Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«բաղ» որոնման արդյունք՝ 3993 բառահոդված · Էջ 93 / 400
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 203, սյունակ 1 Էջ 203
ԴՈՒՄ (դմոտ) «հարբուխ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ չաղաթ. dumagu
Աղբյուր՝ թաթար. tumav
Աղբյուր՝ թրք. tumagi
Փոխառություն թյուրք-թաթարական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դմոտ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 683
Էջ 204, սյունակ 1 Էջ 204
ԴՈՒՆՉ «ռունչ, մռութ, քիթ ու բերան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
թերեւս ընդ-ունչ ձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դնչակալ, դնչափոկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 656
Էջ 204, սյունակ 1 Էջ 204
ԴՈՒՌՆ (դրան, դրունք), դրանց, դուրք, դուրս, դրաց «դուռ. լեռնանցք, պալատ, սպասավոր, գրքի գլուխ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhuer- «դուռ»
Բնիկ հնդեւրոպական *dhuer- «դուռ» հիմքից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դռնապան, դռնպան, դռն(ա)բաց, դռնբացեք, դռնակ, բազմադուռն, անդրուռն, նախադուռն, վերնադուռն, մայրադրունք, դրանիկ, դրանդ(ի), դրաց-ի, դրակից, ի դրուստ
Նոր՝
դրսեցի, դրսեւորել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. dvára
հզն. հյց. dúrah
հուն. θύρα
h. բրետ. dor
կոռն. dor
հ. վ. գ. turi
լիտվ. durìs
հ. սլ. dvьri «դուռ»
Մատենագիտություն
H. AG 440; Աճ. ՀԱԲ 685
Էջ 204, սյունակ 1 Էջ 204
ԴՈՒՍՏՐ (-եր, -երք, -երց կամ -երաց) «դուստր, աղջիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhughter- (անմիջական նախաձեւ՝ *dhukter-)
Բնիկ հնդեւրոպական *dhukter-՝ ավելի նախնական *dhughter- ձեւից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դստ(ե)րագիր, դստրասէր, դստրիկ, խոստովանադուստր
Նոր՝
արքայադուստր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. duhetár
ավ. dugədar
պ. duxt(ar)
հուն. θυγάτηρ
գոթ. dauhtar
հ. պ. dьšti, -ere
բոխ. Ա tkācer
Մատենագիտություն
H. AG 440; Աճ. ՀԱԲ 686
Էջ 204, սյունակ 1 Էջ 204
ԴՈՒՐ I ոյ «հյուսնի կտրոց, դուր»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դրաձակ
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՈՒՔՍ (-ի) «դուքս, իշխան, մահմեդական կրոնապետ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. δούξ < լատ. dux
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դքսութիւն
Նոր՝
դքսական, դքսուհի
Մատենագիտություն
H. AG 346; Աճ. ՀԱԲ 688
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՈՓԵԼ «դոփել, ոտքը գետնին խփել, կոփել, բախել»
Բնաձայն (թերեւս)
տոփել բայի (տե՛ս) բարբառային ձայնեղացած ձեւը: Աճառյանը համարում է բնաձայնական կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դոփիւն, դոփումն
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 688
Տե՛ս նաեւ
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՊԻՐ (-ի, -աց) «դպիր, ատենադպիր, քարտուղար, գրագիր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. dipīr
Աղբյուր՝ պ. dabīr
Փոխառութիւն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դպրութիւն, դպրապետ, դպրանոց, դպրոց, դիւանադպիր, ատենադպիր
Նոր՝
դպրատուն, դպրոցական, դպրոցաւարտ
Մատենագիտություն
H. AG 347; Աճ. ՀԱԲ 689
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՌՆՉԵԼ (-իլ) «թնդացնել, դողդոջացնել», «ականջը կանչել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dhrēn- (անմիջական նախաձեւ՝ *dhrēnkiō-)
Աճառյանը համարում է հայկական բնաձայնական կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դռնչիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ. drēch «երգ, պատմութիւն» (<*dhrenkta)
սլովեն. drok «սանդղակոթ, թակ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 256; Աճառյանը (ՀԱԲ) 689
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՌՈՅԹ (դռութ, դռոթ, դրուդ, գրոհ-ի ազդեցութեամբ՝ դրոհ) «խմբային հարձակում, գրոհ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dhers- «համարձակվել, հանդգնել, հարձակվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhērs >դր) -ոյթ ածանցով
Աւելի քիչ հաւանական է բխեցնել *dher- «քրթմնջալ, թնդալ» բնաձայնական արմատից՝ r-ի սաստկական բնոյթի փոփոխութեամբ ու-ի:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դրոթել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. dharṣati «համարձակ է, հանդգնում է»
հուն. θάρσος «համարձակութիւն»
գոթ. gadaursan «համարձակվել»
հ. անգլ. gedyrst «համարձակութիւն»
հուն. θόρυβος «աղմուկ, ճիչ»
գոթ. drauhts «արշաւանք»