Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 221, սյունակ 1
ԵՐԱՆ(Ի)
(-երան)
«երանություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *ran (iia-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 38) միացնում է երջանիկ-ին, որ կասկածով ընդունել ենք նաեւ մենք ՀԼՊ-ում, 145
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երանել,
երանություն,
երանախառն,
երանելի,
երանուհի,
բազմերան,
յոգներանեան,
երանիկ,
երնիկ,
երնեկ
Մատենագիտություն
Benveniste, REA 83;
Mayrhofer, KEWA 37;
Աճ. ՀԱԲ 38;
Ջահ. ՀԼՊ 145
Էջ 221, սյունակ 1
ԵՐԱՇՏ
(երեշտ), ուշ` -ի, -ից, -ոյ, -ու
«երաշտ, չորություն, անանձրեւություն, երաշտային, չոր, չորային»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *rašt
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երաշտություն,
երաշտահար,
երաշտահավ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
rašt
«շատ չոր»
(°)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 40
Էջ 224, սյունակ 1
ԵՐԷՑ
((երէց, իրից), -ու, -ուէ, -ամբ, -ունք, -անց, ուշ՝ -ոյ, -աւ, -ունիք, -ունեաց)
«ավագ քահանա»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երիցակից,
երիցանալ,
երիցանի,
երիցապետ,
երիցութիւն,
երեցութիւն,
իրիցութիւն,
երիցուկ,
իրիցուկ,
հացերէց,
աւագերէց,
բարձ-
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻԿԱՄՆ
(-ունք, -անց)
«երիկամ»
(սովորաբար անեզ. գործածությամբ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *streig-
«շերտ, այլեւ միջուկ, սիրտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *treig'hme-no-)
Թերեւս հնագոյն հայերէնից է փոխառեալ վրաց. tirkmeli «երիկամ» բառը, որի ընդհանուր ծագումը հայերէնի հետ նշել է Մառը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրուս.
strigeno
«ուղեղ»
սլավ.
*strьženь
«մեջտեղ, ուղեղ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ԼՀԳ 46
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻՆՋ
(-ոյ, -ու)
«էգ հորթ, մատաղ կով, կով»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'er-
«գլուխ, եղջյուր, եղջերավոր անասուն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k'rentio-)
հմմտ. հ. վ. գ. (h)rind «խոշոր եղջերավոր անասուն, տավար, եզ» (ըստ Պատրուբանյանի. մերժում է Աճառյանը, ՀԱԲ 2, 56, առանց հաշվի առնելու, որ *k'r-ով սկսվող նախաձեւի դեպքում *k'-ն կարող էր ընկնել, ինչպես k'l-ի դեպքում). (հմմտ. *k'luke-> լսել, *k'lu-ro> լուր)։ Ավելի քիչ հավանական է բխեցումը կենդանի նշանակող արմատից՝ որոջ բառի հետ միասին։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երնջ(ն)ակ,
երիժնակ,
իգատերնջնակ,
իգատերնջայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
(h)rind
«խոշոր եղջերավոր անասուն, տավար, եզ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 56
Էջ 226, սյունակ 1
ԵՐԿԱԶՆԵԼ
««պաշտել» (ԲՀ` երկազնեալ «պաշտեալ»)»
Ստուգաբանություն ()
Պաշտել-ը որոշել բառի աղավաղումն է (հմմտ. ԲՀ 365), իսկ երկազն-ը բերված է ՆԲՀ-ում «երկսաւտեսակ, կրկին» բացատրությամբ:
Էջ 227, սյունակ 1
ԵՐԿՆ
(-ան, -ունք, -անց)
«երկունք, երկունքի ցավ, տառապանք, տագնապ, վախ, սարսափ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ed-
«ուտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ed-udn(°))
(°)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկնել,
երկնիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
οδυνη
հուն.
εδυνα
«ցավ, տառապանք»
(էոլ.)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 289;
Աճառյանը ՀԱԲ 64
Էջ 227, սյունակ 1
ԵՐԿՈՒ
(հոլովման մեջ ուղղականի -ու-ն պահպանվում է որպես հիմքի ձայնավոր՝ -ուց, -ուս, -ուք (գրծ.) (երկո-, երկի-, երկ-, երկա-)
«երկու»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *duō-
«երկու»
(անմիջական նախաձեւ՝ *duō(u)-)
*dui > երկի-, *duo > երկո- տարբերակներով
ձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկուորեայ,
երկուորեակ,
երկուանք,
ընդերկուիլ,
յերկուանալ,
յերկուական,
յերկուումն,
երկոտասան,
երկոքին,
երկոտասանեակ,
երկիցս,
երկեամ,
երկդիմի,
երկպաշտ,
երկբան,
երկմտութիւն,
երկրորդ,
երկպաշտ,
երկակեաց,
երկագոյ,
երկաստիճան,
երկարաբան,
երկդիմութիւն,
երկկայմ,
երկլեզուեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dvā
հուն.
δύο
լատ.
duo
հ. խոլ.
dāu
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 66-67;
Pok. IEW 228-230
Էջ 228, սյունակ 1
ԵՐՈՒ
(երի՞լ), -ուաց
«?»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 69) երուաց ձեւը հնարաւոր է համարում նոյնացնել երեաց ձեւի հետ եւ հասկանալ «ծառերի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 69
Էջ 231, սյունակ 1
ԶԱԿՈՒՆԻ
«(մի քամու անուն. ԲՀ` զակունիք «անուանք հողմոց» (գրված նաեւ «աւանք հողմոց»))»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
կազմված է զակ անծանոթ արմատից` -ունի ածանցով
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։