Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ահ» որոնման արդյունք՝ 1859 բառահոդված · Էջ 91 / 186
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 385, սյունակ 1 Էջ 385
ԿԱՊԻՏՈՆ (կապիտոյն, կապետոն) «գլխահարկ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. *καπιτον (κάπιτα) < լատ. capitum
Մատենագիտություն
H. AG 355; Աճ. ՀԱԲ 525
Էջ 385, սյունակ 1 Էջ 385
ԿԱՊՊԱԹԱ (կապպաթանի) «սալահատակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. γαββαθα
Եբրայերեն բառ հայերեն տառադարձությամբ՝ առնված հունարենի միջնորդությամբ՝ γαββαθα
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 527
Էջ 385, սյունակ 1 Էջ 385
ԿԱՌ I «կառուցում, կանգնեցում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʰā- «գալ, գնալ, ծնվել, երեւան գալ» իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ
բուն արմատական մասով կապված է կալ, կայ-, կանգ արմատների հետ եւ ծագում է *gʰā- «գալ, գնալ, ծնվել, երեւան գալ» արմատից՝ իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
-կառել, նաւակառել, կառուած, նաւակառու, ոտնակառել, կառուցանել, կառուցումն, կառոյց, ակնակառոյց, հաստակառոյց, երկնակառոյց, ինքնակառոյց, կալակառոյց, կանխակառոյց, կառչիլ, կարկառ, կառակոյտ, կարկառել, քարակարկառ, լեռնակարկառ, խեցակարկառ
Էջ 386, սյունակ 1 Էջ 386
ԿԱՌԱՀԱՍ «շնակռիվ» (ԲՀ՝ «կագշան»)
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
թերեւս բաղադրյալ բառ է, որի հաս-ը կարող է լինել հասանիլ բայի արմատը։
Էջ 386, սյունակ 1 Էջ 386
ԿԱՌՄՆԻ (կառնին) «փանդիռնահարների մրցում (մրմունջ՞)» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ։
Էջ 388, սյունակ 1 Էջ 388
ԿԱՏԱԳԱՀԵԼ (ԲՀ՝ նաեւ կատահակել) «կազդուրուել» կամ «քաջալերուել»
Անստույգ
Անստոյգ բառ։ Ծագումն անհայտ է։
Էջ 389, սյունակ 1 Էջ 389
ԿԱՏԻԿ (զթիկ) «կատիկ, մակալեզու»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ թաթար. kadyk «կոշտ, պինդ, ցցված»
հմմտ. թաթար. kadyk «կոշտ, պինդ, ցցված» > ռուս. кадык «ադամախնձոր»։
Մատենագիտություն
Ջահ. ԼՀԳ 20
Էջ 389, սյունակ 1 Էջ 389
ԿԱՐ I (-ոյ, -ի, -ից) «թոկ, լար, հող, կցում, կար, կարելը»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «միավորել, հավաքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *goro-) o-ձայնդարձ
կամ, որ, թերեւս, ավելի ճիշտ է, *ger- «պտտել, ոլորել» արմատից։ Աղայան, ԲՍՀ 81 (բայց ոչ՝ կարաւանդ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարել, կարան, կարկատել, կարկատան, կարկատումն, խորանակար, կաշկակար, մանրակարկատ, խրամակարկատ, հատակարկատ, կարոտել
Նոր՝
հնակարկատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. αγειρω «հավաքել»
լատ. grex, -gis «հոտ, կապոց, տրցակ»
լիտվ. gurgulas «խտություն, հանգույց»
լատվ. gùrste «վուշի կապոց»
հ. հնդկ. guná (grno) «թել»
հ. հնդկ. gárta «մարտակառքի նստատեղ (*«միջնատահյուս նստատեղ, կառագամբյուղ»)»
հ. իսլ. karmr «պատնեշ»
հ. շվեդ. karm «հյուսված թիկնակ»
հուն. γυργαθος «հյուսված կողով»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 81
Էջ 390, սյունակ 1 Էջ 390
ԿԱՐ II «կարողություն, ուժ, սաստկություն, շատություն, հնարավորություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պրթ. karī «ակտիվություն»
Աղբյուր՝ մ. պ. kar «ուժ ունենալ, ի վիճակի լինել, կարողանալ»
Ջահ. ՀԼՊ 528։ Մեյեն եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 542) համեմատում են սողդ. kaδi (kaδe) «շատ, կարի, հույժ» բառի հետ։ Բնիկ հնդեւրոպական *gʷer- «ծանր» արմատից (հուն. βριαρος «ուժեղ», հ. իռլ. brīg «ուժ, հզորություն, արժեք») ծագելու դեմ է խոսում ապիկար տիպի կազմությունը, որ ակնհայտ իրանական բնույթ ունի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարել, կարաւոր, կարատրիլ, կարութիւն, կարի, կարեպետ, կարեվէր, կարեւոր, տկար, տկարանալ, անկար, անկարելի, ապիկար
Նոր՝
տկարակազմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ. kaδi (kaδe) «շատ, կարի, հույժ»
հուն. βριαρος «ուժեղ»
հ. իռլ. brīg «ուժ, հզորություն, արժեք»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 528; Աճ. ՀԱԲ 542
Էջ 390, սյունակ 1 Էջ 390
ԿԱՐ(Ա)ԿԻՆ (-ի, -աց) (կարակն) «հյուսնի մի գործիք. կարկին. կամար»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. καρκίνος
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարակնահատ, կարակնաձեւ, կարակնակերտ, կարակնակերտութիւն, կարակնապէս, կարկնաբոլոր
Մատենագիտություն
H. AG 355; Աճ. ՀԱԲ 544