Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«հետ» որոնման արդյունք՝ 1179 բառահոդված
· Էջ 93 / 118
Էջ 601, սյունակ 1
Էջ 601, սյունակ 1
ՈՂՈՐՄ
-ոյ
«ողորմ, գութ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«ոչնչացնել, վնասել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ol-)
«ոչնչացնել, վնասել» արմատից, որից նաեւ եղեռն (տե՛ս)։ Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 556) համեմատում է գերմ. համիմաստ բառերի հետ՝ գոթ. arms, հոլ. arm, գերմ. arm «խեղճ, թշվառ», եւ վերականգնում է հայ.-գերմ. զուգաբանութիւն՝ հայերենի համար կրկնավոր տարնմանութեամբ (*որորմ>ողորմ) զարգացում. սակայն Պոկոռնին (Pok. IEW 1, 782) գերմ. արմատը հատկացնում է *orbho- «որբ» արմատին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողորմիլ,
ողորմած,
ողորմածութիւն,
ողորմուկ,
անողորմ,
անողորմածութիւն,
աղիողորմ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 556;
Pok. IEW 782
Տե՛ս նաեւ
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՂՈՔ
(-ոյ)
«աղաչանք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *el-, *ol-
(անմիջական նախաձեւ՝ *olokh- (<*elokh-))
բնաձայնական արմատից
բնաձայնական արմատից, որից նաեւ աղաւթ-ք, աղաչել, աղատել, ողբ: Աճառեանը, հենուելով Պեդերսենի վրայ, համեմատում է լատ. loquor «խօսել» բայի արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողոքանք,
ողոքումն,
ողոքիչ,
անողոք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
loquor «խոսել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 557
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՂՋ
(-ոյ)
«առողջ, ամբողջ, ամբողջական, ողջամիտ, ողջախոհ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *solo-
«անվնաս, ամբողջական»
(անմիջական նախաձեւ՝ *solio-)
Հյուբշմանը (IF 19, 476) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 558) բխեցնում են *olyo- արմատից (հմմտ. հ. հոլ. oll «ընդարձակ, մեծ», գոթ. alla, հ. վ. գ. all, անգլ. all «ամբողջ, ողջ»): Հնարավոր է երկու հիմքերի բաղարկություն: Կապ ունի՞ ուրարտ. alguse «կյանք» բառը հայ. ողջ-ի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողջանալ,
ողջոյն,
ողջախոհ,
նախողջոյն,
առողջ,
ամբողջ,
բխջախոհ,
ողջերթ,
անառողջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sarva «ամբողջ, բոլոր»
հուն.
ὀλος «ամբողջ, ամբողջական»
լատ.
salvus «ողջ, անվնաս»
լատ.
salus «առողջություն»
թոխս. A
salu «ամբողջովին»
թոխս. B
solme «ամբողջ, ամբողջական»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 979-980;
IF 476;
Աճ. ՀԱԲ 558
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՉ
(-ով, չ-)
«ոչ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kue-
(անմիջական նախաձեւ՝ n- (<*kuo-))
դերանվանական հիմք
Կազմված է բնիկ հնդեւրոպական n- եւ չ տարրերից, որոնցից երկրորդը գալիս է վերջահար *-k’- մասնիկից (հմմտ. ո-ք, ին-չ, այլեւ հ. հնդկ. ca, ավ. ča հուն. τέ, լատ. -ex), իսկ առաջինի հարցը լիովին պարզ չէ։ Ճիշտ է, այն կարծես համընկնում է n- (<*kuo-) դերանվանական հիմքի հետ, բայց այդ դեպքում ո՞րն է ժխտական տարրը (*kuo-kue- պիտի նշանակեր «ով որ», «ով է », որի անցումը ոչ-ի դժվար է բացատրել)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոչինչ,
չժողովուրդ,
ոչնչութիւն,
չիք,
ոչնչանալ,
չմեղ,
ոչէութիւն,
չբոտի,
չախորժութիւն,
չբոտիլ,
չագահութիւն,
չքատորիլ,
չահագին,
չքանալ,
չանձնաւոր,
չնաշխարհիկ,
չանսական,
չնչին,
չաստուած,
ոչնչին,
չեւ
Նոր՝
ոչնչական, չէական, չբմեղանք, չբմեղութիւն
ոչնչական, չէական, չբմեղանք, չբմեղութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ca
ավ.
ča
հուն.
τέ
լատ.
-ex
Էջ 603, սյունակ 1
ՈՌ
«ոռ, հետույք, տակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ors-
«նույնիմաստ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *orsos)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *orsos նույնիմաստ նախաձեւից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոռճան,
բրդոռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ὄρρος
հ. վ. գ.
ars
հ. անգլ.
ears
խեթ.
arra
Մատենագիտություն
H. AG 482;
Աճ. ՀԱԲ 564
Էջ 603, սյունակ 1
ՈՌՆ
I
«պորտաքար, կամարի միջնաքար»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *persna- հիմքի հետ, որի իմաստը վերականգնում են «կրունկ, գարշապար», բայց որը կարող է մարմնի մասի լայն ըմբռնում ունենալ, նշանակել, օրինակ, «պորտ»։
Էջ 604, սյունակ 1
ՈՍՏ
III
«ոստյուն»
Ստուգաբանություն (թերեւս)
թերեւս ծագմամբ նույնն է ոստ «ճյուղ» բառի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոստնուլ,
ոստել,
ոստոստել,
ընդոստ,
որոտընդոստ,
դիւրոստոյց,
կարծոստ,
առոստ
Էջ 605, սյունակ 1
ՈՍՏՂ
«սոսնձապատ ճյուղ թռչուն որսալու համար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
ոստ «ճյուղ» բառի հետ նույնը՝ աճած -ղ-ով։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 605, սյունակ 1
ՈՏՆ
-ին, -ամբ, ոտք, -ից
«ոտք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pod-
«ոտք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pod-m-)
*pod-/pəd- արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոտնակապ,
ոտնակապել,
ոտնառ,
ոտնատեղի,
ոտանաւոր,
հետիոտն,
անոտք,
լեռնոտեայք,
անոտեայ,
քարըմբռոտել,
ոտնաձայն,
խոչընդոտն,
ճիոտն,
արագոտն,
եղնոտն,
բազմանոտանի,
չորքոտանի,
երկոտանի,
երեքոտանի,
եռոտանի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pad
ավ.
paθ-
հուն.
πούς (սեռ. ποδός)
գոթ.
fōtus
խեթ.
pata- «ոտք»
Մատենագիտություն
H. AG 482;
Աճ. ՀԱԲ 573-574
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։