Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«աղ» որոնման արդյունք՝ 5731 բառահոդված · Էջ 97 / 574
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 149, սյունակ 1 Էջ 149
ԳԱՅՌ I (գառ, գեռ, գոռ), -ի, -ից «ցեխ, տիղմ, աղբ, կեղտ, փսխուք, փսխունք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(a)uer- «ջուր, անձրեւ, գետ» (անմիջական նախաձեւ՝ *ursii- (*uerio-))
Արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գայռիլ, գառալիր, գայռ(ան)ոց, գեռաթաթախ, զգայռ(-ի), զգառ, զգեռ, զգայռն, զգառիլ, զգայռութիւն, զգայռումն, անզգայռել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. var, vari «ջուր»
ավ. var- «անձրեւ»
ալբ. hur-dhe «ջրափոս, ճահիճ»
կիմր. gwer «ճրագու»
լատ. urina «մեզ»
հ. իռլ. vari «հեղուկ, ջուր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 80; Ջահ. ՀԼՊ 114
Էջ 149, սյունակ 1 Էջ 149
ԳԱՅՌ-ԵԼ (-ալ, գառ-ել, գառ-իլ) «պառկել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ghaid- «կանգ առնել, հապաղել»
կապ ունի լատ. haereō «կախված լինել, մնալ, հապաղել» եւ լիտվ. garšti «հապաղել» բառերի հետ, որոնց համար վերականգնվում է հնդեւրոպական *ghaid- արմատը (Pok. IEW 1, 410) (գայռ < *uaisro-), բայց սրանց կապը կասկածի տակ է առնվում (Fraenkel, LEW 129):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. haereō «կախված լինել, մնալ, հապաղել»
լիտվ. garšti «հապաղել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 410; Fraenkel, LEW 129
Էջ 149, սյունակ 1 Էջ 149
ԳԱՅՍ «խիտ, հոծ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ueid- «պտտել, ծռել, հյուսել»
կապ ունի հնդեւրոպական *ueid- արմատի հետ (գայտ < *ueid-).
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գայտութիւն, անգայտանալ, անգայտութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. vēdá «խոտախուրձիկ»
լատ. vitulus «զամբյուղ»
լատվ. vīdināt «հյուսել»
Էջ 149, սյունակ 1 Էջ 149
ԳԱՆ I -ի, -ից «ծեծ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gʷhen- «խփել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷhon-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գանալից, գանահար, գանել, չարագան, չարագանեալ, զանգանակ, զգանեալ, գանակոծ, գանակոծել, գանակոծութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ghaná «բիր, կոպալ»
հուն. θείνω «խփել»
հուն. φόνος «սպանություն»
խեթ. kuen «խփել, սպանել»
Մատենագիտություն
H. AG 431; Աճ. ՀԱԲ 514
Տե՛ս նաեւ
Էջ 149, սյունակ 1 Էջ 149
ԳԱՆԳ I (գանկ), -ի, -ից (-ունք) «գանգ, գլխի ոսկրամաս»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uenk- «ծռել, թեքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *unk-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գանգարան, գանգարանութիւն, գանգամաշկ, գանգային, գանգոսկր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. vañcati «ծուռ է գնում, շեղվում է»
հ. հնդկ. vaṅkri «կող, կողոսկր»
հ. անգլ. wōh «ծուռ, շրջված»
հ. իռլ. va «անկյուն» (<*uonkō-)
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Տե՛ս նաեւ
Էջ 149, սյունակ 1 Էջ 149
ԳԱՆԳ II (-զանգ) «ձայն, հնչյուն»
Բնաձայն
Բնաձայնական կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գանգիւն, արձագանգ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 516
Էջ 150, սյունակ 1 Էջ 150
ԳԱՆԳԱՏ «տրտունջ, բողոք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ghan- «բերանը լայն բաց անել, հորանջել» կրկնավոր ձեւ
հ.-ե. արմատ՝ *ghan-u-
արմատից կազմված կրկնավոր ձեւ (կամ, թերեւս, *ghan-u-°)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գանգատիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. χαννω, χανυσσω «բաց բերանով խոսել» (ըստ Հեսիքիոսի)
հ. իռլ. gana «բաց անել, չուել, պահանջել, ձգտել, ցանկալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 150, սյունակ 1 Էջ 150
ԳԱՆԳՈՒՐ «ոլորուն, խուճուճ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ue(n)k- «ծռել, թեքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *unk-ur-o-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գանգ(ու)րագեղ, գանգրահեր, գանգրաձեւ, քաջագանգուր, թագագանգուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. vanka-vānkara- «գետաւոր»
հ. անգլ. wōh «ծուռ, ոլորուն, շրջված»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 150, սյունակ 1 Էջ 150
ԳԱՆԳՈ «եկեղեցու սեղան (՞)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Անստույգ բառ: Անհավանական է նույնացումը պափլագոնիական Γαγγραί քաղաքանվան հետ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 516
Էջ 150, սյունակ 1 Էջ 150
ԳԱՆՁ I (-ու, -ի, -ից) «դրամի հավաքածու, հարստություն, կարողություն, ինչք, ունեցվածք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական ganza-
Աղբյուր՝ մ. պ. ganj
իրանական աղբյուրից (մեդերենի՞ց)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գանձել, գանձագին, գանձարան, գանձապահ, գանձակողոպուտ, գանձահատ, գանձալից, գանձապետ, բազմագանձ, մեծագանձ
Մատենագիտություն
H. AG 126; Աճ. ՀԱԲ 517; Ջահ. ՀԼՊ 520