Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ող» որոնման արդյունք՝ 1700 բառահոդված · Էջ 91 / 170
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 452, սյունակ 1 Էջ 452
ՀԱՐԿ III «հարկ, տուրք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *harga- «հարկ, տուրք»
Աղբյուր՝ ավ. harǝk- «հարձակվել»
Bailly, DKS 469 (հետագա համեմատությունները կասկածելի են): Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 60) միացնում է հարոյ, հարկ-անելի եւ հարկաւոր-ի հարկ արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարկահան, հարկաժողով
Մատենագիտություն
DKS 469; Աճ. ՀԱԲ 60
Էջ 452, սյունակ 1 Էջ 452
ՀԱՐԿԻՔ «մի լուծ եզ, լուծ, ակոս»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *perg- «ձող, բուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *prig-io-) սկզբնապես «կտրված բուն»
թերեւս բաղարկված հերկ բառի հետ:
Էջ 452, սյունակ 1 Էջ 452
ՀԱՐՄՆ (-ին, -ունք) «հարս»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *perk- «հարցնել, խնդրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *prk-)
որտեղից նաեւ հարց:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարսնութիւն, հարսնանալ, հարսնեղբայր, հարսանիք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. procus «փեսացու, աղջիկ ուզող»
գոթ. fraihnan «հարցնել»
Մատենագիտություն
H. AG 464; Աճ. ՀԱԲ 62
Էջ 453, սյունակ 1 Էջ 453
ՀԱՒ III (-ի, -աց) «սկիզբ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *paus- «թողնել, բաց թողնել, արձակել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւանալ, հաւնումն, հավակ, դեռահավակ, դառնահավ, հավակավ, չարահավ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. παύω «պահել, դադարեցնել, վերջացնել»
լատ. pausa «դադար»
հ. սլ. pustiti «թողնել, բաց թողնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 67
Էջ 453, սյունակ 1 Էջ 453
ՀԱՒԱՆ I (ուղ` -ի, -ից) «հավանություն, հավանող»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (թերեւս, բուն աղբյուրը չի հավաստված)
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւանիլ, հաւանընկեր, հաւանութիւն, անհաւան, դիւրահաւան, դժուարահաւան, 미ահաւան, ինքնահաւան
Էջ 454, սյունակ 1 Էջ 454
ՀԱՄԱՈՒ (հավարի) «գետառ, մայր գետ, ճյուղավորվող գետ»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե որեւէ կապ ունենա հնդեւրոպական *auer- «ջուր, անձրեւ, գետ» արմատի հետ
Էջ 454, սյունակ 1 Էջ 454
ՀԱՄԱՍԱՐ ուշ՝ -ի, -ից, -աց «հավասար, նման, միատեսակ, ընդհանուր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *hāvasār
հմմտ. պրթ. hāv(a)sār
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւասարել, հաւասարորդ, հաւասարութիւն, հաւասարակշիռ, համահաւասար, զուգահաւասար, չաւասարի
Նոր՝
հաւասարակշռութիւն, հաւասարակողմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրթ. hāv(a)sār
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 69; Ջահ. ՀԼՊ 531
Էջ 454, սյունակ 1 Էջ 454
ՀԱՎԱՏ -ոյ (աւատ) «հավատ, կրոն, հավատարմություն, վստահություն, ստուգություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ խոտա-սակ. hot < *fra-vat-), սողդ. awat «հավատ» «կարողանալ, ի վիճակի լինել»
հմմտ. խոտա-սակ. hot «կարողանալ, ի վիճակի լինել» (<*fra-vat-), սողդ. awat «հավատ»: - Bailey, DKS 1, 498: Ջահուկյանը նախապես ենթադրել է բնիկ հնդեւրոպական ծագում՝ *hau-` *au- «զգալ, հասկանալ» արմատից, բայց հետո (ՊԲՀ 1995) հանգում է իրանական ծագման վարկածին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւատաւոր, հաւատարիմ, հաւատարմութիւն, առհաւատչեայ, անհաւատ, թերահաւատ, ճշմարտահաւատ, միահաւատ, դիւրահաւատ
Նոր՝
հաւատաբնակական, հաւատաքննութիւն, հաւատուրաց, հաւատալ, չաւատալ, չաւատալի, աւատապետ, աւատական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոտա-սակ. hot «կարողանալ, ի վիճակի լինել» (<*fra-vat-)
սողդ. awat «հավատ»
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 498
Էջ 454, սյունակ 1 Էջ 454
ՀԱՏ I (հօտ) «հոտ, ոչխարների կամ ուրիշ կենդանիների խումբ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pā- «սնել, արածեցնել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւտապետութիւն, հաւտարած, հաւտերեց, հաւտաժողով, հաւտարան, հօտաղ
Էջ 455, սյունակ 1 Էջ 455
ՀԵԶ -ոյ «հեզ, խոնարհ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *seg'h- «պահել» (անմիջական նախաձեւ՝ *seg'ho-)
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *seg'ho- ` *seg'h- «պահել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
Նոր՝
հեզանալ, հեզութիւն, հեզիկ, հեզասահ, հեզաշունչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավեստերեն haz- «իրեն հաղթող, զսպող»