Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 461, սյունակ 1
ՀԻՌ
«պտոյտ, շրջան, գալար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *per-s-
«պտտել, շրջել»
հ.-ե. արմատ՝ *spei-
«պտտել, շրջել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հռիկ,
հռիգայել,
հիռալ,
հիռական,
արագահիռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σπεῖρα
«շրջան, գալար»
հայ.
փարել
<*phor-
Էջ 506, սյունակ 1
ՄԱՆ
I
«պտույտ, ոլորք, կոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mōn-
«պտտել(?)»
որ Pok. IEW-ում չկա
որ Pok. IEW-ում չկա, բայց Pok. IEW 1, 747-748-ում կա *mono- «ծոծրակ, պարանոց» հիմքը. հայտնի է, որ «պարանոց» իմաստը սովորաբար կապված է «թեքել», «պտտել» իմաստների հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանել,
մանելիք,
մանոց,
մանուած,
մանուածապատ,
մանուածոյ,
ոսկեման,
չուանաման,
բազմաման,
բարակաման,
խառնամանել,
կտաւամանութիւն,
մագմանոց,
շարամանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
պարանել
«շուռ տալ, շրջել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 747-748
Էջ 565, սյունակ 1
ՆԵՂ
«նեղ, տառապյալ, ձերպ, նեղություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sner-
«պտտել, ոլորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sner-lo-)
(*sner-lo նախաձեւի վերականգնումը հեղինակինն է):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նեղել,
նեղիչ,
նեղութիւն,
նեղածերպ,
նեղսրտութիւն,
նեղուց,
նեղանձուկ,
նեղանցուկ,
սրտնեղիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
nearu
անգլ.
narrow
«նեղ»
Մատենագիտություն
H. AG 478
Էջ 566, սյունակ 1
ՆԵՐԳԵՒ
(ներքեւ)
«նվազ, թույլ, վտիտ, տկար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sner-
«պտտել, ոլորել սեղմել, կնճռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *snerkeu- (*sner-k-))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ներգեւիլ,
ներգեւումն,
ներքեւեալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
νάρκη
«ընդարմացում, թմրում, վատացում»
հ. վ. գ.
sner(a)han
«կաշկանդել, կցել, կապել»
հ. անգլ.
ge-sneorkan
«խորշոմել»
հ. իսլ.
snerkia
«սեղմել, կնճռոտել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 445
Էջ 583, սյունակ 1
ՇԱՐԺ
(-ի, -ից)
«երերում, շարժում, երկրաշարժ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«պտտել, դարձնել, շրջել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sker-gh-)
*gh > ժ անցման համար հմմտ. *eghi- > իժ
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *(s)ker- «պտտել, դարձնել, շրջել» արմատի հետ՝ *sker-gh- > շարժ (*gh > ժ անցման համար հմմտ. *eghi- > իժ)։ Կասկածելի է իրանական ծագման վարկածը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շարժել,
շարժահիմն,
շարժումն,
շարժուն,
շարժիչ,
անշարժ,
գետնաշարժ,
դյուրաշարժ,
թեթեւաշարժ,
հողմաշարժ,
երկրաշարժ,
զինաշարժ,
արագաշարժ,
դժվարաշարժ,
շարժապատկեր,
շարժառիթ,
շարժօն,
անշարժութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 595, սյունակ 1
ՇՈՒՐԹՆ
(-ան, -ունք)
«շուրթ, շրթունք, բերան, լեզու, խոսողութիւն, եզր, եզերք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k'ur-(t-)
«կտրել, բաժանել, անջատել, քերծել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skhurtom-)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kreu-
«պտտել, շրջել, ծռել»
Աճառյանը համարում է շուրջ բառի տարբերակը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շրթնատ,
շրթնաշղթայ,
միաշուրթն,
խորաշուրթն,
պղծաշուրթն,
զուգաշուրթն,
թիւրաշուրթն,
մատնաշուրթն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 538
Տե՛ս նաեւ
Էջ 597, սյունակ 1
ՇՐՏԵԼ
«թեքել, ծռել»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«պտտել, ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skhr-d-)
արմատից
Էջ 600, սյունակ 1
ՈԼՈՐ
«ոլորք, ոլորվածք, գալար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«ոլորել, պտտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *loro-)
որից նաեւ հայ. լար
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոլորտ,
ոլորել,
ոլորակ,
ոլորակել,
ոլորան,
ոլորուտ,
ոլորուն,
ոլորապտույտ,
ոլորտանալ,
քաջոլորտ,
մթնոլորտ,
լուսոլորտ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 606, սյունակ 1
ՈՐԴՆ
(-ան, -ունք, -անց)
«որդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«պտտել, ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uert-)
t-ով աճած
Ի՞նչ յարաբերութիւն ունի հնդեւրոպական *uer- «պտտել, ծռել» նախաձեւի, հատկապէս սրա *t-ով աճած *uert- արմատի հետ. հնարաւոր է սկզբնային *u-ի անկում o-ի մոտ (*uort-m > որդ-ն)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
որդնալից,
որդնածին,
որդնահատ,
որդնիլ,
որդնոտ,
որդնոտիլ
Էջ 607, սյունակ 1
ՈՐԹ
III
(-ոյ)
«կողով, քրոց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«պտտել, ծռել»
*-t-ով աճած
որդն բառի նման կապված է հնդեւրոպական *uer- եւ սրա` *-t-ով աճած *uer-t- «պտտել, ծռել» արմատի հետ` սկզբնային *u-ի անկմամբ *o-ի մոտ` *uor-th-o->որթ-ոյ:
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։