Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված
· Էջ 90 / 210
Էջ 328, սյունակ 1
ԽԵՑ
«կավե աման, խեցի, կտոր, խեցեմորթի պատյան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed-
«ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khed-sk-)
Վրացերենն ունի keci «կավ, թրծուփ կավ», որ, թերեւս, հայերենից է փոխառված` կ/խ հերթագայությամբ ներկայացված մի արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեցագործ,
խեցանման,
խեցակոյտ,
խեցակարկառ,
խեցատ,
խեցգետին(ն),
խեցբեկ,
խեցբեկագոյն,
խեցբեկոր,
զրախեց,
նշախեց,
խեցխեցի,
խեցի,
խեցկոյտ,
խեցեայ,
խեցեղէն,
խեցեմորթ,
պղնձախեցի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skhadatē «ճեղքում է»
հայ.
շերտ (<*skhed-ri)
լիտվ.
skedervà «բեկոր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 360
Էջ 328, սյունակ 1
ԽԵՒ
«հիմար, խենթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kebh-
«կտրել, ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khebh-)
խեւ °
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *(s)kebh- «կտրել, ճեղքել» արմատի հետ (*khebh- > խեւ °), որտեղից ծագում են հ. սլավ. xabiti, ռուս. խաբիտյ «փչացնել», չեխ, բրբ., սլովակ. chábit «հիմարացնել», չեխ. pochabý «խելագար, խեւ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեւ(ա)նալ,
խեւութիւն,
խեւուկ,
խեւաբար,
խեւանոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլավ.
xabiti
ռուս.
хабить «փչացնել»
չեխ.
pochabý «խելագար, խեւ»
Էջ 328, սյունակ 1
ԽԵՓ
«կարծր, պինդ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kep-
«կտրել, ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kheph-)
խեփ (°)
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *(s)kep- «կտրել, ճեղքել» արմատի հետ` *kheph- > խեփ (°)։ Չկան վստահելի զուգահեռներ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեփանալ,
խեփոր
Էջ 328, սյունակ 1
ԽԶԵԼ
(խուզ)
«պոկել, կտրել, խուզել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kēu-
«կտրել, անջատել, քերել, փորփրել, քչփորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khu-gh-)
ձայնդարձային ձեւ
որտեղից նաեւ` խուզել ձայնդարձային ձեւը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խզումն,
խզելի,
խզտել,
խզրատել
Տե՛ս նաեւ
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԵԺ
(խիժ, խեճ)
«խեժ, թանձր հյութ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khei-gh-)
k>kh անցմամբ
որպես «ծառից անջատված»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զագիխեժ,
խեժուկ (խեզ)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
skiesti (skiedžiu) «նոսրացնել, ջրիկացնել» (*-d աճականով լիով.)
ռուս.
цедить «քամել»
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԵԼ
(խիլ «եզր» ԲՀ)
«կողմ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kei-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khei-lo-)
k>kh անցմամբ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
խեշ «կողքին»
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԵՇ
«կողքին, մոտ, «մի խեցեմորթ»»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kei-t-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kheitio-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեշափառ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
skaidan «բաժանել, անջատել»
հ. վ. գ.
suida «սրի պատյան, բաժանում, սահման»
մ. վ. գ.
scheit «բաժանում, ջրբաժան»
մ. վ. գ.
schit «բաժանում, տարբերություն»
ռուս.
щит «վահան»
ռուս.
защитить «պահպանել»
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԻԶԱԽ
«խիզախ, համարձակ, ինքնավստահ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kē-
«շարժ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khēi-gh-)
*k>*kh անցումով (*khēi-gh-> xiz + -ախ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խիզախել,
խիզախական,
խիզախումն,
քաջախիզախ (քաջախիզգակ)
Նոր՝
խիզախօրէն
խիզախօրէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
syei, syen «հարձակվել»
հուն.
σευω «քշել, հալածել, նետել»
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԻԶԱՐ
«մեծ սղոց»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kei-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khēi-gh-)
*k>*kh անցմամբ եւ *-gh- աճականով
ավելի հավանական է փոխառություն լինելը, թեեւ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 364) ճանճ. (լազ.) xizari-ն փոխառություն է համարում հայերենից (ինչպես նաեւ քրդ. xəzar-ը)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խիզարել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ճանճ. (լազ.)
xizari-
քրդ.
xəzar-ը
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 364
Էջ 330, սյունակ 1
ԽԻԲ
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ai-t-
«խփել, հրել»
որտեղից նաեւ՝ խայթ, խէթ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խբել,
խբան,
խբումն,
խբալ,
խիբամայրի,
առխբել,
գաղտախբել,
ոտնխբի,
ծակախիբ,
ծառախիբ,
ամրախիբ,
կողախիբ,
խբնի
Նոր՝
խբանել
խբանել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 364
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։