Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«արմ» որոնման արդյունք՝ 2355 բառահոդված · Էջ 91 / 236
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 313, սյունակ 1 Էջ 313
ԽԱՂՏ II «կտորտանք, փշրանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kel- «խփել, ջարդել, կոտորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khldo-) k/*kh անցմամբ
հմմտ. նաեւ *(s)kel - «կտրել»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. κλαδαρος «դյուրաբեկ, փխրուն»
լատ. clādēs «հաշմում, վնաս»
կիմր. cleddyf «սուր (երկսայր զենք)»
կիմր. cladd «փորում»
ռուս. колода «կոճղ, կոճղակտոր»
Էջ 313, սյունակ 1 Էջ 313
ԽԱՂՏԻ «խորամանկութիւն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kel- «խաբել, թոզ փչել, շողոքորթել» *k/kh անցմամբ (*khldiio > խաղտի)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ատտ. καλεω «կախարդել»
հուն. καληδων «կախարդուհի, գայթակղուհի»
լատ. calvor «խորամանկել, խաբել»
հ. վ. գ. huolen «խաբել»
Էջ 313, սյունակ 1 Էջ 313
ԽԱՃԱՐ «վայրի արմավ»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 313, սյունակ 1 Էջ 313
ԽԱՄԱՀԻ «երկաթափայլ, կարմիր երկաթաքար, հեմատիտ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. xumāhan
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 323
Էջ 314, սյունակ 1 Էջ 314
ԽԱՅԹ «խայթ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *khait- «խփել, բռնցքահարել, հրել, խփել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)k(h)ai-d/t-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խայթահար, խայթողութիւն, կարճախայթոց, չարախայթոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. caedō «խփել, կտրել»
լատ. cadō «խփել, կտրել»
մ. վ. գ. heie «թակ, փայտե մուրճ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 325; Pok. IEW 917
Տե՛ս նաեւ
Էջ 314, սյունակ 1 Էջ 314
ԽԱՅԾ «բիծ, բծավոր, փոքր տեղ, մի փոքր, պատառ, կտոր, խայծ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *khaidio- «լուսավոր, պայծառ» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kāi-d/t-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խայծոտ, խայծութիւն, խայծիլ, խայծուած, խայծող, խայծողիկ, խայծկեր, խայծաղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. kētá- «նշան»
հ. իսլ. heið «պայծառ երկինք»
հ. վ. գ. heitar «պայծառ, պարզ. զվարթ»
լիտվ. skaidrùs «լուսավոր. պարզ»
հայ. խայտ «խատուտիկ, պիսակավոր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 325
Էջ 314, սյունակ 1 Էջ 314
ԽԱՅՏ I «խատուտիկ, բծավոր, պիսակավոր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *khaid- «լուսավոր, պայծառ» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kāid/t-)
որտեղից նաեւ՝ խայծ (տե՛ս)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խայտուց, խայտացուցանել, խայտարղէտ, խայտարղետութիւն, խայտանկար, խայտապիսակ, խայտուած, խայտառակ, խայտառակամահ, խայտառականք, խայտառակել, խայտակն, գորշախայտ, գեղեցկախայտուց, կարմրախայտ
Նոր՝
խայտաճամուկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 326
Տե՛ս նաեւ
Էջ 315, սյունակ 1 Էջ 315
ԽԱՅՏ(ԱԼ) (խայտալ) «ուրախանալ, ցնծալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *khaid- «լուսաւոր, պայծառ» (անմիջական նախաձեւ՝ (s)kāi-d/t-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խայտալից, խայտախնդութիւն, խայտամահ, խայտումն, բացախայտալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. heitar
գ. heiter «պայծառ, պարզ, զուարթ, ուրախ»
հայ. խայտ
հայ. խայծ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 327
Էջ 315, սյունակ 1 Էջ 315
ԽԱՆԳԱՐ (խանկար) ««կռիւ, իրարանցում. խանգարուած, փչացած» (թրք. «մթագնած». «խակ». «ապաքինուած»)»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *ken- «սեղմել, կծմթել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khn-k-, *khn-g)
արմատի հետ (*khn-k-, *khn-g > խանգ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խանգարել, խանգարիչ, խանգարումն, դիւախանգարիլ, անխանգար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. hnekkja «հետ քշել, արգելակել»
Էջ 315, սյունակ 1 Էջ 315
ԽԱՆԴ (խանտ), -ոյ, -ի, -ից «ուժգին կիրք, եռանդ, սրտի բորբոքուածութիւն, գորով, սէր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *khand- «լուսաւորել, վառվել, այրվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kand-, *(s)kend-) ռնգայինից հետո տ/դ անցումով
արմատից (ռնգայինից հետո տ/դ անցումով)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խանդակաթ, խանդալ, խանդանի, խանդութիւն, խանդել, խանդեղնութիւն, խանդաղանի, խանդաղական, խանդաղիլ, խանդաղատ, խանդաղատիլ, խանդաղատութիւն, խանդաղատանք, չխանդաղատանք
Նոր՝
խանդավառ, խանդավառութիւն, խանդոտ, խանդոտիլ, խանդոտութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. candati «լուսաւորում է»
հուն. κανδαρος «ածուխ»
լատ. candeō
հինդկ. candra-
հուն. κανδαλος
հայ. խանդ