Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«մի» որոնման արդյունք՝ 2396 բառահոդված · Էջ 91 / 240
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 338, սյունակ 1 Էջ 338
ԽՈԽՄ ««անվթար. անփորձ» (ԲՀ)»
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոխմիկ
Էջ 338, սյունակ 1 Էջ 338
ԽՈԽՈՄ (-ի, -աց) (խոխում, խոհում, սխալմամբ` խոխումն` ԲՀ) «խոր ձոր, ձորձոր, առվամեջ, հոսանքի անցած տեղ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ խեթ. hunhumarri (թերեւս) «հոսանք, հեղեղ, ալիք»
Աղբյուր՝ խեթ. hunhuan (թերեւս) «հոսանք, հեղեղ, ալիք»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 386) բխեցնում է կովկասյան աղբյուրից (խումից), բայց հավաստի զուգահեռներ չկան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոխոմել, խորախոխոմ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 386
Էջ 338, սյունակ 1 Էջ 338
ԽՈԿ (-ի, -աց) «միտք, խոհ, մտածող, խորհող»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
Աղբյուր՝ մ. պ. hōk «միտք, բնավորություն, տրամադրություն»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոկումն, խոկասեր, նախախոկումն, խոկալ
Էջ 339, սյունակ 1 Էջ 339
ԽՈՀԱԼ «մի չար ոգի»
Անստույգ (՞)
Ծագումն անհայտ է: Թերեւս խոհ-(՞) + ալ «մի չար ոգի»:
Էջ 339, սյունակ 1 Էջ 339
ԽՈ(Ղ)ԽՈՂԵԼ (խոխոխել) «խողխողել, սպանել, մորթել, չարաչար սպանել»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel- «կտրել» *k>*kh անցմամբ՝ որպես կրկնավոր կազմություն
հ.-ե. արմատ՝ *kel- «խփել, կտրել»
Աղբյուր՝ խեթ. hulhuliia (ավելի քիչ հավանական է) «կռվում սպանել»
Թերեւս փոխառութիւն՝ խեթ. hulhuliia «կռվում սպանել»։ - Ջահ. ՀԼՊ 314։ Ավելի քիչ հաւանական է անմիջապէս բխեցնել հնդեւրոպական *(s)kel- «կտրել» արմատից (հմմտ. նաեւ *kel- «խփել. կտրել») *k>*kh անցմամբ՝ որպէս կրկնաւոր կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խողխողումն, խողխողիչ, սրախողխող, սրախողխողել, բազմախողխող, կիսախողխող, նորախողխող
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 314
Էջ 339, սյունակ 1 Էջ 339
ԽՈՃ- «խոզ»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ քարթվելական *yoĵ (՞) (ինչպիսի՞ն է կապը խոզ բառի հետ)
Փոխառութիւն քարթուելական՝ զանջան աղբիւրից՝ *yoĵ: հմմտ. մեգր., ճան. yeĵi:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոճկոր, խոջքոր, խոճկորակ, խոջքորակ, խոշկորակ, խոզքորակ, հոզքորակ, խոճկորուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մեգր. yeĵi
ճան. yeĵi
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 389; Ջահ. ՀԼՊ 595
Տե՛ս նաեւ
Էջ 339, սյունակ 1 Էջ 339
ԽՈՅ (-ոյ, -ի, -ից, -(ե)անք, -աւք) «խոյ, արու ոչխար, մի կենդանակերպ, պատերազմական հին մի գործիք»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *khoti- բխեցվում է Պետերսոնի կողմից
Աղբյուր՝ չաղաթ. goy (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աղբյուր՝ թրք. koy (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աղբյուր՝ ավար. kuy (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Փոխառութիւն, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած: հմմտ. (թիւրք.) չաղաթ. goy, թրք. koy, կովկ. աւար. kuy (փոխառութիւն թիւրք. աղբիւրի՞ց): Պետերսոնը, KZ 40, 200, բխեցնում է հնդեւրոպական աղբիւրից՝ համեմատելով իռլ. cit, cetnayt «ոչխար» բառերի հետ, բխեցնելով *khoti- ձեւից եւ հայերենից համարելով թիւրքական ձեւերը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոյակ, խոյակաւոր, խոյալ, խոյանալ, խոյաթիթ, խոյայթիթ, խոյեղջիւր, եզնախոյ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
իռլ. cit «ոչխար»
իռլ. cetnayt «ոչխար»
Մատենագիտություն
KZ 200
Էջ 340, սյունակ 1 Էջ 340
ԽՈՆԱՐՀ (խոնահ), -ի, -աց, ուշ` նաեւ -ից «ցած, ներքեւ, ծնրադիր, կոր, համեստ, հեզ, հլու, նվաստ, աղքատ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *hu-āna-ra>xo (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
աղբյուրից (հմմտ. -րհ), բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: Ըստ Հ. Բեյլիի (DKS 188), վերականգնելի է *hu-āna-ra>xo իրանական նախաձեւ, որտեղից` hu-ā > xo:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոնարհիլ, խոնարհութիւն, խոնարհաբար, խոնարհագնաց, խոնարհամիտ, խոնարհահակ, նախախոնարհ
Մատենագիտություն
DKS 188
Էջ 341, սյունակ 1 Էջ 341
ԽՈՆՋԱՆ (խոնճան), -ունք «վարտիքակապ»
Ծագումն անհայտ է (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *kenk- «գոտեորել, կապել»
Թերեւս նոյնն է խոնջան (խոնճան) «վարտիքի կապ» բառի խոնջ-ի (խոնճ-ի) հետ: Որեւէ կապ կա՞ այս բառի եւ հ. հնդկ. káñcate «կապում է» բայի միջեւ (<հնդեւրոպական *kenk- «գոտեորել, կապել»)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. káñcate «կապում է»
Էջ 341, սյունակ 1 Էջ 341
ԽՈՇԱԿ «դատարկ հասկ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. hošag «հասկ»
Փոխառություն միջին իրանական աղբյուրից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 395