Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«լի» որոնման արդյունք՝ 1599 բառահոդված
· Էջ 90 / 160
Էջ 408, սյունակ 1
ԿԻՍ
-ի, -ից
«կախարդ, կախարդանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *keu-
«ուշադրութիւն դարձնել, նկատել, լսել»
Համեմատութիւնը հուն. γόης «կախարդ» բառի հետ (ՆՀԲ) կասկածելի է ձայնաւորման պատճառով. հուն. բառը ծագում է հնդեւրոպական *gou- «գոռալ, կանչել» արմատից եւ չունի -e- ձայնաւորում, որպէսզի տար կիս (*gēuk > կիս): Հնարաւոր է բառի իրանեան ծագումը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γόης «կախարդ» (կասկածելի է)
Էջ 408, սյունակ 1
ԿԼԱՓՆ
((բրբ. կլափ՝ կլափին անել, կլափին տալ), կլափել, կլամ)
«կզակ», «բերանը բացուխուփ անել», «բերանը բաց անել», «կոկորդի բերան»
(բրբ.)
Բնաձայն
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gleb(h)-)
Կարծես թե զուգահեռ ունի ն. գ. klaffen «բաց լինել» բայի մէջ, որ գալիս է հնդեւրոպական *gel- «գնդ(վ)ել» արմատի աճականով *gleb(h)- հիմքից (այս դէպքում կլամ ձեւը պիտի գար *gləm(bh)-ից), բայց հայերենում *g-ն *l-ից առաջ պիտի ընկնէր, եթէ չենթադրենք *gĕləm(bh) նախաձեւը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. գ.
klaffen «բաց լինել»
Էջ 408, սյունակ 1
ԿԼԻՄԱ(Յ)
(կղիմայ, կլեմ, կղեմ)
«աշխարհամաս, կլիմայական գոտի, կլիմա»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κλίμα
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կլիմայագէտ,
կլիմայագիտութիւն,
կլիմայական,
կլիմայավարժ
Մատենագիտություն
H. AG 358;
Աճ. ՀԱԲ 600
Էջ 408, սյունակ 1
ԿԼԻՐ
«առնանդամ»
Ստուգաբանություն
Էջ 409, սյունակ 1
ԿԼԿԼԵՑՆԵԼ
«կափկափել (արագիլի մասին)»
Բնաձայն
Բնաձայն կազմություն։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 600
Էջ 409, սյունակ 1
ԿԼՄՊՈՒՏԻԿ
«բակլա»
(բարբառային)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել, կլոր բան»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g(e)lemb-)
հիմքից՝ առանց *b-ի անկման
Բառի սկզբնամասը ակնհայտորեն կապված է կլմպ/բ-բարբառային արմատի հետ, որ, թերեւս, գալիս է հ.-ե. *g(e)lemb- հիմքից՝ առանց *b-ի անկման (հմմտ. Ջահ. ՀԼՊ 124)՝ *gel- «գնդ(վ)ել, կլոր բան» արմատից։ Սակայն կազմությունը լիովին պարզ չէ։
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 124
Էջ 409, սյունակ 1
ԿԾԻԿ
«կծիկ, կծկված, կուչ եկած, նվաճված»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gei-
«պտտել, ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gig-)
-իկ ածանցով
(*gig- (-իկ ածանցով) «պտտել, ծռել» արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. jihma-ga «ոլորագնաց», հայ. կէգն (*geigh-) եւ այլն` իմաստի նրբերանգով։ Ավելի քիչ հավանական է *gu-g-` *geu- «ծռել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կծկել,
կծկութիւն,
կծկատարագ,
կծկաթոռ
Նոր՝
կծկում
կծկում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jihma-ga «ոլորագնաց»
հայ.
կէգն (*geigh-)
լիտվ.
gùžas «կոնգոմ, ելունդ»
Էջ 410, սյունակ 1
ԿՂԵՄԱՅ
(կեղեմայ սխալմամբ` կրետայ)
«ուղղություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κλίμα
(ամենայն հավանականությամբ)
«ուղղություն»
նույնն է կլիմայ (կողիմայ) բառի հետ, որ ծագում է հունարենից` κλίμα, որ նշանակում է «աշխարհամաս, աշխարհի կողմ» եւ կարող էր բացատրվել որպես «ուղղություն»: Ամալյանը (ՀԱԲ 391) «ուղղություն» կարդում է «գողություն» եւ բխեցնում հուն. σλεμμα համիմաստ բառից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 391
Տե՛ս նաեւ
Էջ 410, սյունակ 1
ԿՂԹԵԼ
«հանգուցել, կապել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«սեղմ(վ)ել, գնդվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *glit- (°))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղթել,
կղթակապ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
clīpan «ամուր կացնել, ամրացնել, կախել»
հ. անգլ.
clida, cloda «սպեղանի, վերքին կպցվող բուժակտոր»
մ. վ. գերմ.
klīster «սոսինձ»
նորվ.
kēstra «սոսնձել, կացնել»
լիտվ.
glitùs «կպչուն»
Էջ 410, սյունակ 1
ԿՂՃԿԻԼ
«տխրել, հալումաշ լինել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷel-
«ծակել (ծակող) ցավ, տանջանք, մահ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷēlg̑-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
կեղել, կեղեբել
հ. վ. գ.
quelan «տանջվել»
լիտվ.
gėlà «ցավ, տանջանք»
չեխ.
žal «վիշտ»
ռուս.
жалеть «կարեկցել, խղճահարվել»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։