Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ող» որոնման արդյունք՝ 1700 բառահոդված · Էջ 95 / 170
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 465, սյունակ 1 Էջ 465
ՀՈՂՄ (-ոյ, ուղ՝ հգն. -ունք) «հողմ, քամի, աշխարհի կողմ, դեղնացաւ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *onəmo- «շնչել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հողմաբ-ք, հողմաշարժ, հողմաշունչ, հողմավուն, հողմեղէն, հողմակոծ, հողմակնութիւն, հողմընդդէմ, խաւարահողմ, հարաւահողմ, մոլորահողմ
Նոր՝
հողմաղաց, հողմարգել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. άνεμος «հողմ, քամի»
լատ. anima «հոգի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 112; Pok. IEW 39
Էջ 465, սյունակ 1 Էջ 465
ՀՈՅԶ (-ոյ) (հոյծ, հոյժ) «ծառի հիւթ, խէժ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *poi(ə)- «պարարտ լինել, լիքը լինել» oi-ը սովորաբար տալիս է -է-, բայց *oiə- կապակցութիւնը կարող է տալ -ոյ-
oi-ը սովորաբար տալիս է -է-, բայց *oiə- կապակցութիւնը կարող է տալ -ոյ-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հուզաբաղդանք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. páyas- «հիւթ, կաթ, ջուր»
աւ. pōiθwa- «գէր, պարարտ»
Էջ 466, սյունակ 1 Էջ 466
ՀՈՍ «հոսում, հոսք»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հոսել, հոսիչ, հոսանք, յորդահոս, յորդահոսան, մեծահոսան, բազմահոս, կարկաչահոս, առատահոս, երկնահոս, երագահոս, դառնահոսան, դարահոս, դիւրահոս, գետահոս, բիւրահոս, եալթնահոսան, ծովահոս, հողմահոս, ջրհոս
Էջ 467, սյունակ 1 Էջ 467
ՀՈՒՀԱՅ ««երաժշտական մի խաղ» («դողդողում»)» (բբ)
Ծագումն անհայտ է
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՆՁ (-ի, -ից) «հնչում, ձայն»
Բնաձայն
Բնաձայն կազմութիւն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնչել, հնչական, հնչիւն, հնչումն, բազմահունչ, հոգեհնչող, բազմահնչումն, դիւրահնչելի, զուգահնչիւն, խրոխտահնչական, հողմնահնչեղ, հնչաբանութիւն, հնչիւնախօսութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 123
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՊ (-ոյ, ուշ` -ի, -ից) «մոտ, կից, սեղմ, անմիջապես»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ub- «սեղմել»
Աճառյանը, (ՀԱԲ 3, 124) առանձնացնում է հնից եկող հուպ «մոտ» եւ հուպ «սեղմում, սեղմելը» արմատները եւ երկրորդն է համեմատում հ. հնդկ. ubjάti ձեւի հետ, իսկ առաջինը համեմատում է լատ. sub «տակ, մոտ» բառի հետ, որ ծագում է *sub- ձեւից: Հնարավոր է երկու ձեւերի բաղարկում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հպիլ, հպաբար, հպատուր, հպելիք, դիւրահուպ, երկրահուպ, վաղահուպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ubjάti «ցած է սեղմում»
լիտվ. ūbyti «շտապեցնել»
Մատենագիտություն
Աճառյան (ՀԱԲ) 124
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՐԱՍՏԱՑ ««սառնամանիք» (°)»
Անստույգ
Կարծես թե կազմված է հուր եւ ստաց բաղադրիչներից, բայց ըստ համատեքստի ենթադրվող իմաստը չի համընկնում սրանցից բխող ընդհանուր իմաստին
Էջ 470, սյունակ 1 Էջ 470
ՀՐԱՄԱՅ- «հրամայելը»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական framāy-
Աղբյուր՝ սողդ. firāmāy-
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրամայել, հրամել, հրամայական, հրամայողական
Նոր՝
հրամայողաբար
Մատենագիտություն
H. AG 182; Աճ. ՀԱԲ 130
Տե՛ս նաեւ
Էջ 470, սյունակ 1 Էջ 470
ՀՐԱՄԱՆԱՏԱՐ (-ի, -աց) (հրամատար) «իշխանավոր, հրամայող, հրամանատար»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական framātār
Աղբյուր՝ պ. framādār
իրանական աղբյուրից՝ հետագայում ձեւափոխված հրաման բառի բաղադրությամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրամանատարութիւն
Նոր՝
հրամանատարական
Էջ 470, սյունակ 1 Էջ 470
ՀՐԱՇ (-ի, -ից) «հրաշք, հրեշտակ, գործ, այլանդակություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
Աղբյուր՝ ավ. fraša- «ուժեղ, հզոր»
Աղբյուր՝ հ. պ. fraša- «հրաշալի, հիանալի, նշանավոր»
Աղբյուր՝ մ. պ. fraš «հրաշալի»
մասամբ ամբողջովին փոխառյալ՝ ոչ հայկական կազմություններ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրաշագէտ, հրաշազուն, հրաշակերտ, հրաշանիստ, հրաշակուռ, հրաշանալ, գեղեցկահրաշ, գերահրաշ, եռահրաշ, երկնահրաշ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 531