սյունակ 1 Էջ 419
ԿՈՆՔԵՌ «հայրապետական մի զարդ»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ հուն. κογχυλεία