Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«բաղ» որոնման արդյունք՝ 3993 բառահոդված · Էջ 92 / 400
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 201, սյունակ 1 Էջ 201
ԴՆԵԼ (*դի-ն-ել, ե-դ «դրեց») «դնել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhē- «դնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhē-n-)
հմմտ. հ. հնդկ. dádhāti «դնում է» (a-dhā-t- հայ. եդ), հուն. τίθημι «դնում եմ», ռուս. деть (ներկա 1-ին դ. дену, հայ. դնեմ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիր, դրական, բանադրել, բարեդիր, գեղեցկադիր, գլխադիր, դիմադրել, խորյադիր, խաւարադիր, որոգայթադիր, ունկնդիր, ենթադրել, ձեռնադրել, ըն-տիր
Նոր՝
հիմնադիր, մեծադիր, պարտադիր, փոքրադիր, բաղադրել, բաղադրիչ, բաղադրութիւն, համադրել, համադրական, համադրութիւն, կետադրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. dádhāti «դնում է» (a-dhā-t- հայ. եդ)
հուն. τίθημι «դնում եմ»
ռուս. деть (ներկա 1-ին դ. дену, հայ. դնեմ)
Մատենագիտություն
H. AG 439; Աճ. ՀԱԲ 675-676
Էջ 201, սյունակ 1 Էջ 201
ԴՇԽՈՅ (դժխոյ) (դժխոյ) «թագուհի»
Փոխառություն (հավանաբար)
իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դշխոյութիւն
Էջ 201, սյունակ 1 Էջ 201
ԴՈՂ -ի, -ից «դող, սարսուռ, ալիքաձեւ երաժշտական մի խաղ» (երաժշտական)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dhel- «դողալ, դողդողալ, երերալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhol-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *dhol- ` *dhel- «դողալ, դողդողալ, երերալ» արմատից հայ-գերմանական, նեղ՝ հայ-սկանդինավյան զուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դողալ, դողացուցիչ, դողումն, դողն-ի, դողան-ի, դողդոջ, դողդոչ, դողդոջել, դողդոջոտ, դողդոջուն, դողդոջումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
շվեդ. բրբ. dilla «թափահարել, տարուբերել»
նորվ. բրբ. dalla, dulla «վարգել, մանրաքայլ գնալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 677; Pok. IEW 246
Տե՛ս նաեւ
Էջ 202, սյունակ 1 Էջ 202
ԴՈՅԶ(Ն) «քիչ, մի քիչ, սակավ, աննշան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dheugh- «շոշափել, դիպչել»
Թեեւ հնչյունապես համապատասխանում է հնդեւրոպական *dheugh- «շոշափել, դիպչել» արմատին, բայց իմաստային կապը կասկածելի է («նպատակակետ, կետ» միջանկյալ օղակո՞վ)։ Էլ ավելի հեռու է մնում *dheu- «փոշի, ծուխ» արմատը, թեեւ «փոշի» իմաստից հնարավոր է «մանր» եւ ապա՝ «քիչ, սակավ» իմաստների ածանցվելը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դոյզնագիտ, դոյզնաբար, դոյզնաքնեայ
Էջ 202, սյունակ 1 Էջ 202
ԴՈՅԼ (ուշ՝ -ոյ, -ի, -ից) (դուլ, դօլ, դուդ) «ջրաման, դոյլ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ իրանական աղբյուր (՞) (թերեւս)
Աղբյուր՝ մ. պ. dōl (թերեւս) «ջրհոս (կենդանակերպ)»
Աղբյուր՝ պ. dōl (թերեւս) «դոյլ»
Աղբյուր՝ ասոր. daul-ā (թերեւս) «դոյլ»
Իրանական dōl-ի աղբյուրը թերեւս ասորերենն է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դոյլել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 678-679
Էջ 202, սյունակ 1 Էջ 202
ԴՈՐԱԿ -ի, -ից «մի հեղուկաչափ» (բրբ. «փոքր կուժ»)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական աղբյուր (՞)
Աղբյուր՝ մ. պ. dōrak
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դորակաձեւ
Մատենագիտություն
H. AG 144; Աճ. ՀԱԲ 680
Էջ 202, սյունակ 1 Էջ 202
ԴՈՐՍՈՎԻԼ «քաղցից նվաղել»
Անստույգ (թերեւս)
Թերեւս կազմված է սովիլ բայիից՝ դոր- անծանոթ բաղադրիչով
Էջ 203, սյունակ 1 Էջ 203
ԴՈՒԺ (-ի, -ից) «վայրենի, բարբարոս»
Անստույգ (՞)
Հավանաբար խուժ (խուժաստանցի) ցեղի անունից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խուժադուժ, խժդուժ, դժակ, դժական, դժականութիւն, դժաբան, դժուարաբան
Էջ 203, սյունակ 1 Էջ 203
ԴՈՒԼ «դադար, հանգիստ, պատվեր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dheu- «պտտվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhūl-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *dhūl-՝ *dheu- «պտտվել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ղլալ, դղալ, անդուլ, անդուլութիւն
Նոր՝
գործադուլ, գործադուլաւոր, դասադուլ, հացադուլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. dvelja «պահել, մնալ»
հ. վ. գ. twallen «պահել, ուշացնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 682
Էջ 203, սյունակ 1 Էջ 203
ԴՈՒԽՏ ««դուստր, աղջիկ» (հատուկ անուններում)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. duxt
Աղբյուր՝ պ. duxt
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ իրանական բաղադրություններում:
Մատենագիտություն
H. AG 144; Աճ. ՀԱԲ 682