Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եղ» որոնման արդյունք՝ 1998 բառահոդված · Էջ 91 / 200
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 360, սյունակ 1 Էջ 360
ԾԱՍՔԵԼ (ծասկել) «ծամել, ծամծմել, բամբասել, զրպարտել, կործանել, խեղճացնել, թշուառացնել»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծասքողական, ծասքումն, անծասքելի
Էջ 360, սյունակ 1 Էջ 360
ԾԱՒԱԼ (-ի, -աց) «ծաւալ, սփռուածք, տարածում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'eu- «շտապեցնել, շտապել»
Իմաստով հեռու է հնդեւրոպական *g'eu- «շտապեցնել, շտապել» արմատից։ Միւս կողմից՝ անհայտ է հարաբերութիւնը բաւալ, տապալ, ճապաղ բառերի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծաւալիլ, ծաւալանալ, ծաւալումն, բոցածաւալ, լայնածաւալ, խաղաղածաւալ, լուսածաւալ, ծաղկածաւալ, գեղեցկածաւալ, գերածաւալ, ծովածաւալ
Նոր՝
ծաւալուն, ընդարձակածաւալ, меծածաւալ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 361, սյունակ 1 Էջ 361
ԾԵՃԵՂՖՆ (ծեճեղն) «վանդակ» ((ԲՀ))
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ: Ծագումն անհայտ է:
Էջ 361, սյունակ 1 Էջ 361
ԾԵՐՊ -ի, -ից «ծերպ, ճեղք»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *g'ep(h)- «ծնոտ, բերան» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'ebh-)
կապը հնդեւրոպական *g'ep(h)-, *g'ebh- «ծնոտ, բերան» արմատի հետ (հմմտ. ավ. zafar/n «բերան, երախ»), ինչպես կարծում է Հյուբշմանը, KZ 23, 389 (չի ընդունում Աճառյանը ՀԱԲ 2, 453):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծերպել, քարածերպ, որմածերպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. zafar/n «բերան, երախ»
Մատենագիտություն
KZ 389; Աճ. ՀԱԲ 453
Էջ 362, սյունակ 1 Էջ 362
ԾԻԱԾԱՆ (ծիածանդ «օդերեւույթ») «ծիածան»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'ēi- «ծլել, ծաղկել»
Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական արմատի հետ, որտեղից ծագում է լիտվերեն բառը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծիածանածավալ, ծիանածավալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. ziedas «ծաղիկ, օղակ, մատանի»
Էջ 362, սյունակ 1 Էջ 362
ԾԻԼ (-ոյ) (ծիղ, ձեղ, ծիլդ «խոխիվ») «ծիլ, ընձյուղ, բողբոջ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ēi- «ծլել, ծաղկել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'l-lo-)
այլեւ թերեւս ծլիկ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծլել, ծլարձակություն, ծլածել, զարեձեղ, հաստաձեղ, ծղոտ, ծլիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ. keinan «ծիլ արձակել, բողբոջել»
լատվ. ziēdi «ծաղկել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 355-356
Էջ 362, սյունակ 1 Էջ 362
ԾԻՃԱԿ «տաքդեղ» (բրբ.)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ վրաց. cicaka
Մատենագիտություն
Մալխասյանց, ՀԲԲ 337
Էջ 362, սյունակ 1 Էջ 362
ԾԻԾԱՌՆ (-ռան) (ծիծեռն, ծիծեառն) «ծիծեռնակ, մի համաստեղություն» (աստղագիտական)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'ar- «բնաձայնական» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'oíg'aron-) կրկնավոր
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծիծառնուկ, ծիծեռնակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ou. zarin «երգել»
ou. zarun «երգել»
հուն. γῆρυς «ձայն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 456; Pok. IEW 352
Էջ 362, սյունակ 1 Էջ 362
Ծ(Ի)ՄԵԼ (զիմել) «ագռավաբանջար, կատվաբույթ» (բուսաբանական)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ վրաց. jumela (բուն աղբյուրը չի հավաստված) «հավակատար»
Աղբյուր՝ վրաց. camali (բուն աղբյուրը չի հավաստված) «դեղ»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 464) նշում է կովկասյան (քարթվելական) երկու հնարավոր աղբյուր: Նման են հնչում նաեւ ռուս. жасминда «հավակատար» եւ հայ. շոմին «ծմել, սպանախ» բառերը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս. жасминда «հավակատար»
հայ. շոմին «ծմել, սպանախ»
Մատենագիտություն
Աճառյան (ՀԱԲ) 464
Էջ 363, սյունակ 1 Էջ 363
ԾՆԱՆԻՄ
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'en- «ծնել»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *g'en- «ծնել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծնանիլ, ծնանելի, ծնութիւն, ծնելի, ծնուցիչ, ծնաղ-ք, ծնաւդանարգու, ծնունդ, ծննդական, ծննդաբախտ, բազմածին, միածին, անծին, ընդածին, բնածին, դժուարածին, եաւթնածին, երկրածին, ինքնածին, բազմածնունդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
h. հնդկ. jana «ցեղ»
h. հնդկ. janati «ծնում է»
հուն. genos «ցեղ»
գոթ. kuni «ցեղ»
Մատենագիտություն
H. AG 456; Աճ. ՀԱԲ 457