Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 388 բառահոդված (էջ 9/39)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 216, սյունակ 1 Էջ 216
Ե-Մ անկ. էի, հրամ. ե՛ր, երուք, ստորադ. իցեմ, անորոշ (ուշ)՝ ել, -ոյ «լինել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *es- «լինել» (անմիջական նախաձեւ՝ *es-mi)
*es- «լինել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
էակ, էական, էանալ, էութիւն, էապես, անէ, անէութիւն, չէական, չէութիւն, չեզոք, նախէ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ásmi
հուն.
ειμί
հ. խուլ.
em
լիտվ.
esmì
հ. սլ.
jesmĭ
Մատենագիտություն
H. AG 442; Աճ. ՀԱԲ 25-26
Էջ 220, սյունակ 1 Էջ 220
ԵՐԱՆ II «պարան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ser- «շարել իրար հետեւից, կցել, միակցել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sernt-)
այլեւ՝ հայ. յետռուլ (*ser-s-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sarat, sarit
«թել»
հուն.
σειριο
«հիւսել, կցել. շարել»
լատ.
serō
«կցել, միացնել, կապել»
լատ.
serilia
«պարան»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 222, սյունակ 1 Էջ 222
ԵՐԴՈՒՄ(Ն) (-ն) «երդում, ուխտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «հանդիսավորապես ասել, խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *urēdhu-(?))
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երդնուլ, երդնուալ, երդումն, երդումնտել, երդմնիլ, երդմնազանց, երդմնակեր, ստերդումն, շատերդումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
βερυω
«արտասանել» (Հեսիք.)
լատ.
verbum
գոթ.
waúrd
պրուս.
virds
«բառ»
ավ.
urvāt-գ
«սահմանում, պահանջ, պատվեր» (*urēto->)
հուն.
ρητον
«պայմանավորվածություն, պայման»
հ. սլ.
rota
«երդում»
Մատենագիտություն
Meillet, MSL 142; Ջահ. ՀԼՊ 156; AG 443
Էջ 224, սյունակ 1 Էջ 224
ԵՐԷ (-ոյ) (երէ, երայ, հգն. երունք) «որս, որսի կենդանի, կենդանի էակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er(i)- «կենդանանիշ» (անմիջական նախաձեւ՝ *eretiio-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *eretiio- (՞) *er(i)- կենդանանիշ արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երէվայրի, քաջերէ, շիկերէ, երէորս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
երինջ, որոջ (<*երոջ)
հուն.
ἔριφος
«ուլ»
լատ.
ariēs, -etis
«արու ոչխար, խոյ»
հ. խլ.
heirp
«այծյամ, այծ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 123
Էջ 230, սյունակ 1 Էջ 230
ԵՓԵՆՈՍ (-ի, -աց) «վայրի ցուլ (°)» կամ «մի խեցեմորթ (°)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հունարեն
ըստ ձեւի, համեմատւում է հուն. βονας(ς)ος «վայրի ցուլ» կամ հայ. (< հուն.) եպենէս «մի խեցեմորթ» բառերի հետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
βονας(ς)ος
«վայրի ցուլ»
հայ.
եպենէս
«մի խեցեմորթ» < հուն.
Էջ 231, սյունակ 1 Էջ 231
Զ (խուլ բաղաձայնների մոտ` ս-) (նախդիր եւ նախածանց)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'hō «հետեւը, հետո, համար»
Բնիկ հնդեւրոպական` *g'hō «հետեւը, հետո, համար» ձեւից։ Բաղադրութիւններ (սաստկական իմաստով)`
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զանցանել, զեղծանել, զարհուրիլ, զադխադխուն, զինչ, զհետ, զմէ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. բրբ.
ažúo, ažu
«հետո, համար»
սլավ.
za
«հետո»
Մատենագիտություն
Pok. 451-452
Էջ 232, սյունակ 1 Էջ 232
ԶԱՆԽՈՒԼ
Ստուգաբանություն ()
Տե՛ս նաեւ
Էջ 235, սյունակ 1 Էջ 235
ԶԲԱՒՍ- (զբուս-, սբաւս-, սբուս-) «ժամանակի անցկացում խոսակցությամբ (զրույցով) կամ մի այլ բանով, մտքի զբաղմունք, զբաղմունք, հոգս, մտմտուք, տագնապ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhā- «խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhā-u-k-)
Կազմված է զ- նախդիր-նախածանցով՝ բաւս- արմատից: Եթե սրա նախնական իմաստն է «խոսակցություն, զրույց», որից զարգացել են մնացած իմաստները, ապա թերեւս բնիկ հնդեւրոպական է՝ *bhā-u-k-` *bhā- «խոսել» արմատից, որտեղից են հայ. բան, բառ, բայ, բաւ, (բայ), բանկն «առասպել», այլեւ հուն. փղմի (ղոր. փամի ) «ասել», լատ. for, fārē «խոսել», ռուս. բայատ «խոսել, պատմել», բասնյա «առակ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զբաւսնուլ, զբաւսանք, զբաւսուցիկ, անզբաւս, բռնազբաւսել, բռնազբաւսութիւն, մեծազբաւս, զբօսաշրջիկ, զբօսավայր, զբօսարան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
φήμη (դոր. φάμα)
«ասել»
լատ.
for, fārē
«խոսել»
ռուս.
баять
«խոսել, պատմել»
ռուս.
басня
«առակ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 235, սյունակ 1 Էջ 235
ԶԳԱԾԻԼ (զգածնուլ) «հագնել, իր մեջ կրել, համակվել, զբաղվել»
Ստուգաբանություն ()
Կազմված է զ- նախածանցով՝ գած արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
միազգած, խաւարազգած, խորհրդազգած, սգազգած, սեւազգած, անզգած, իրազգած
Էջ 235, սյունակ 1 Էջ 235
ԶԳԵՆՈՒԼ (սգենուլ) «հագնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ues- «հագնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ues-nu-)
Կազմված է զ- նախածանցով՝ բնիկ հնդեւրոպական *ues-nu- հիմքից՝ *ues- հագնել արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զգեստ, զգեստուդ, բարեզգեաց, կարճազգեստ, զրահազգեստ, խաւարազգեստ, կանաչազգեստ, նորազգեստ, բոցազգեստ, զառնազգեստ, տերեւազգեստ, աստուածազգեաց, դիւազգեցիկ, զգեստակալ