Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ող» որոնման արդյունք՝ 1700 բառահոդված · Էջ 93 / 170
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 458, սյունակ 1 Էջ 458
ՀԵՐՀԵՐ «սանտերք, բուրդ գզելու սանր»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ser- «իրար կողքի շարել»
Կապ ունի՞ արդեօք հնդեւրոպական *ser- «իրար կողքի շարել» արմատի հետ, որտեղից հայ․ յեռուլ եւ, թերեւս, հեր «մազ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հերհերել
Տե՛ս նաեւ
Էջ 458, սյունակ 1 Էջ 458
ՀԵՐՁ «ճեղք, ծերպ, ճեղքուածք, պատռուածք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *per-g’-
արմատից, բայց այս ձեւը, բացի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հերձնուլ, հերձանել, հեղձատել, հերձումն, հերձուած, հերձուածող, հերձակ, հերձի, գաւազանահերձ, ծովահերձ, բազմահերձ
Նոր՝
հերձատամ, հերձարան
Էջ 459, սյունակ 1 Էջ 459
ՀԵՐՔԵԼ «դուրս անել, վանել, հերքել, մերժել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *perk- «ցնցել, ոտքով դեն հրել, թպրտալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)p(h)er-) *-k- աճականով
*-k- աճականով: հայերենից, այլ զուգահեռներ չունի. *perk'- «պատռել, ճեղքել, փորփրել» արմատը պիտի տար *հերս-, *pers արմատից ծագող փորձ բառի նախաձեւը պարզ չէ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հերքիչ, հերքութիւն, հերքումն, դիւրահերքելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. spark «ոտքով հրել»
Էջ 459, սյունակ 1 Էջ 459
ՀԵՑ (խեց) «անիվի շրջանակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *peg- «ուս, ազդր, կողք» (անմիջական նախաձեւ՝ *peks-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. paksas «կողք»
Էջ 459, սյունակ 1 Էջ 459
ՀԵՑԻԿ ««հեզ» (ԲՀ)»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *seg’h- (անմիջական նախաձեւ՝ *seg’h-sk) ածանցյալ
Եթե ճիշտ է հեզ-ի ստուգաբանությունը հնդեւրոպական *seg’h-ից, ապա հեց-ը կարող է լինել սրա ածանցյալը՝ *seg’h-sk:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 459, սյունակ 1 Էջ 459
ՀԶԱՒՐ (հզօր), -ի, -աց «հզոր, հուժկու»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. *hu-zavar
hu- «լավ» եւ zavar -> զաւր (hu-ն կարող է գալ իրանական աղբյուրից, բայց կարող է հայկական լինել, ինչպես հլու, հմուտ բառերում):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հզօրանալ, հզօրիչ, հզօրեղ, հզօրապէս
Մատենագիտություն
H. AG 180; Աճ. ՀԱԲ 90
Տե՛ս նաեւ
Էջ 460, սյունակ 1 Էջ 460
ՀԻ I «հիացմունք, սքանչանք, զմայլանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pe(i)- «բարգավաճել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)p(h)e(i)-/spi-)
արմատից. Կապ ունի՞ արդյոք հոյ- արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիանալ, հիանալի, հիացումն, հիացութիւն, բազմահիացիկ, գեղեցկահիաց, կանխահիաց
Նոր՝
հիացք, հիասքանչ, հիասթափութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. spahata «մեծ, ուժեղ»
հ. հնդկ. sphoti- «բարգավաճում»
հ. անգլ. spowan «բարգավաճել, հաջողվել»
լիտվ. speti «հաջողացնել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 461, սյունակ 1 Էջ 461
ՀԻՊՈԼԻՄՆԻՍԿՈՍ (հիպոլիսկոս) «բժշկական գրուածքների մէջ կիրառուող մի նշան» (բժշկական տերմին)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ὑπολημνίσκος «ենթաժապաւէն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 96
Էջ 462, սյունակ 1 Էջ 462
ՀԻՒԼ II (-ի) (հիղ, հող, հեղ) «խրճիթ, հիւղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
Կապ ունի խուղ բառի հետ (տե՛ս)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւղակ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 99
Տե՛ս նաեւ
Էջ 462, սյունակ 1 Էջ 462
ՀԻՒՍ I (-ի, -ից, նաեւ -ոյ) (հեւս, հես, հուս, յօս) «մազահիւս, մազահիւսուածք, հիւսուածք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pek- «բուրդ գզել, պոկել»
Հեսկ բառի հետ միասին հիւս (հեւս) ձեւը կարող է ծագել *pek-t- > *pet-k- դրափոխութեամբ կամ -ւ-ի հաւելումով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւսել, հիւսածոյ, հիւսակ, հիւսեակ, հիւսկէն, հիւսումն, բազմահիւս, եռահիւս, հեսուլ, հիսուլ, յուսանել, յօսել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ասոր. —
հայերեն հեսկ
լատ. pecto
հ. վ. գ. fehtan «սանրել»