Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 133 բառահոդված (էջ 9/14)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 540, սյունակ 1 Էջ 540
ՄՈՒՍԱԲԵՐ ««մորենի» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ինչ-որ աղաւաղուած առաջին եւ -բեր երկրորդ բաղադրիչով բառ (ԲՀ-ում կայ նաեւ մաղաբեր «տերեւ»)։
Էջ 552, սյունակ 1 Էջ 552
ՅԵՏԻՆ «կտակ»
Ստուգաբանություն (իմաստափոխություն)
Յետին «վերջին» բառն է՝ գործածված «վերջին կամք, կտակ» իմաստով. Աճառյանը (կասկածով համարում է խաբարված յետկար բառը, բայց նշում է, որ Ղեւոնդ պատմիչը գրում է. «Գրե զվերջինս բանից իւրոց»)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 397
Էջ 553, սյունակ 1 Էջ 553
ՅՂԻ «հղի, հղիության մեջ գտնվող»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel- «թափել, լցնել / լի» (անմիջական նախաձեւ՝ *plē-)
հ.-ե. արմատ՝ *po-lo- «փոքր» (անմիջական նախաձեւ՝ *pou-)
երկու հնարավոր ստուգաբանությամբ. 1. h.-ե. *pel- «թափել, լցնել», *plē- «լի»։ ... 2. h.-ե. *po-lo-, *pou- «փոքր» ձեւից: Եթե ճիշտ է յղփանալ-ի ստուգաբանությունը, ապա ավելի հավանական է առաջին տարբերակը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յղութիւն, յղանալ, յղենալ, յղեկիր, յղացութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
լի
հուն.
πώλος
«մտրուկ, քուռակ, աղջիկ»
գոթ.
fula
հ. իսլ.
foli
«մտրուկ, քուռակ»
ուլ
—
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 400-401; Pok. IEW 840-841
Տե՛ս նաեւ
Էջ 559, սյունակ 1 Էջ 559
Ն- (3-րդ դեմքի ցուցական արմատ) «3-րդ դեմքի ցուցական արմատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(e)no
*(e)no արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նա, ան, նոյն, այն, աւանիկ, անաւանիկ, անդ, անդր, անդրեն, անտի, անդուստ, անդստին, անդանաւր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
*ana
ավ.
ana
հուն.
ένη
«երեկ չէ առաջին օրը, վաղանց»
գոթ.
jains
լիտվ.
anas
ռուս.
он
«նա»
Մատենագիտություն
H. AG 478; Աճ. ՀԱԲ 416
Էջ 559, սյունակ 1 Էջ 559
ՆԱԽ «սկզբնական, առաջին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *nax
հմմտ. պահլ. *naxust, մ. պ., մնք. naxvin
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նախաբարբառ, նախանկար, նախաբոյս, նախնի, նախադուռն, նախնական, նախադիպիլ, նախկի, նախակերպ, նախկին, նախավկայ, նախուստ, նախամե-, նորնախաբան, նախագահական, նախորդ
Մատենագիտություն
H. AG 200; Աճ. ՀԱԲ 419; Bailey, DKS 190; Ջահ. ՀԼՊ 535
Էջ 563, սյունակ 1 Էջ 563
ՆԱՒԱԿԱՏԻՔ «բացման հանդես, շնորհանդես, (քրիստ.) նավակատիք» (քրիստ.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
հաւանական է առաջին բաղադրիչի (նաւա-) իրանական ծագումը։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
nava
«նոր»
Էջ 563, սյունակ 1 Էջ 563
ՆԱՒԱՍԱՐԴ (-ի, -աց) «հայկական տարվա առաջին ամիս (օգոստ. 11-սեպտ. 9)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *nava-sārd «նոր տարի»
Մատենագիտություն
H. AG 202; Աճ. ՀԱԲ 435
Էջ 564, սյունակ 1 Էջ 564
ՆԱԹՃԵԼ «հիմնել, հայթայթել, հորինել տեղեկացնել, աւետել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
թերեւս *նաւթիճ հիմքից, որի նաւթ-ը կարող է կազմուած լինել նիւթ բառի նման (նի+հիւթ, վերջինս էլ՝ *sipto-` *sep-ից) *sap-ից՝ *sapt > նաւթ։
Էջ 566, սյունակ 1 Էջ 566
ՆԵՐՁՈՒՆ «՞»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
կազմված է ներ- նախածանցով՝ ձու արմատից, իսկ վերջին ն-ն հոդ է, բայց ի՞նչ է հասկանում այս բառը գործածող Մագիստրոսը ներձուն ասելով, անհայտ է։
Էջ 591, սյունակ 1 Էջ 591
ՇՆԿՈՂԻԼ (շանկղիլ) «իրար փաթաթուել, միահիւսուել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel- «սեղմ(վ)ել, գնդուել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gel-g-)
թերեւս կազմուած է շն- (-շան) եւ բ. կղկիլ բաղադրիչներից (վերջինս կարող է ծագել հնդեւրոպական *gel- «սեղմ(վ)ել, գնդուել» արմատից (*gel-g->կղկ-)