Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 812, սյունակ 1
-ՈՒՆԻ
I
«արքունի, գողունի, ծերունի, մերունի, տերունի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Բաղկացած է -ուն- եւ -ի ածանցներից: -ի ածանցի առկայութեան մասին են խօսում նախ՝ խնամի-խնամունի զուգահեռը, երկրորդ՝ խխունջն ձեւի կողքին խխունջուն (խխնջին)՝ -խխնջունի զուգաձեւերի առկայութիւնը. երրորդ՝ արքունի, ծերունի բառերի՝ առանց -ի-ի *արքուն, *ծերուն ձեւերի համար ստուգաբանական հաւաստի զուգահեռների առկայութիւնը. -ունի-ն նոյնպիսի կազմութիւն է, ինչ -անի-ն (գեղանի), -ենի-ն (-եանի) եւ -նի-ն (գաղտնի): իրարկէ -ունի-ով ձեւերի տարածման մէջ դժուար է ժխտել ուրարտական ենթաշերտի ազդեցութիւնը: թերեւս այս նոյն ծագումն ունի տիկնունի «տիկնանոց» բառի -ունի-ն՝ իմաստային տեղաշարժով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արքունի,
գողունի,
ծերունի,
մերունի,
տերունի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἄρχων, -ντος
«առաջնորդ, հրամանատար. տէր, արքայ, թագաւոր»
հին փոխառութիւն
հ. հնդկ.
járant-
հուն.
γέρων, -ντος
«ծեր, ծերունի»
Մատենագիտություն
Chantraine 218
Էջ 812, սյունակ 1
-ՈՒՆՔ
«արտեւանունք, երիցունք, խրախունք, կոչունք, հրաշունք, մկանունք, ցցունք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-on-es
հ.-ե. *-n-ով հիմքերի հոգնակի ձեւ
Հաւաքականակերտ այս ածանցը ծագում է հ.-ե. *-n-ով հիմքերի հոգնակի *-on-es ձեւից՝ հանդիպելով -ն-ով եւ -ո-ով վերջացող մի շարք բառերի հոգնակիում՝ թոռն-թոռնունք, հարս-հարսունք, ողն-ողնունք, տոռն-տոռնունք եւ բարձր-բարձունք, մանր-մանունք։ մի կողմից -ն-ով հիմքերի վաղ անկումը եւ մյուս կողմից՝ -ք-ով ձեւերի հոգնակիի անկախ գիտակցումը հանգեցնում են -ունք-ի անկախացմանը՝ որպես հավաքական հոգնակերտի, այս գործընթացը հար եւ նման է -ինք-ով ձեւերի տարածման գործընթացին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արտեւանունք,
թոռնունք,
երիցունք,
հարսունք,
խրախունք,
ողնունք,
կոչունք,
տոռնունք,
հրաշունք,
բարձունք,
մկանունք,
մանունք,
ցցունք
Էջ 813, սյունակ 1
-ՈՒՍՏ
II
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *-kʷu-
«մակբայական հիմք»
հ.-ե. արմատ՝ *-dh-to-i°g
«-ստ-ն»
դժվար է բացատրել
Ծագում է ուստ «որտեղից» բառից, որի ծագումը պարզ չէ։ հավանական է ու-ի մեջ տեսնել հ.-ե. *-kʷu- մակբայական հիմքը, բայց դժվար է բացատրել -ստ-ն (*-dh-to-i°g)։ այս բացատրությամբ -ուստ-ով ձեւերը կապ չունեն իրան. naxust «առաջին» ձեւի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամենուստ,
այլուստ,
անդուստ,
առաջուստ,
արտաքուստ,
բացուստ,
խորուստ,
հեռուստ,
վերուստ
Էջ 813, սյունակ 1
-ՈՒՐԴ
(կացուրդ - կցուրդ, կցուրդ - կցորդ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *-saw-
«յագ-»
հնդեւրոպական հիմք
հ.-ե. արմատ՝ *gʷiesk-
«կաց-»
թերեւս
թեեւ հանդիպում են կացուրդ - կցուրդ, կցուրդ - կցորդ զուգահեռ ձեւերը, բայց դժվար է -ուրդ-ը համարել -որդ-ի տարբերակը, մանավանդ եթե նկատի առնենք -ուրդ-ով հիմքերի գերակշռող մեծամասնության ոչ հնդեւրոպական ծագումը (հնդեւրոպական են միայն յագ < *-saw- եւ, թերեւս, կաց *gʷiesk- հիմքերը):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արձակուրդ,
ժողովուրդ,
խառնուրդ,
խորհուրդ,
կացուրդ,
յագուրդ,
յամուրդ
Էջ 814, սյունակ 1
-ՉՈՏ
«երկչոտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Հավանաբար կազմված է -իչ եւ -ոտ ածանցներից, թեեւ *երկիչ ձեւը չի ավանդված:
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։