Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«արմ» որոնման արդյունք՝ 2355 բառահոդված
· Էջ 92 / 236
Էջ 316, սյունակ 1
ԽԱՆՁ
(խանձ)
«այրվածահոտ, հրդեհ, վառելիք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kend-
«լուսավորել, վառվել, այրվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khndio-)
ռնգայինից հետո խուլ/ձայնեղ (ծ/ժ) անցմամբ
արմատից՝ ռնգայինից հետո խուլ/ձայնեղ (ծ/ժ) անցմամբ։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 329) խանձ-ից է բխեցնում խազ «ցանկացող, մոլյալ», որ իրանական ծագում ունի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խանձել,
խանձիլ,
խանձոց,
խանձառ,
խանձատ,
խանձող,
խանձողի,
խանձիք,
խանձրահոտ,
խանձրահոտիլ,
խանձրահամ,
խանձրահամութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
candati «լուսավորում է»
հուն.
κανδαρος «ածուխ»
լատ.
candeō «սպիտակ լինել, փայլել, բոցավառվել, շիկանալ»
կիմր.
cann «սպիտակ, լուսավոր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 331
Տե՛ս նաեւ
Էջ 316, սյունակ 1
ԽԱՆՁԱԼ
(խանձալ)
«պարծենալ, պանծալ»
(բբ)
Անստույգ (հավանաբար)
ծագում է խանձ արմատից՝ իմաստի անցմամբ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 317, սյունակ 1
ԽԱՇԱՐ
«ձող, ցից, նեցուկ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ վրաց. xašari
(ինչ-որ աղբյուրից)
«նեցուկ, ցից»
Աղբյուր՝ արաբ. hšr
(ինչ-որ աղբյուրից)
«ի մի հաւաքել»
Փոխառութիւն ինչ-որ աղբիւրից, որտեղից նաեւ վրաց. xašari «նեցուկ, ցից»։ Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 333) Մառի հետ միասին հասկանում է որպէս «մարդկային բազմութիւն»։ Այս դէպքում կարելի է ենթադրել արաբ. վաղ փոխառութիւն՝ hšr «ի մի հաւաքել» արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
xašari «նեցուկ, ցից»
Մատենագիտություն
Աճառեան 333
Էջ 317, սյունակ 1
ԽԱՇՆ
(-շին, -շինք, -շանց)
«ոչխարների կամ այծերի հօտ»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Ծագումն անհայտ է (ենթաշերտային բա՞ռ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաշնադարման,
խաշնասիրութիւն,
խաշնարած,
խաշնարատ,
խաշնաւէտ,
խաշնդեղ,
խաշնտես,
խաշնահաւ
Էջ 317, սյունակ 1
ԽԱՉ
(խայչ, խէչ), -ի, -ից
«խաչ, խաչափայտ. (փխբ.) վիշտ, չարչարանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *khet-
«փայտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khotiō-)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ai-d/t-
«խփել, բռնցքահարել, հրել, խփել»
Աղբյուր՝ թրք. խաչագող
(թերեւս)
Աղբյուր՝ թրք. խաչդուռ
(թերեւս)
Աղբյուր՝ թրք. խաչեղբայր
(թերեւս)
Աղբյուր՝ թրք. խաչերկաթ
(թերեւս)
Աղբյուր՝ թրք. խաչմերուկ
(թերեւս)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *khotiō- *khet- «փայտ» արմատից։ Ջահուկեանը (ՀԼՊ 147) միացնում է հնդեւրոպական *(s)k(h)ai-d/t- «խփել, բռնցքահարել, հրել, խփել» արմատի հետ՝ նրա համար նշելով ձայնաւորման եւ ձայնդարձի տարբեր տիպեր։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաչական,
խաչակիր,
խաչակից,
խաչել,
խաչելութիւն,
խաչամահ,
խաչափայտ,
խաչապան,
խաչկրան,
խաչվերաց,
խաչարձան,
խաչքար,
խաչագող,
խաչդուռ,
խաչեղբայր,
խաչերկաթ,
խաչմերուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
xada «ուղիղ եւ երկար ճիւղ, ձող, կախաղան» ((հայ-իրանական զուգաբանութիւն))
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 334;
Լիդեն None;
ՀԼՊ 147
Տե՛ս նաեւ
Էջ 318, սյունակ 1
ԽԱՌ
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«ոլորել, ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khr- (*khror-, *khər-))
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խառամանել,
խառոմանել,
խառնամանել,
խառան,
խառնել,
խառնածիգ,
խառիսախոտ,
խառատել,
խառատումն,
խառել,
միգախառն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κυριος «ծուռ»
հուն.
κορωνος «ծուռ, ոլոր»
լատ.
curvus «ծուռ, ոլոր»
ռուս.
сорточки «պպզած»
Էջ 319, սյունակ 1
ԽԱՐԱՄ
«հալվածքի մնացորդ»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«կեղտագույն, գորշագույն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ker-/*k'er-)
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *ker-/*k'er- «կեղտագույն, գորշագույն» արմատի հետ... Քիչ հավանական է կապը նաեւ խարել «այրել, դաղել» բայի հետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kardama «կեղտ, աղբ»
հ. վ. գ.
uoz
հ. սաքս.
hrot «մուր, մրուր»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 320, սյունակ 1
ԽԱՐԱՏԻԼ
«կարծրանալ (մորթի մասին)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kar-
«պինդ, կարծր»
*k/kh անցմամբ
Եթե կապ չունի խարել «այրել, դաղել» արմատի հետ, ապա ծագում է հնդեւրոպական արմատից:
Էջ 320, սյունակ 1
ԽԱՐԱՓ
I
«խորխորատ» կամ «որոգայթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khorəph-)
*k/kh անցմամբ
Եթե ուղղելի չէ խարխափ կամ խարակ, ապա ծագում է հնդեւրոպական արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
scræf «քարայր, խոռոչ, խորշ»
Էջ 320, սյունակ 1
ԽԱՐԱՓ
II
«կերկերուն (°)» կամ «խռպոտ (°)»
Բնաձայն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«կերկերուն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *knorəph-)
*k/kh անցմամբ
հնդեւրոպական՝ բնաձայնական (խռպոտ ձայների համար) արմատից: Կարող է լինել եւ ինքնուրույն բնաձայնական կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարափաձայն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
krpatē «ողբում է»
լատ.
crepō «հնչել»
հ. վ. գ.
hraban «ագռավ»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։